Tập thể dục cường độ cao, tập luyện quá sức trong tình trạng sức khỏe tim mạch không ổn định có thể dẫn tới ngưng tim, đột tử nếu không cấp cứu kịp thời.
Ngày 25/10, PGS.TS.BS Phạm Nguyễn Vinh, Giám đốc Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết thông tin trên, thêm rằng nhiều nghiên cứu cho thấy tập thể dục quá sức dễ dẫn đến ngừng tim đột ngột hoặc đột tử do tim ở những người mắc bệnh tim tiềm ẩn. Ngoài ra, gắng sức cũng làm tăng nguy cơ rối loạn nhịp tim, đặc biệt là đối với bệnh nhân cơ tim phì đại hoặc bệnh mạch vành.
Theo ThS.BS.CKII Huỳnh Thanh Kiều, Trưởng khoa Nội tim mạch 1, Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, lối sống ít vận động làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim lên 50%. Thường xuyên tập thể dục góp phần giảm thiểu các yếu tố nguy cơ gây đột quỵ và nhồi máu cơ tim, bao gồm đái tháo đường, rối loạn lipid máu, tăng huyết áp, béo phì…
Ngoài ra, luyện tập đều đặn còn làm tăng cholesterol tốt (HDL-C), góp phần cải thiện chức năng nội mô động mạch vành, hạn chế xơ vữa mạch máu. Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ khuyến nghị mỗi người nên dành 150 phút tập thể dục cường độ vừa phải, chẳng hạn như đi bộ nhanh, đạp xe, bơi lội…, hoặc 75 phút tập luyện cường độ mạnh như chạy bộ, nâng tạ, tennis… mỗi tuần.
Tuy nhiên, nhiều người vì quá nôn nóng giảm cân, muốn nhanh chóng có thân hình săn chắc hoặc chuẩn bị tham gia một giải đấu thể thao nên lao vào tập luyện cường độ cao mà không có sự tư vấn, hướng dẫn từ chuyên gia. Điều này có thể gây ra những biến cố tim mạch gồm đau tim, rối loạn nhịp, đột tử.
Nghiên cứu cho thấy các ca tử vong liên quan đến thể thao chủ yếu là do bệnh mạch vành ở người lớn và bệnh cơ tim hoặc loạn nhịp tim ở thanh thiếu niên. Một số bệnh lý tim khác, như viêm cơ tim, hở van tim, bệnh tim bẩm sinh hay tăng áp phổi cũng có thể góp phần gây tử vong khi đang tập luyện.
Phó giáo sư Vinh lý giải, khi tập luyện cường độ cao, tim đập nhanh hơn và bơm máu mạnh hơn, cần nhiều oxy hơn bình thường. Ở những người có bệnh mạch vành do xơ vữa mạch máu, khi có stress (áp lực) lên thành mạch có thể làm bong tróc mảng xơ vữa. Mảng xơ vữa trôi trong lòng mạch, nếu dừng ở tim, não sẽ làm tắc nghẽn những mạch máu này gây đột quỵ, nhồi máu cơ tim.
Đối với những người có bệnh tim tiềm ẩn (mắc bệnh tim mạch trước đó mà không được phát hiện), vận động quá sức sẽ ảnh hưởng cơ tim, kích hoạt hệ thống điện của tim vào đúng thời điểm không mong muốn và gây ra tình trạng ngừng tim đột ngột, dẫn tới tử vong trên sàn tập.
Bên cạnh đó, nhiều người tập gym dùng steroid và các loại thuốc tăng cường hiệu suất để thúc đẩy tăng cơ. Những chất này thường có tác dụng phụ ảnh hưởng đến tim, bao gồm tăng huyết áp, tăng mỡ máu và phì đại cơ tim, tất cả đều làm tăng nguy cơ đột quỵ tim.
Bác sĩ Kiều dẫn trường hợp một bệnh nhân nam 20 tuổi, được đưa đến bệnh viện Tâm Anh cấp cứu trong trạng thái thở dốc, hụt hơi, xây xẩm. Anh kể 3 ngày gần đây dành phần lớn thời gian ở phòng gym vì sắp tham gia giải cử tạ ở quận. Chiều nay anh đẩy nhanh cường độ tập, sau 30 phút thì đột ngột ngất xỉu.
Qua thăm khám, bác sĩ chẩn đoán anh bị bệnh cơ tim phì đại do di truyền. Việc tập luyện quá sức làm cho nhịp tim không đều, hệ thống điện của tim bị mất kiểm soát. May mắn anh được sơ cứu đúng cách, đến bệnh viện kịp thời nên chưa xảy ra biến chứng nguy hiểm. Trước khi xuất viện, anh được tư vấn cách tập luyện phù hợp với thể trạng, đồng thời hướng dẫn tái khám, theo dõi bệnh nhằm phát hiện sớm bất thường.
“Nếu kiểm soát tốt bệnh tim và tập thể dục đúng cách, khả năng xảy ra biến chứng tim mạch là rất thấp, chỉ từ 0,31 – 2,1 lần/100.000 người mỗi năm”, Phó giáo sư Vinh khẳng định, thêm rằng ở những người tập luyện thường xuyên, nguy cơ này còn thấp hơn so với những người ít vận động. Phó giáo sư dẫn chứng trường hợp vận động viên bơi lội Dana Vollmer đã giành huy chương vàng Olympic, lập kỷ lục thế giới vào năm 2012 dù cô mắc hội chứng QT kéo dài – một bệnh lý tim di truyền.
Đây là tình trạng rối loạn hoạt động điện của tim, dẫn đến nhịp tim bất thường và có thể khiến bệnh nhân ngừng tim bất cứ lúc nào. Nhờ kiểm soát bệnh tốt và có chế độ tập luyện hợp lý, Dana không chỉ chơi thể thao như một vận động viên bình thường mà còn chiến thắng căn bệnh để giành huy chương vàng thế giới.
Bác sĩ Kiều khuyến cáo để đảm bảo an toàn khi tập thể dục, cần lưu ý một số vấn đề sau:
Song song với tập thể dục, mỗi người cần xây dựng chế độ ăn lành mạnh, không hút thuốc lá, hạn chế rượu bia, ngủ đủ giấc, tránh xa stress… để nâng cao sức khỏe tổng thể. Một cơ thể khỏe mạnh không chỉ đến từ việc tập luyện mà có được là nhờ sự kết hợp của nhiều yếu tố.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
