Bà Ngân, 58 tuổi, nhập viện trong tình trạng tắc động mạch chân trái cấp tính, nguy cơ bị hoại tử phải cắt cụt chân.

BS.CKI Lê Văn Tuyến, Trung tâm Can thiệp Mạch BVĐK Tâm Anh TP HCM cho biết, bà Ngân (ngụ Cần Thơ) được bệnh viện tuyến trước chuyển đến với chiếc chân trái đau dữ dội, phần cẳng chân và bàn chân lạnh toát. Bàn chân trái bệnh nhân đã mất hoàn toàn cảm giác, không thể cảm nhận được xúc giác tại các đầu ngón chân.

Tiến hành siêu âm mạch máu, bác sĩ phát hiện nhiều cục huyết khối lấp kín lòng động mạch chân trái, gây tắc hoàn toàn động mạch khoeo, nguy cơ đoạn chi rất cao nếu không nhanh chóng can thiệp. Bà Ngân được chỉ định chụp CT mạch máu nhằm xác định chính xác giải phẫu mạch máu, từ đó có hướng điều trị phù hợp.

Bác sĩ Tuyến chia sẻ bệnh nhân bị suy thận nặng do biến chứng tăng huyết áp và đái tháo đường. Điều này gây khó khăn cho ê kíp vì quá trình chụp CT mạch máu cần dùng lượng lớn thuốc cản quang, nguy cơ gây suy thận tiến triển. Ngoài ra, bà Ngân còn bị thiếu máu nặng chưa rõ nguyên nhân. Bác sĩ không thể dùng thuốc tiêu huyết khối (một loại thuốc mạnh dùng để làm tiêu cục máu đông gây tắc nghẽn động mạch) vì nguy cơ chảy máu dẫn tới mất máu rất cao.

Sau khi hội chẩn, ê kíp quyết định dùng kỹ thuật can thiệp nội mạch, luồn dây dẫn thông qua động mạch đùi chân phải để tiếp cận vị trí tắc nghẽn bên khoeo trái. Việc làm này nhằm tránh gây thiếu máu thêm ở chân bên trái. Tiếp đến, sử dụng dụng cụ chuyên dụng để lấy hết huyết khối ra. “Thường bác sĩ sẽ truyền thuốc tiêu sợi huyết tại chỗ giúp huyết khối tan từ từ, sau đó hút sạch. Nhưng bà Ngân không thể dùng tiêu sợi huyết, khiến việc hút huyết khối trở nên khó khăn hơn rất nhiều”, bác sĩ Tuyến cho hay.

Sau hơn 2 giờ, ê kíp lấy được toàn bộ cục máu đông bám ở động mạch khoeo trái, mạch máu chân bệnh nhân được tái thông hoàn toàn. Bà Ngân dịu hẳn cơn đau chân, cảm giác chân được phục hồi, độ bão hòa oxy máu đo tại đầu ngón chân đạt 100%.

BS.CKII Huỳnh Ngọc Long, Phó giám đốc Trung tâm Tim mạch BVĐK Tâm Anh TP HCM đánh giá đây là trường hợp tắc động mạch chi dưới nặng và cấp tính, người bệnh có nhiều bệnh nền như suy thận nặng và nguy cơ chảy máu cao, gây ra thách thức rất lớn cho quá trình chẩn đoán và điều trị.

Kỹ thuật can thiệp nội mạch là phương pháp điều trị kỹ thuật cao, được tiến hành nhanh chóng. Bệnh nhân chỉ cần gây tê tại chỗ, không để lại vết mổ, lượng cản quang được sử dụng tối thiểu (12 ml, trong khi một ca can thiệp nội mạch thông thường cần dùng 60 – 80 ml cản quang). Nhờ đó rút ngắn thời hồi phục cũng như tránh được nguy cơ suy thận tiến triển cho người bệnh.

Tắc động mạch cấp tính là tình trạng tắc nghẽn một trong các động mạch ngoại vi khiến máu không thể chảy đến các chi. Bệnh thường xảy ra ở chân và cục máu đông là nguyên nhân phổ biến nhất. Bệnh có tỷ lệ mắc 1 : 4.500, độ tuổi trung bình được chẩn đoán là 75. (1)

Bác sĩ Long nhấn mạnh, tắc động mạch cấp tính là một trường hợp cấp cứu y tế đe dọa tính mạng cần được can thiệp ngay lập tức để tránh nguy cơ đoạn chi, thậm chí tử vong.

Tùy tình trạng bệnh, bác sĩ sẽ lựa chọn một trong các phương pháp: Tiêu huyết khối qua ống thông (sử dụng thuốc để làm tan cục máu đông), phẫu thuật bóc lớp trong động mạch (áp dụng cho những bệnh nhân tắc động mạch cấp tính ở chi có xơ vữa động mạch), phẫu thuật cắt bỏ đoạn động mạch tổn thương, phẫu thuật bắc cầu động mạch ngoại biên (tạo một con đường mới cho máu lưu thông xung quanh vị trí tắc nghẽn, tương tự như bắc cầu động mạch vành), hút huyết khối khỏi động mạch.

Ở những trường hợp quá nặng gây hoại tử đến mức không thể chữa lành, bệnh nhân buộc phải cắt cụt chân. Khoảng 1 trong 4 người sống sót sau tình trạng tắc động mạch cấp tính cần phải đoạn chi.

Để giảm nguy cơ tắc nghẽn động mạch chi dưới cấp tính, bạn nên tránh xa thuốc lá, tập thể dục đều đặn, duy trì cân nặng khỏe mạnh, kiểm soát các bệnh lý đái tháo đường, tăng huyết áp và rối loạn mỡ máu.

* Tên bệnh nhân đã được thay đổi