Hà Nội – Anh Giang, 46 tuổi, lần đầu tiên gấp được chân sau 32 năm đóng cứng khớp háng, nhờ ca mổ thay khớp nhân tạo.

Anh Giang ngã trật khớp háng phải từ năm 9 tuổi, sau phẫu thuật bị nhiễm trùng, tái đi tái lại phải phẫu thuật lại nhiều lần. Khi nhiễm trùng được chữa khỏi cũng là lúc anh 14 tuổi, khớp háng hư hại nặng, gây đau đớn, mất khả năng vận động đi lại. Năm 1993, ở độ tuổi còn quá trẻ cho phẫu thuật thay khớp, các bác sĩ quyết định hàn cứng khớp háng, như một giải pháp tạm thời để giúp anh giảm đau và đi lại được.

Anh Giang lớn lên với khớp háng bên phải bị đóng cứng, hơn 30 năm qua, anh gặp rất nhiều khó khăn trong cuộc sống hàng ngày, dáng đi tập tễnh, không thể gấp háng nên khi ngồi phải luôn duỗi chân và ngả lưng ra sau. Anh không thể lái xe và rất khó xoay sở trong không gian hẹp như ô tô, ghế máy bay, nhà vệ sinh, chênh lệch chiều dài hai chân dần ảnh hưởng làm cong vẹo cột sống. Anh Giang tìm hiểu và biết đến phẫu thuật thay khớp như là một giải pháp có thể giúp anh trở phục hồi lại phần nào vận động khớp và quyết định đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội tìm câu trả lời cho tình trạng của mình.

ThS.BS Nguyễn Quang Tôn Quyền, Phó trưởng khoa Chấn thương chỉnh hình cho biết ngay khi anh Giang bước vào phòng khám, bác sĩ đã cảm nhận đây là một trường hợp cực kỳ hóc búa, khớp háng đã bị đóng cứng hoàn toàn trong tư thế duỗi, sẹo mổ cũ chằng chịt và teo các cơ quanh vùng mông. X-quang cho thấy khớp háng đã đóng cứng, khung chậu và cột sống biến dạng nghiêm trọng, gây lệch chiều dài chi khoảng 3 cm.

“Thay khớp háng nhân tạo giúp anh Giang giải phóng khớp bị hàn cứng trước đó, khôi phục lại phần nào tầm vận động, chức năng khớp và nâng cao chất lượng cuộc sống”, bác sĩ Quyền nói, thêm rằng tuy vậy đây là một cuộc đại phẫu đầy thách thức.

Khác với bệnh nhân thay khớp thông thường, anh Giang bị đóng cứng khớp háng từ tuổi vị thành niên, khiến toàn bộ cấu trúc vùng chậu và cột sống có nhiều biến dạng. Xương, bao khớp, hệ gân cơ, mạch máu và dây thần kinh quanh khớp háng đều dị dạng, co rút hoặc tiêu biến. Chỉ một sai sót nhỏ trong mổ, anh Giang có thể bị liệt hoàn toàn chân phải sau phẫu thuật, một sự đánh đổi đau đớn và nặng nề hơn rất nhiều so với tình trạng cứng khớp hiện tại, bác sĩ Quyền cho biết.

Do đó, ngay từ trước mổ, ca phẫu thuật của anh Giang đã được lên kế hoạch rất tỉ mỉ. Bác sĩ Quyền sử dụng phần mềm chuyên dụng để đo đạc chi tiết cấu trúc xương của anh Giang, lên các phương án giải phóng khớp, tạo hình lại ổ cối và đặt khớp nhân tạo tại vị trí tối ưu, khôi phục tối đa chức năng vận động trong ngưỡng an toàn cho phép. Một trong những quyết định khó khăn nhất là phải tính toán để chọn cấu phần khớp nhân tạo phù hợp nhất với cấu trúc xương của bệnh nhân, đồng thời phải là loại khớp được bảo hiểm y tế chi trả để giảm bớt gánh nặng chi phí cho người bệnh.

Ngày phẫu thuật, anh Giang được gây mê. Bác sĩ Quyền sử dụng đường mổ sau kinh điển rộng rãi để bộc lộ, quan sát đầy đủ khớp đã đóng cứng, cắt bỏ phần xương ở cùng cổ xương đùi để dễ dàng bộc lộ vào ổ cối, tạo hình lại ổ cối, cấy ghép khớp nhân tạo theo kế hoạch cho anh Giang.

Nhờ kỹ thuật giảm đau đa mô thức, anh Giang tỉnh dậy sau 2 tiếng phẫu thuật một cách nhẹ nhàng và dường như không cảm thấy đau, anh bắt đầu có thể tập phục hồi chức năng bằng máy gấp duỗi thụ động (CPM) chỉ chưa đầy 24 giờ sau mổ. “Lần đầu tiên sau hơn 30 năm, tôi có lại cảm giác gấp chân”, anh Giang chia sẻ.

Bác sĩ Quyền cho biết sau 3 ngày, anh Giang đi lại được với công cụ hỗ trợ, được xuất viện và tiếp tục tập phục hồi chức năng tại nhà, dưới sự hướng dẫn của chuyên gia vật lý trị liệu. Anh cần khoảng 3-6 tháng để khôi phục sức mạnh cơ bắp đã yếu đi nhiều sau hơn 30 năm đóng cứng khớp, nếu phục hồi chức năng tốt, dáng đi và tầm vận động có thể đạt 80-90% người bình thường, giúp anh giảm bớt nguy cơ thoái hóa sớm cột sống, khớp gối, là những vấn đề thường gặp ở bệnh nhân đóng cứng khớp háng.

Bác sĩ Quyền cho biết khớp háng nhân tạo là một trong những phát minh thành công nhất trong lịch sử ngành phẫu thuật chỉnh hình. Từ ca phẫu thuật khớp háng nhân tạo đầu tiên năm 1962, thực hiện bởi bác sĩ người Anh John Charnley, các kỹ thuật mổ, vật liệu và thiết kế khớp háng nhân tạo không ngừng được cải tiến, giúp các bệnh nhân có tổn thương nặng như thoái hóa khớp háng, hoại tử chỏm xương đùi, viêm cột sống dính khớp… khôi phục khả năng vận động.

Phẫu thuật thay khớp háng nhân tạo được mệnh danh là “phẫu thuật thế kỷ” trên Tạp chí Y học Lancet, mỗi năm giúp hơn 1 triệu bệnh nhân trên khắp thế giới cải thiện chất lượng cuộc sống, tiết kiệm chi phí chăm sóc sức khỏe.

Tại Việt Nam, thay khớp háng nhân tạo được thực hiện từ năm 1973, phổ biến hơn từ thập niên 2000-2010, hiện đã trở thành phẫu thuật thường quy tại nhiều bệnh viện lớn. Từ năm 2017, bảo hiểm y tế hỗ trợ tối đa 45 triệu đồng cho một bộ khớp háng nhân tạo, giúp nhiều bệnh nhân có cơ hội tiếp cận điều trị, ngay cả khi mổ ở bệnh viện trái tuyến, bệnh viện tư nhân.