Bà Thân, 67 tuổi, nhập viện cấp cứu đau nửa đầu dữ dội, sưng mặt và nhức mắt bên trái, mũi chảy dịch, bác sĩ chẩn đoán viêm đa xoang do nấm trên nền bệnh đái tháo đường.

Trước đó, bà Thân đau đầu, đau nửa mặt trái, đau vùng hốc mắt kéo dài hơn 2 tuần, tiền sử viêm xoang, bệnh nền tăng huyết áp. Kết quả chụp CT-Scan tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM ghi nhận người bệnh tắc lỗ thông xoang hàm trái, tắc ngách xoang bướm xoang sàng hai bên. Dày niêm mạc đa xoang với tổn thương lấp đầy xoang hàm trái và xoang bướm hai bên, theo dõi nấm. Cùng lúc, thực hiện các xét nghiệm thấy đường huyết tăng cao, ghi nhận bà Thân đái tháo đường phát hiện

ThS.BS.CKI Hồ Văn Hữu, Trung tâm Tai Mũi Họng cho biết bà Thân viêm đa xoang nghi nấm ở 3 xoang (xoang hàm và xoang bướm hai bên). Dù chưa ghi nhận biến chứng viêm xoang nhưng người bệnh đau đầu nhiều, không đáp ứng thuốc điều trị ngoại trú trước đó kèm đường huyết tăng cao. Vì vậy, người bệnh cần được phẫu thuật nội soi sớm để lấy sạch mô nấm, hút sạch dịch mủ, kiểm soát đường huyết. Nếu để lâu hơn, bệnh có thể diễn tiến thành nấm xâm lấn với tỉ lệ tử vong cao, gây biến chứng như lan vào hốc mắt gây viêm mô tế bào ổ mắt, áp-xe ổ mắt, huyết khối xoang hang gây mù vĩnh viễn; lan nội sọ gây viêm màng não, áp-xe não, đe dọa tính mạng.

Qua nội soi, bác sĩ Hữu thấy lỗ thông xoang hàm, lòng xoang hàm đọng nhiều nấm, xoang bướm hai bên có nhiều mô nghi nấm. Bác sĩ tiến hành lấy sạch các mô nấm gửi giải phẫu bệnh, hút sạch dịch mủ. Kết quả giải phẫu bệnh ghi nhận các mô hoại tử vì viêm do nấm.

Theo bác sĩ Hữu, viêm xoang do nấm chiếm khoảng 10% ở các bệnh nhân viêm xoang. “Nấm xoang hàm chiếm tỷ lệ đa số và thường chỉ có 1 bên. Do đó trường hợp bà Thân có tới 3 xoang bị nấm, xoang hàm trái và xoang bướm 2 bên là trường hợp hiếm gặp”, bác sĩ Hữu nói.

Ở người bệnh đái tháo đường, tình trạng tăng đường huyết kéo dài làm suy giảm chức năng bạch cầu và miễn dịch tại chỗ, tạo môi trường thuận lợi cho nấm phát triển, dễ nhiễm trùng, gây hoại tử niêm mạc xoang và có thể diễn tiến thành nấm xâm lấn. Nấm xâm lấn không chỉ gây viêm niêm mạc xoang đơn thuần mà còn xâm nhập thành mạch, hình thành huyết khối, làm tắc mạch và giảm tưới máu mô, thiếu máu nuôi tại chỗ gây hoại tử niêm mạc. “Viêm đa xoang do nấm ở người đái tháo đường thường diễn tiến nhanh, biểu hiện lâm sàng nặng, nguy cơ diễn tiến biến chứng nặng nhanh”, bác sĩ Hữu nói.

Hậu phẫu, bà Thân được theo dõi sát, kiểm soát đường huyết, vết mổ lành thương tốt, hết sưng nề mặt và xuất viện sau 2 ngày. Tái khám sau 1 tuần, tình trạng ổn định, hết chảy mũi, thở thông thoáng, hết đau đầu, hết sưng mặt.

Bác sĩ Hữu lưu ý, viêm xoang mạn tính cần được quản lý và theo dõi lâu dài, không chỉ điều trị khi triệu chứng bùng phát. Người bệnh cần tái khám đúng hẹn, khám định kỳ 3-6 tháng/lần, tuân thủ điều trị duy trì (rửa mũi sinh lý, không tự ý ngưng thuốc, không lạm dụng corticoid), kiểm soát các yếu tố nguy cơ (dị ứng, khói bụi…). Ngoài ra, cần tầm soát bệnh nền như hen phế quản, trào ngược dạ dày thực quản, đái tháo đường.

Nếu xuất hiện các dấu hiệu bất thường như đau đầu tăng nhanh, sốt cao, sưng quanh mắt, nhìn mờ hoặc chảy dịch mũi hôi, người bệnh cần đi khám ngay để phát hiện và xử trí kịp thời, ngăn biến chứng.