Chị Minh (31 tuổi, Đồng Nai) mỗi ngày chỉ ăn 1 bữa chính, uống chanh muối để giảm cân nhưng bất thành, tăng cân trở lại, bị tiểu đường kèm suy nhược, mất cơ.

Chị Minh tăng 30kg kể từ khi mang thai 3 năm trước. Khi cân nặng 80kg, với tiền sử tiểu đường thai kỳ, chị Minh quyết định giảm ăn tối đa để vừa giảm cân vừa giảm đường huyết. Mỗi ngày chị chỉ ăn một bữa chính vào đầu giờ chiều, còn lại ăn vặt rải rác mỗi khi quá đói, uống soda light, soda zero để có thêm năng lượng.

Tuần đầu tiên chị giảm được 1,5kg nên cố gắng kiên trì. Sau đó, sức khỏe của chị bắt đầu có những báo động như đau dạ dày, tay chân hay bị run, rụng tóc, khó ngủ, thường xuyên hoa mắt chóng mặt mỗi khi đứng lên ngồi xuống hoặc vận động mạnh, khó tập trung khi làm việc. Tình trạng suy yếu chân tay càng rõ, nhiều lần chị bế con không vững, đổ mồ hôi lạnh. Đỉnh điểm là chị ngất xỉu khi đang trông con, khi đưa đi cấp cứu, đường huyết của chị đã cao gấp đôi mức bình thường. Chị Minh được tiêm insulin khẩn để ổn định đường huyết, sau đó khám tổng quát và chuyên sâu về giảm cân, nội tiết.

Từ kết quả đo InBody, BS.CKI Võ Trần Nguyên Duy, khoa Nội tiết – Đái tháo đường, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở phường Tân Sơn Hòa, quận Tân Bình cũ) cho biết, chị Minh nặng 85kg, chỉ số BMI 32.8, béo phì ở mức cao nhất. Mỡ nội tạng của người bệnh cao gấp đôi ngưỡng an toàn. Đáng lo ngại hơn, khối lượng cơ ở mức rất thấp, dưới 30% trong khi ở độ tuổi này, tỷ lệ cơ trung bình phải từ 40% – 44% so với tổng trọng lượng cơ thể. Kết quả siêu âm, xét nghiệm cho thấy chị còn bị tiểu đường type 2, gan nhiễm mỡ độ 2, tăng lipid máu hỗn hợp, tăng axit uric máu, rối loạn giấc ngủ.

Khi biết chị Minh chỉ ăn 1 bữa mỗi ngày, uống nhiều soda light, soda zero, bác sĩ Duy nhấn mạnh, đây chính là sai lầm khiến chị Minh không giảm được cân, mất cơ, mất sức, suy nhược. Việc nhịn đói lâu không chỉ khiến chị ăn bù, ăn quá tải trong một bữa duy nhất trong ngày mà còn làm giảm khối lượng và chức năng cơ. Khi cơ thể thiếu năng lượng, thiếu protein, cơ thể sẽ ưu tiên giữ lại mỡ để dự trữ và phá hủy cơ bắp để lấy năng lượng.

Việc bổ sung không đủ vitamin D và canxi trong thời gian dài sẽ làm giảm sức mạnh của xương. Mặt khác, khi nhịn ăn trong nhiều giờ liên tục có thể dẫn đến thiếu dinh dưỡng, suy nhược cơ thể.

“Nhiều người nghĩ uống soda light hay soda zero là yên tâm vì không chứa đường nhưng thực tế, các sản phẩm này chứa chất tạo ngọt, kích hoạt vùng liên quan đến cảm giác thèm đường và cảm giác đói”, bác sĩ Duy giải thích và cho biết thêm, các chất tạo ngọt thay thế đường không có tác dụng kiểm soát cân nặng hay giảm mỡ. Ngược lại nếu dùng lâu dài có thể tăng nguy cơ một số bệnh như tiểu đường type 2, tim mạch và tử vong sớm.

Bên cạnh việc sử dụng thuốc để thải mỡ, kiểm soát các cơn thèm ăn, chị Minh được tư vấn rất cụ thể về chế độ ăn hợp lý khoa học để kiểm soát cân nặng, bổ sung khối lượng cơ đã mất, ổn định đường huyết. Chị bỏ ăn kiêng, tập trung bổ sung protein nạc, nhiều rau xanh, trái cây để đảm bảo đủ chất, chia nhỏ thành 4-5 bữa/ngày kết hợp đi bộ, vận động tay chân 30 phút mỗi sáng.

Sau 1 tháng, chị giảm 5kg mà không thấy mệt mỏi, đuối sức như trước. Kết quả đo InBody cho thấy, lượng cơ của chị tăng nhẹ lên 33%, giảm được 20cm2 mỡ nội tạng. 3 tháng thực hiện đúng liệu trình, ăn đủ chất, đủ bữa, chị vẫn giảm được 13kg, tỷ lệ cơ bắp đạt 40% và đang tiếp tục duy trì điều trị để giảm thêm 10kg nữa.

Bác sĩ Duy cho biết, giảm cân sai cách không chỉ gây mất cơ mà còn làm chậm quá trình trao đổi chất, suy yếu cơ thể, có thể dẫn đến thiếu hụt dinh dưỡng, loãng xương, vấn đề tim mạch, sỏi mật, và các biến chứng tâm lý.

“Thay vì cắt giảm cực đoan, chỉ nên giảm khoảng 10-20% tổng mức tiêu thụ calo mỗi ngày (300 – 500 calo)”, bác sĩ Duy nhấn mạnh. Việc này giúp cơ thể có đủ năng lượng để bảo vệ cơ bắp, trong khi vẫn đốt mỡ hiệu quả. Bên cạnh đó, để duy trì khối cơ, cần tiêu thụ từ 1,6 – 2,2 g protein/kg trọng lượng cơ thể mỗi ngày, ưu tiên nguồn đạm chất lượng cao như ức gà, cá, trứng, sữa, whey protein… để nuôi dưỡng cơ bắp, tạo cảm giác no lâu, hỗ trợ kiểm soát khẩu phần ăn.

*Tên người bệnh đã thay đổi