Anh Hoàng, 30 tuổi, ho kéo dài, thường xuyên tái phát, phát hiện ổ nấm lan rộng ở hai thùy phổi sau 14 năm điều trị khỏi bệnh lao.

Anh Hoàng được chẩn đoán lao phổi 14 năm trước, lúc đang học cấp 3. Sau khi điều trị theo phác đồ lao, sức khỏe anh ổn định, xét nghiệm không còn vi khuẩn lao. Anh trở lại sinh hoạt và học tập, làm việc bình thường. Anh không đi tái khám hay có triệu chứng bất thường.

Một năm trước, anh Hoàng thường xuyên bị viêm đường hô hấp kèm ho nhiều. Nghĩ mắc cảm cúm thông thường, anh tự mua thuốc kháng sinh uống, triệu chứng giảm nhưng không hết hẳn, tái đi tái lại nhiều lần. Một tháng nay anh ho nhiều hơn, đôi lúc ho ra máu. Khám tại bệnh viện địa phương, bác sĩ chẩn đoán tổn thương u nấm phổi Aspergillus – một di chứng thường gặp ở bệnh nhân có tiền sử lao phổi. Anh chuyển đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM điều trị chuyên sâu.

ThS.BS.CKI Phan Vũ Hồng Hải, Trung tâm Ngoại Lồng ngực – Mạch máu, cho biết u nấm phổi Aspergillus là khối u hình thành từ các loài nấm Aspergillus. Loài nấm này phát triển trong những khoang phổi bị tổn thương, nơi có môi trường ẩm ướt và không khí lưu thông kém, tạo điều kiện thuận lợi cho sự sinh trưởng của nấm. Đặc biệt ở những bệnh nhân có hệ miễn dịch yếu hoặc bị bệnh lý phổi mạn tính như lao phổi, COPD (bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính), xơ phổi, kén phế quản, ung thư phổi…, nhu mô phổi càng dễ hình thành hang – “ngôi nhà” lý tưởng của các loài vi khuẩn nấm.

Ổ hang lao của anh Hoàng chiếm toàn bộ thùy trên (kích thước 53x58x66 mm) và một phần thùy dưới phổi phải (kích thước 14x21x18 mm), bên trong là khối u nấm di chuyển theo cử động của bệnh nhân. Đây là nguyên nhân khiến phổi bị viêm nhiều lần khiến anh Hoàng ho dai dẳng, ho ra máu hơn một năm qua.

TS.BS Nguyễn Anh Dũng, Trưởng khoa Ngoại Lồng ngực – Mạch máu, Trung tâm Ngoại Lồng ngực – Mạch máu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cùng ê kíp phẫu thuật loại bỏ u nấm cho người bệnh. Do anh Hoàng bị viêm đường hô hấp tái đi tái lại nên sức đề kháng yếu, bác sĩ quyết định mổ ít xâm lấn giúp bệnh nhân nhanh hồi phục, giảm thiểu rủi ro.

Từ ba đường mổ nhỏ khoảng 0,5-1 cm trên bụng, bác sĩ cẩn thận tách các mô dính giữa màng phổi thành và màng phổi tạng, tạo khoang đủ rộng để đưa dụng cụ nội soi vào. “Nếu thao tác không khéo có thể làm rách phổi hay tổn thương các mạch máu lớn, buộc phải chuyển sang mổ mở để sửa chữa tổn thương”, bác sĩ Dũng nhấn mạnh.

Sau hai giờ, toàn bộ khối u nấm được lấy ra. Bác sĩ cũng cắt trọn phần phổi bị tổn thương gồm thùy trên và một phần thùy dưới phổi phải. Bệnh nhân trở lại sinh hoạt bình thường chỉ một ngày sau mổ, được hướng dẫn tập thở để tăng cường sức khỏe hệ hô hấp. Ba ngày sau, anh xuất viện với chỉ định uống thuốc kháng nấm toàn thân lâu dài để phòng ngừa tái phát, kết hợp tập vật lý trị liệu phục hồi chức năng phổi.

Aspergillus là loại nấm có mặt ở khắp mọi nơi, trong đất, bụi và thậm chí cả thực phẩm. Chúng ta hít phải bào tử Aspergillus mỗi ngày, nhưng chúng chỉ gây bệnh ở những người có tiền sử bệnh phổi, mẫn cảm miễn dịch đặc hiệu với Aspergillus, hoặc hệ miễn dịch suy yếu.

U nấm phổi Aspergillus nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời sẽ tiến triển nhanh, khiến bệnh nhân mệt mỏi, suy kiệt dần do các triệu chứng ho ra máu, đau ngực, khó thở, sốt… trở nên trầm trọng. Như anh Hoàng ăn uống kém, sụt cân, hiệu quả làm việc giảm sút suốt thời gian dài. Ngoài ra, khối u còn tăng sinh, gây viêm phổi liên tục và làm tổn thương phổi lan rộng, khiến việc điều trị khó khăn hơn.

Bác sĩ Hải khuyến cáo, đôi khi u nấm phổi không có triệu chứng, chỉ được phát hiện tình cờ trên phim X-quang ngực. Vì thế, những người có các yếu tố nguy cơ cao như sau nhiễm lao phổi, mắc các bệnh lý phổi mạn tính, hệ miễn dịch suy yếu… cần đi khám ngay khi xuất hiện triệu chứng ho ra máu, khó thở, sốt, mệt mỏi, sụt cân. Để phòng ngừa bệnh, người dân nên tránh những môi trường nấm mốc dễ phát triển như công trường xây dựng, nhà kho, khu vực ẩm ướt… Đeo khẩu trang để tránh tiếp xúc với nấm Aspergillus và các tác nhân gây bệnh truyền nhiễm trong không khí khác.

*Tên bệnh nhân đã được thay đổi