Theo thống kê từ GLOBOCAN, mỗi năm Việt Nam ghi nhận khoảng 6.200 ca ung thư liên quan đến HPV, trong đó hơn 2.500 phụ nữ tử vong do ung thư cổ tử cung. Đây là căn bệnh nguy hiểm với nữ giới nhưng nếu được tầm soát sớm, điều trị kịp thời vẫn có thể bảo vệ chức năng sinh sản.

Cổ tử cung là cơ quan nằm trong hệ sinh dục nữ giới, vị trí nối giữa âm đạo và tử cung, giữ nhiều vai trò quan trọng đối với sức khỏe, sinh lý và khả năng sinh sản của người phụ nữ. Những năm gần đây, bệnh ung thư cổ tử cung có xu hướng gia tăng và trẻ hóa đã gióng lên hồi chuông báo động về sự chủ quan trong phòng ngừa và tầm soát căn bệnh này.

Theo báo cáo GLOBOCAN của Cơ quan nghiên cứu ung thư quốc tế (IARC), gánh nặng ung thư toàn cầu vẫn tiếp tục gia tăng đáng kể. Năm 2022, thế giới ghi nhận gần 19,3 triệu ca mắc mới và 9,9 triệu ca tử vong do ung thư. Trong đó, ung thư cổ tử cung đứng thứ tư về số ca mắc mới ở nữ giới với 662.301 trường hợp và 348.874 ca tử vong.

Riêng tại Việt Nam, ghi nhận 4.612 ca mắc mới và 2.571 ca tử vong do ung thư cổ tử cung. Nếu không có biện pháp dự phòng và can thiệp kịp thời, con số tử vong này có thể tăng lên 200.000 ca vào năm 2070.

Những “con số biết nói” này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nâng cao nhận thức của nữ giới trước những thông tin sai lệch. Hiện nay, ung thư cổ tử cung hoàn toàn có thể dự phòng được, tầm soát phát hiện sớm bằng những biện pháp đơn giản, dễ thực hiện, cho kết quả nhanh chóng để điều trị kịp thời và hiệu quả.

Nguyên nhân gây bệnh ung thư cổ tử cung chủ yếu là do nhiễm virus HPV (Human Papilloma Virus). HPV là một nhóm siêu vi gây u nhú ở người, thường lây truyền qua đường tình dục, nhưng vẫn có thể lây gián tiếp qua đường miệng hoặc tiếp xúc da với dịch tiết cơ thể hoặc cơ quan nhiễm bệnh. Chính hiểu lầm này dẫn đến tâm lý chủ quan, nghĩ rằng chỉ cần không quan hệ trực tiếp hoặc sử dụng bao cao su là đủ bảo vệ khiến nhiều chị em vô tình nhiễm bệnh.

Có khoảng 200 chủng HPV khác nhau, trong đó khoảng 40 chủng lây truyền qua đường tình dục và gây bệnh ở các cơ quan sinh dục. Có 14 chủng được xếp vào nhóm độc tính cao gồm HPV type 16, 18, 31, 33, 35, 39, 45, 51, 52, 56, 58, 59, 66 và 68. Hai chủng HPV type 16 và 18 có nguy cơ cao và phổ biến nhất, có khả năng tấn công sâu vào cổ tử cung của nữ giới, qua đó làm thay đổi kết cấu tế bào, dẫn đến ung thư cổ tử cung nếu nhiễm HPV dai dẳng.

Ngoài gây bệnh ung thư cổ tử cung, HPV có thể gây nhiều bệnh lý nguy hiểm khác như ung thư âm đạo, ung thư âm hộ, ung thư hậu môn, ung thư dương vật, ung thư vùng miệng họng, mụn cóc hay mụn rộp sinh dục…

BS.CKII Nguyễn Bá Mỹ Nhi, Giám đốc Trung tâm Sản Phụ khoa Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cho biết, nhiều người lầm tưởng rằng nhiễm HPV là sẽ bị ung thư cổ tử cung. Thực tế, nếu ngăn ngừa được tình trạng nhiễm HPV dai dẳng hoặc phát hiện sớm và can thiệp điều trị kịp thời các tổn thương do HPV gây ra, thì có thể ngăn ngừa được nguy cơ tiến triển thành ung thư.

Hiện nay tại Việt Nam có 2 loại vắc xin ngừa HPV là Gardasil và Gardasil 9, đều có tác dụng phòng ngừa hai chủng virus có nguy cơ cao gây ung thư cổ tử cung là HPV type 16 và 18. Tuy nhiên, việc tiêm vắc xin HPV không thay thế cho các xét nghiệm tầm soát định kỳ, bởi vì vắc xin không bảo vệ được trước tất cả các chủng HPV nguy cơ cao khác.

Tầm soát chính là biện pháp sàng lọc hiệu quả giúp phát hiện những bất thường ở cổ tử cung dù chưa có triệu chứng. Thông thường, khi tế bào cổ tử cung biến đổi bất thường sẽ mất từ 15 đến 20 năm mới phát triển thành ung thư. Nhưng nếu phụ nữ có hệ miễn dịch suy yếu, quá trình này có thể diễn ra nhanh hơn, mất khoảng 5-10 năm.

Tiền ung thư hiếm khi xuất hiện triệu chứng rõ ràng, đó là lý do vì sao nữ giới cần tầm soát ung thư cổ tử cung định kỳ, ngay cả khi đã tiêm vắc xin HPV. Nếu phát hiện dấu hiệu bệnh ở giai đoạn tiền ung thư, việc điều trị sẽ đơn giản hơn, hiệu quả cao và ít xâm lấn, giúp phụ nữ bảo toàn khả năng sinh sản.

Pap Smear là xét nghiệm tế bào học giúp xác định những tế bào bất thường ở cổ tử cung do HPV gây ra, phát hiện sớm ung thư trước khi khối u lan rộng. Bên cạnh đó, xét nghiệm này còn giúp đánh giá những bất thường trong cấu trúc và hoạt động của tế bào cổ tử cung, nhờ đó cảnh báo nguy cơ mắc ung thư cổ tử cung trong tương lai.

Cải tiến hơn, xét nghiệm phết tế bào cổ tử cung Thinprep giúp giảm nguy cơ bỏ sót mẫu tế bào bất thường, qua đó giảm thiểu đáng kể tỷ lệ âm tính giả, nâng cao hiệu quả tầm soát ung thư cổ tử cung.

Ngoài ra còn có xét nghiệm HPV DNA, sử dụng hệ thống máy tách chiết DNA tự động và công nghệ giải trình mới để phân tích, xác định chính xác sự hiện diện của HPV trong cơ thể. Nhờ kết quả này, bác sĩ sẽ đánh giá được nguy cơ mắc ung thư cổ tử cung để có biện pháp dự phòng hiệu quả.

Phương pháp tầm soát và tần suất thực hiện sẽ được chỉ định phù hợp dựa trên độ tuổi cũng như tiền sử bệnh lý ở nữ giới. Các xét nghiệm tầm soát tế bào học (Pap Smear, Thinprep) nếu âm tính sẽ thực hiện 2 năm/lần; xét nghiệm HPV DNA nếu âm tính có thể thực hiện 3 năm/lần; bộ đôi xét nghiệm tế bào học và HPV DNA nếu âm tính có thể thực hiện lặp lại 5 năm/lần.

Trường hợp kết quả xét nghiệm tầm soát bất thường, bác sĩ sẽ chỉ định thêm các xét nghiệm chẩn đoán tổn thương tiền ung thư như soi cổ tử cung, sinh thiết và nạo sinh thiết cổ tử cung.

Bác sĩ sẽ kết hợp thêm các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh hiện đại như chụp cộng hưởng từ (MRI) để xác định chính xác giai đoạn đối với các trường hợp ung thư xâm lấn. Trường hợp tiền ung thư hoặc ung thư tại chỗ, người bệnh có thể điều trị khoét chóp bằng dao lạnh hoặc vòng cắt đốt, thủ thuật nhẹ nhàng, nhanh gọn, có thể về trong ngày.

Trường hợp người bệnh ung thư lớn tuổi, đủ số con; hoặc người bệnh trẻ tuổi, có đủ số con, bờ phẫu thuật không an toàn (<2mm) kèm theo tổn thương liên quan tăng sinh biểu mô tử cung… sẽ được tư vấn phác đồ điều trị triệt để bằng phương pháp phẫu thuật nội soi cắt tử cung toàn phần. Một số trường hợp có thể cân nhắc cắt tử cung tận gốc, nạo hạch chậu.

Bên cạnh ung thư cổ tử cung, nữ giới vẫn có nguy cơ mắc các bệnh lý khác như ung thư buồng trứng, ung thư âm đạo, ung thư âm hộ… Vì thế, để bảo vệ sức khỏe, chức năng sinh lý và khả năng sinh sản, chị em cần chú trọng việc khám sức khỏe phụ khoa định kỳ.

Đặc biệt, khi có các dấu hiệu như rong kinh rong huyết trong chu kỳ kinh, dịch âm đạo có màu sắc lạ hoặc có mùi hôi, chảy máu âm đạo bất thường, đau vùng bụng chậu, đi tiểu liên tục… cần thăm khám ngay để được chẩn đoán chính xác vấn đề sức khỏe gặp phải và can thiệp điều trị kịp thời.

“Ung thư cổ tử cung là căn bệnh nguy hiểm với nữ giới nhưng hoàn toàn có thể dự phòng được bằng bộ đôi tiêm vắc xin phòng HPV và sàng lọc sớm phát hiện tình trạng nhiễm HPV hoặc các tổn thương tiền ung thư. Các tổn thương tiền ung thư có thể được điều trị tận gốc với những phương pháp khá đơn giản, chi phí thấp, không làm gánh nặng kinh tế cho bản thân người bệnh và gia đình”, bác sĩ Nguyễn Bá Mỹ Nhi chia sẻ.

Với mong muốn mang đến thông tin chính thống giúp nữ giới tầm soát và dự phòng sớm các nguy cơ, điều trị tận gốc ung thư cổ tử cung bảo vệ sức khỏe, khả năng sinh sản và chất lượng sống, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh tổ chức chương trình tư vấn sức khỏe trực tuyến “Hiểu về ung thư cổ tử cung: Dự phòng, tầm soát sớm và điều trị tận gốc”. Chương trình phát sóng vào lúc 20h, tối thứ Sáu, ngày 25/07/2025 với sự tham gia của các chuyên gia – bác sĩ Sản Phụ khoa Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM: BS.CKII Nguyễn Bá Mỹ Nhi – Giám đốc Trung tâm Sản Phụ khoa, BS.CKII Nguyễn Ngọc Thoại và BS.CKI Nguyễn Huy Cường. Độc giả có thể gửi câu hỏi tại đây, hoặc gửi đến hộp thư tư vấn của Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh để được các chuyên gia – bác sĩ giải đáp trong chương trình.