Tái tạo vú tức thì bằng vạt cơ, mỡ, da từ thành bụng mở ra cơ hội giúp bệnh nhân ung thư vú vừa điều trị khỏi bệnh vừa bảo tồn ngực.

Ung thư vú đang trở thành căn bệnh ám ảnh của nhiều phụ nữ Việt Nam. Không chỉ là nỗi lo về sức khỏe, bệnh còn để lại những ảnh hưởng trong tâm lý và ngoại hình người bệnh, đặc biệt sau phẫu thuật cắt bỏ tuyến vú.

Trước đây, khi chưa áp dụng tái tạo tức thì bằng vạt TRAM có cuống, phụ nữ sau mổ ung thư vú thường phải sống nhiều năm với tình trạng “mất ngực”. Nếu muốn tái tạo, bệnh nhân phải chờ đến khi kết thúc điều trị mới phẫu thuật lần hai, chủ yếu đặt túi ngực hoặc dùng vạt cơ lưng rộng. Tuy nhiên, các phương pháp này có những hạn chế như túi ngực dễ gặp biến chứng, không tự nhiên bằng mô thật, còn vạt lưng rộng thường không đủ thể tích và để lại sẹo dài ở lưng. Vì thế, nhiều bệnh nhân chấp nhận khuyết ngực suốt đời, mang mặc cảm khi đối diện với chính mình, hạn chế giao tiếp xã hội.

Kỹ thuật tái tạo vú tức thì bằng vạt cơ – mỡ – da từ thành bụng (vạt TRAM có cuống) được ứng dụng rộng rãi tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, mở ra thêm cơ hội để bệnh nhân vừa điều trị ung thư, vừa giữ được sự toàn vẹn hình thể.

“Hàng trăm bệnh nhân ung thư vú được áp dụng phương pháp tái tạo vú tức thì hai bên bằng vạt TRAM, kết quả cho thấy tính thẩm mỹ cao, hình dáng bầu ngực hài hòa, gần như tự nhiên. Không chỉ khôi phục vóc dáng, kỹ thuật này còn giúp người bệnh giảm gánh nặng tâm lý, lấy lại sự tự tin và chất lượng cuộc sống sau điều trị ung thư. Đặc biệt, tỷ lệ biến chứng thấp, khả năng phục hồi nhanh và hiệu quả lâu dài đã khẳng định đây là một trong những giải pháp tối ưu trong phẫu thuật điều trị và tái tạo vú hiện đại”, ThS.BS.CKI Huỳnh Bá Tấn chia sẻ.

Chị Dương (42 tuổi, Cần Thơ) phát hiện vú phải chảy dịch vàng cách đây vài tháng, sờ thấy có hạch di động và đau nhẹ. Kết quả sinh thiết lõi kim tại một cơ sở y tế tại địa phương chẩn đoán chị mắc ung thư vú giai đoạn sớm, mức độ ác tính thấp và có khả năng đáp ứng tốt với điều trị.

Tháng 8 năm 2025, chị Dương đến khám tại khoa Ngoại Vú – Đầu Mặt Cổ BVĐK Tâm Anh TP.HCM. Qua thăm khám, xét nghiệm tế bào, chụp nhũ ảnh… ngoài ung thư vú phải, chị Dương còn được phát hiện thêm nhiều u nhú ở cả hai bên ngực. Chị được bác sĩ tư vấn giải pháp đoạn nhũ toàn bộ hai bên. Thay vì lựa chọn cắt bỏ tuyến vú đơn thuần, bác sĩ Tấn đã chọn phương án tái tạo tức thì hai bên bằng vạt TRAM có cuống – một trong những kỹ thuật phức tạp giúp chị Dương loại bỏ ung thư, kết hợp tái tạo bầu ngực trong cùng một lần mổ bằng chính mô tự thân của chị để giữ lại thẩm mỹ cho bầu ngực, giải tỏa tâm lý lo lắng của chị Dương trước đó về nguy cơ “mất ngực” sau mổ.

Một trường hợp tương tự, chị Hương (38 tuổi, Tây Ninh) được chẩn đoán ung thư vú giai đoạn 3 sau khi thăm khám và sinh thiết vào tháng 6 vừa qua. Tại BVĐK Tâm Anh TP.HCM, bác sĩ Huỳnh Bá Tấn phẫu thuật cắt bỏ khối u kết hợp tái tạo ngực bằng vạt cơ – mỡ – da từ bụng dưới (vạt TRAM). Ca mổ không chỉ giúp chị Hương có bầu ngực mới mềm mại, tự nhiên mà còn mang lại vòng bụng phẳng gọn hơn nhờ tạo hình thẩm mỹ kết hợp trong một cuộc mổ.

Theo bác sĩ Bá Tấn, phẫu thuật vạt TRAM (Transverse Rectus Abdominis Myocutaneous) được mô tả lần đầu vào năm 1982, sử dụng phần da, mỡ và cơ thẳng bụng của chính bệnh nhân để tạo hình lại bầu ngực. Khối mô này được giữ mạch máu nuôi rồi chuyển lên vùng ngực qua đường hầm dưới da. Vạt TRAM có ưu điểm lớn như bầu ngực tái tạo mềm mại, tự nhiên, không cần vật liệu nhân tạo, có thể thực hiện cả hai bên trong một lần mổ, đồng thời vùng bụng bệnh nhân được tạo hình lại như sau một ca thẩm mỹ. Điểm hạn chế là thời gian mổ dài, người bệnh có nguy cơ yếu thành bụng, song biến chứng này ngày nay đã giảm nhiều nhờ sự hỗ trợ của lưới nhân tạo.

Trong ca phẫu thuật cho chị Dương, các bác sĩ thực hiện tuần tự các bước gồm sinh thiết hạch gác cửa, đoạn nhũ tiết kiệm da hai bên qua đường rạch dưới vú, lấy vạt TRAM và chuyển qua đường hầm để tái tạo ngực, sau đó phục hồi thành bụng và khâu đóng. Toàn bộ quá trình kéo dài hơn 8 tiếng. Sau mổ, bệnh nhân ít đau, xuất viện sau ba ngày, rút hết dẫn lưu vào ngày thứ 11 và ba tháng sau theo dõi không phát hiện biến chứng.

Theo ThS.BS.CKI Huỳnh Bá Tấn, sau phẫu thuật ung thư vú bằng vạt TRAM, bệnh nhân cần giữ vết mổ sạch khô, chăm sóc ống dẫn lưu, tái khám định kỳ và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ. Trong 6-8 tuần đầu, nên hạn chế mang vác nặng, tránh vận động căng cơ bụng, đồng thời sử dụng đai nịt bụng để giảm nguy cơ thoát vị. Người bệnh cũng cần ăn uống đủ chất, theo dõi sát sao các dấu hiệu bất thường như sưng, đau, chảy mủ hoặc sốt để được xử trí kịp thời.

Trên thế giới, nhiều nghiên cứu đã khẳng định tính an toàn và hiệu quả của kỹ thuật TRAM. Tại Đại học Michigan (Mỹ), trong 15 ca mổ tái tạo hai bên bằng TRAM cuống, chỉ 1 ca bị thoát vị thành bụng. Nghiên cứu trên 257 bệnh nhân tại Emory Clinic (Mỹ) cho thấy biến chứng giữa nhóm mổ một bên và hai bên không khác biệt đáng kể. Khảo sát khác ghi nhận 96% bệnh nhân hài lòng và sẵn sàng giới thiệu cho người khác. Thông tin này được bác sĩ Tấn trình bày vào cuối tháng 9 vừa qua trong Hội nghị Khoa học thường niên, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh.

Theo Globocan 2022, thế giới ghi nhận gần 2,3 triệu ca mắc mới và 666.000 ca tử vong do ung thư vú mỗi năm. Tại Việt Nam, con số lần lượt là 24.600 và hơn 10.000 ca. Ung thư vú hiện là bệnh ung thư phổ biến nhất ở nữ giới, nhưng một khảo sát tại TP.HCM cho thấy 40% phụ nữ lo ngại biến dạng cơ thể sau mổ nhiều hơn cả nguy cơ tử vong. Đây là rào cản tâm lý khiến tỷ lệ phát hiện sớm còn thấp. Trong bối cảnh đó, việc áp dụng kỹ thuật tái tạo vú bằng vạt TRAM rất cần thiết và hữu ích cho bệnh nhân ung thư vú.

Tại Mỹ, quyền được tái tạo vú sau điều trị ung thư đã được luật hóa từ năm 1998 trong Women’s Health and Cancer Rights Act, yêu cầu bảo hiểm chi trả chi phí tái tạo. Tại Pháp, bệnh nhân được hỗ trợ chi phí thay túi ngực và hình xăm y khoa sau phẫu thuật. Còn ở Việt Nam, tái tạo vú vẫn còn hạn chế do thiếu phẫu thuật viên vi phẫu, chi phí cao và quan niệm xã hội còn xem đây là “làm đẹp xa xỉ”.

“Tái tạo vú không đơn thuần là thẩm mỹ mà là giải pháp y khoa nhân văn, giúp phụ nữ sau điều trị ung thư giữ lại hình thể và sự tự tin. Việt Nam cần nhìn nhận đúng đắn hơn để hàng nghìn phụ nữ mỗi năm không phải sống trong mặc cảm sau khi chiến đấu với bệnh tật,” bác sĩ Tấn chia sẻ.

Hiện có nhiều kỹ thuật tái tạo như TRAM, DIEP hay túi ngực, song quan trọng nhất vẫn là phát hiện bệnh sớm. Khi ung thư được chẩn đoán ở giai đoạn đầu, phẫu thuật ít xâm lấn và tái tạo sẽ cho kết quả gần như hoàn hảo.

Ung thư vú hình thành do tế bào tuyến vú biến đổi bất thường, có thể lan rộng và di căn, với nguy cơ tăng ở phụ nữ có yếu tố di truyền, từng xạ trị ngực hoặc mắc hội chứng ung thư. Phụ nữ nguy cơ trung bình nên bắt đầu tầm soát từ 40 tuổi, mỗi năm một lần đến 54 tuổi, sau đó 1-2 năm/lần nếu sức khỏe cho phép. Các phương pháp tầm soát gồm chụp nhũ ảnh, siêu âm, MRI và sinh thiết khi cần thiết, giúp phát hiện sớm và nâng cao cơ hội chữa khỏi.