Ông Quang, 55 tuổi, nội soi tầm soát sức khỏe định kỳ phát hiện tổn thương nhỏ một cm ở dạ dày; bác sĩ xác định ung thư sớm và điều trị triệt căn.

Thạc sĩ, bác sĩ Phùng Đức Tiến, Đơn vị Nội soi, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7, cho biết đây là số ít trường hợp phát hiện ung thư dạ dày ở giai đoạn sớm. Trước đó, ông Quang hoàn toàn không có triệu chứng lâm sàng. Kết quả nội soi dạ dày ghi nhận niêm mạc có tình trạng viêm teo chuyển sản kèm theo một tổn thương nhỏ khoảng một cm, có đặc điểm nghi ngờ ung thư sớm. Sinh thiết mô tại vị trí tổn thương cho thấy nghịch sản nặng (tiền ung thư), phù hợp với chẩn đoán ung thư dạ dày giai đoạn sớm.

Sau khi đánh giá, bác sĩ xác định tổn thương khu trú ở lớp nông của thành ống tiêu hóa và chưa có bằng chứng di căn hạch. Người bệnh được chỉ định cắt tách dưới niêm mạc qua nội soi ESD (Endoscopic Submucosal Dissection) nhằm lấy trọn tổn thương và bảo tồn dạ dày.

Bác sĩ tiến hành đưa ống nội soi mềm có gắn camera độ phân giải cao và các dụng cụ can thiệp chuyên dụng qua đường miệng đến vị trí tổn thương. Bằng dao điện chuyên biệt, bác sĩ đánh dấu các điểm xung quanh ranh giới tổn thương, cách bờ khoảng 5 mm để xác định phạm vi can thiệp. Sau đó, rạch một đường vòng quanh vùng đã đánh dấu, mở lớp niêm mạc nhằm tạo cửa ngõ cho quá trình bóc tách dưới niêm mạc. Toàn bộ tổn thương được bóc tách tỉ mỉ khỏi lớp cơ niêm và lớp cơ bên dưới, đảm bảo lấy trọn khối u.

Ca phẫu thuật nội soi được thực hiện trong 90 phút. Người bệnh sau hồi tỉnh không có cảm giác đau đớn và xuất viện trong ngày. Ông Quang có tiền sử nhiễm HP nên sau khi thực hiện ESD, ông được chỉ định điều trị tiệt trừ HP nhằm ngăn ngừa tiến triển tổn thương và giảm nguy cơ tái phát.

Mẫu bệnh phẩm sau khi lấy ra được gửi làm mô bệnh học để đánh giá mức độ xâm lấn và tình trạng diện cắt. Kết quả cho thấy biểu mô nghịch sản mức độ nặng; các diện cắt đều âm tính, không phát hiện tế bào ung thư; không ghi nhận xâm nhập mạch máu hoặc thần kinh. Với các tiêu chí này, tổn thương được xem là đã cắt trọn vẹn và đạt tính triệt căn. Người bệnh chỉ cần theo dõi định kỳ 6 tháng /lần, không phải điều trị phẫu thuật hoặc hóa xạ trị bổ sung.

Bác sĩ Tiến cho biết, cắt tách dưới niêm mạc qua nội soi là kỹ thuật can thiệp tối thiểu, tiến tiến, điều trị tối ưu cho ung thư sớm. Khối tổn thương cũng được bóc tách nhẹ nhàng, giảm thiểu chi phí, thời gian, nâng cao chất lượng sống cho người bệnh. Tuy nhiên, phương pháp này chỉ thực hiện được khi tổn thương giới hạn ở lớp niêm mạc, hoặc dưới niêm mạc nông, chưa có dấu hiệu di căn hạch bạch huyết.

Trường hợp bỏ qua “thời gian vàng”, ung thư chuyển sang giai đoạn muộn buộc phải phẫu thuật cắt dạ dày, kết hợp với hóa trị, xạ trị, sử dụng thuốc trúng đích… chi phí tốn kém mà chất lượng sống và tiên lượng sống thấp. Theo thống kê của ngành y tế, có đến 70-80% số người mắc ung thư dạ dày tại Việt Nam được chẩn đoán khi bệnh đã ở giai đoạn tiến triển (giai đoạn III và IV), khi khối u đã xâm lấn sâu hoặc di căn xa. Trường hợp phát hiện ở giai đoạn sớm, có chỉ định làm ESD, điều trị triệt căn như ông Quang chiếm khoảng 5%.

Ung thư dạ dày là một trong những bệnh lý tiêu hóa nguy hiểm, có tỷ lệ mắc mới và tử vong thuộc nhóm cao hàng đầu trên thế giới cũng như tại Việt Nam, chỉ đứng sau ung thư gan và ung thư phổi. Bệnh thường tiến triển âm thầm, hầu như không có triệu chứng đặc hiệu ở giai đoạn sớm, dễ nhầm lẫn với các rối loạn tiêu hóa thông thường.

Ung thư dạ dày là bệnh lý có cơ chế hình thành phức tạp, liên quan đến sự kết hợp của nhiều yếu tố như môi trường, thói quen sinh hoạt, cơ địa, quá trình viêm mạn tính kéo dài và yếu tố di truyền. Trong đó, nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori (HP) được xem là nguyên nhân hàng đầu. Vi khuẩn HP gây viêm dạ dày mạn tính, từ đó dẫn đến các biến đổi tiền ung thư như viêm teo niêm mạc, chuyển sản ruột và loạn sản.

Bác sĩ Tiến khuyến nghị, ngay cả khi không có triệu chứng, mọi người vẫn nên thăm khám sức khỏe định kỳ, nội soi dạ dày tầm soát. Nội soi được xem là “tiêu chuẩn vàng” giúp phát hiện sớm các tổn thương tiền ung thư hoặc ung thư giai đoạn sớm để can thiệp kịp thời và hiệu quả. Với hệ thống nội soi hiện đại ngày nay như Olympus EVIS X1 CV-1500, Fujifilm 7000,… bác sĩ có thể quan sát chi tiết vi cấu trúc niêm mạc và phát hiện các bất thường rất nhỏ, ngay cả khi tổn thương phẳng.

(*) Tên bệnh nhân đã được thay đổi.