Ông Tân, 52 tuổi, phát hiện ung thư phổi giai đoạn sớm qua khám sức khỏe định kỳ, được phẫu thuật cắt thùy phổi triệt căn.

Ông Tân được phát hiện tổn thương dạng nốt đặc ở phổi phải qua chụp CT phổi liều thấp khi khám sức khỏe tổng quát tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở P.Tân Hưng – Q.7 cũ). 

BS.CKII Nguyễn Văn Phúc, Trưởng chuyên khoa Chẩn đoán Hình ảnh cho biết, hình ảnh từ máy CT Somatom Force VB30 ghi nhận vài vi nốt nhỏ tại phổi phải và tổn thương kính mờ rải rác ở phổi trái. Dựa trên kết quả, bác sĩ Phúc đánh giá nốt đặc ở phổi phải vào nhóm Lung-RADS 4B, nguy cơ ung thư cao.

Ông Tân có tiền sử tăng huyết áp, rối loạn lipid máu, hút thuốc lá trên 30 gói – năm (hơn một gói mỗi ngày) và chỉ mới bỏ thuốc một tháng trước khi đi khám. Ông không gặp khó thở hay đau ngực đáng kể, chỉ thỉnh thoảng thấy tức ngực.

Trường hợp khác, chị Khanh (33 tuổi) cũng được phát hiện sớm ung thư vú khi khám sức khỏe tổng quát. Đầu tháng 9, chị chụp CT toàn thân liều tia thấp bằng máy CT Somatom Force VB30 phát hiện khối u ở vú phải kèm theo hạch nách phải. Các lần khám sức khỏe trước đó không phát hiện bất thường đáng lo ngại nào.

Bác sĩ Phúc cho biết, gần đây nhiều trường hợp khám, tầm soát bất ngờ phát hiện ung thư sớm dù chưa có dấu hiệu nghi ngờ trước đó. Với khả năng chụp hơn 100.000 lát cắt, máy CT Somatom Force VB30 giúp bác sĩ phát hiện những tổn thương dạng nốt rất nhỏ, chỉ 1-2mm, là cơ sở để tiến hành khảo sát chuyên sâu hơn, phát hiện ung thư giai đoạn sớm.

Theo ThS.BS Nguyễn Tiến Sỹ, khoa Ung bướu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, với nhiều bệnh lý ung thư, nếu phát hiện ở  giai đoạn sớm, bệnh nhân được can thiệp điều trị kịp thời, cơ hội sống khỏe mạnh sau 5 năm đến hơn 90%.

Trường hợp ông Tân, kết quả khám, xét nghiệm cho thấy người bệnh có khối u ác tính ở phổi phải. Sau hội chẩn liên chuyên khoa, các bác sĩ khoa Ngoại Lồng ngực – Mạch máu phẫu thuật nội soi cắt thùy giữa phổi phải và nạo vét hạch trung thất  cho bệnh nhân. 

Kết quả giải phẫu bệnh xác định ông Tân mắc ung thư biểu mô tuyến xâm nhập hỗn hợp, độ 2, kích thước khối u 2 cm. Ngoài ra, 3 trong 10 hạch nạo được có di căn, phân loại bệnh lý pT1bN1 theo hệ thống TNM. Đây là thông tin quan trọng để đánh giá giai đoạn bệnh và lên kế hoạch điều trị bổ trợ.

Bác sĩ phẫu thuật cắt bỏ khối u phổi. Ảnh minh họa: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh

Bác sĩ Sỹ cho biết, tầm soát ung thư phổi bằng CT liều thấp thường áp dụng cho nhóm người hút thuốc lâu năm trong độ tuổi 50-80. Bác sĩ chuyên khoa sẽ trao đổi chi tiết với người bệnh và cân nhắc rất kỹ khi có đủ cơ sở chứng minh việc tầm soát mang lại lợi ích lớn hơn là rủi ro.

Trường hợp của ông Tân có tiền sử hút thuốc lá lâu năm. Phát hiện ung thư sớm giúp người bệnh được phẫu thuật kịp thời, tăng cơ hội điều trị triệt để và kéo dài thời gian sống khỏe.

Theo bác sĩ Phúc, máy CT Somatom Force VB30 có mức liều tia X thấp nhất hiện nay, giảm liều tia X lên tới 85% so với máy chụp CT thông thường, có thể chụp cho người cao tuổi, trẻ em, người có bệnh nền phức tạp hoặc những người cần chụp CT định kỳ để theo dõi điều trị bệnh.

Với chị Khanh, sau khi có kết quả nghi ngờ trên CT, chị được chụp nhũ ảnh 3D cho thấy một khối đặc tại vị trí 12 giờ sát núm vú, có dấu hiệu xâm lấn các ống tuyến trung tâm, đồng thời phát hiện hạch nách phải. 

Hình ảnh này được phân loại BI-RADS 5. BI-RADS (Breast Imaging Reporting and Data System) là hệ thống phân loại tổn thương tuyến vú từ 0 đến 6, trong đó mức 5 nghĩa là tổn thương nghi ngờ ác tính, gần như chắc chắn là ung thư. 

Kết quả giải phẫu bệnh xác định ung thư biểu mô tuyến vú xâm nhập không đặc hiệu, độ 2. Hạch nách phải có tế bào ác tính, chứng tỏ tình trạng di căn hạch. 

Chị Khanh được tư vấn khám chuyên khoa sâu để chọn phác đồ tối ưu, có thể bao gồm phẫu thuật, hóa trị, xạ trị, và điều trị nội tiết tùy thuộc kết quả xét nghiệm. 

“Việc phát hiện bệnh dù muộn nhưng chưa có bằng chứng di căn xa, vẫn mở ra nhiều cơ hội điều trị hiệu quả và kiểm soát bệnh lâu dài”, bác sĩ Sỹ nói.

Việt Nam đang đối mặt gánh nặng ung thư ngày càng lớn. Theo GLOBOCAN (2022), ung thư là một trong những nguyên nhân gây tử vong cao thế giới với khoảng 10 triệu ca tử vong mỗi năm, chiếm 1/6 tổng số tử vong toàn cầu. Nếu không có biện pháp phòng ngừa, đến năm 2040, số ca mắc mới có thể vượt 30 triệu mỗi năm. Tại Việt Nam, năm 2022 ghi nhận 180.480 ca mắc mới và 120.184 ca tử vong, trở thành gánh nặng lớn cho hệ thống y tế và xã hội.

Các chuyên gia ước tính gần 50% ca ung thư có thể phòng tránh bằng những biện pháp đơn giản như không hút thuốc, ăn uống lành mạnh, tập thể dục, tầm soát kịp thời. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo và khám định kỳ có thể cứu sống hàng triệu người.

Những dấu hiệu không nên bỏ qua gồm vết loét lâu lành, ho kéo dài hoặc khàn tiếng, khó nuốt hay khó tiêu, thay đổi thói quen đi tiêu tiểu, khối u bất thường, nốt ruồi đổi màu hoặc kích thước, hạch to ở cổ – nách – bẹn, ù tai hay nghẹt mũi kéo dài, sụt cân vô cớ, chảy máu hoặc tiết dịch bất thường ở đầu vú hay âm đạo. Các chuyên gia đồng tình rằng phát hiện sớm giúp tăng cơ hội điều trị thành công và giảm tỷ lệ tử vong.