Ông Chiến (50 tuổi, TP.HCM) sốt nhẹ, khạc ra máu nhiều lần trong 2 ngày, nội soi phế quản ghi nhận khối u chẹn ngang đường thở, sinh thiết xác định ung thư phổi.
Trước khi đi khám, ông Chiến bất ngờ khạc ra máu đỏ tươi lẫn máu bầm nhiều lần trong ngày lượng ít, kèm cảm giác ngứa họng mỗi lần ho. Người bệnh còn đau âm ỉ ngực phải, sốt nhẹ không rõ nhiệt độ, song không khó thở rõ rệt.
Ông đến khoa Nội Tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở P.Tân Sơn Hòa – Q.Tân Bình cũ) khám sức khỏe công nghệ cao tổng quát đến chuyên sâu.
Thạc sĩ, bác sĩ chuyên khoa I Nguyễn Thanh Thùy, đơn vị Hô hấp, khoa Nội Tổng hợp cho biết kết quả xét nghiệm máu cho thấy số lượng tiểu cầu chỉ còn 21.000/µL, thấp hơn rất nhiều so với mức bình thường khoảng 150.000-450.000/µL. Tiểu cầu có vai trò quan trọng trong quá trình cầm máu, do đó tình trạng giảm tiểu cầu nghiêm trọng làm tăng nguy cơ chảy máu.
Chụp CT ngực phát hiện một khối đặc ở thùy giữa phổi phải, kích thước khoảng 20 x 17 x 17 mm. Hình ảnh cho thấy dấu hiệu cắt cụt phế quản, kèm xẹp một phần và giảm thể tích thùy giữa phổi phải. Bác sĩ ghi nhận tổn thương nghi u phổi. Người bệnh được nhập viện để tiến hành chẩn đoán.

Theo bác sĩ Thùy, kết quả chụp CT cho thấy tổn thương nằm gần đường dẫn khí, có dấu hiệu làm tắc nghẽn phế quản thùy giữa. Bác sĩ chỉ định nội soi phế quản để quan sát trực tiếp bên trong đường thở, xác định vị trí tổn thương và lấy mẫu mô xét nghiệm.
Thách thức lúc này là số lượng tiểu cầu của người bệnh quá thấp, trong khi nội soi sinh thiết có thể gây chảy máu. Êkip điều trị phối hợp chuyên khoa Huyết học, truyền khối tiểu cầu và theo dõi sát tình trạng xuất huyết, đồng thời kiểm tra lại số lượng tiểu cầu trước khi thực hiện thủ thuật.
Sau khi đủ điều kiện, người bệnh được nội soi phế quản. Qua quan sát trực tiếp, bác sĩ phát hiện khối u nằm trong lòng phế quản, bít hoàn toàn phế quản thùy giữa, khối u sung huyết và đọng máu lan sang các nhánh phế quản kế cận, khí quản. Mẫu mô được lấy để làm giải phẫu bệnh, nhằm xác định bản chất tổn thương. Kết quả giải phẫu bệnh xác nhận đây là ung thư phổi.
Đây là nguyên nhân khiến cho người bệnh ho ra máu liên tục trong 2 ngày và hình ảnh bất thường trên phim CT. Khối u phát triển trong lòng phế quản làm tăng sinh các mạch máu tại chỗ, gây chảy máu khi người bệnh ho. Đồng thời, khối u chèn ép hoặc bít tắc đường dẫn khí khiến vùng phổi phía sau bị giảm thông khí, có thể dẫn đến xẹp phổi hoặc viêm phổi sau tắc nghẽn.
Người bệnh được điều trị cầm máu, giảm ho, theo dõi tình trạng tiểu cầu, trước khi chuyển chuyên khoa Ngoại lồng ngực – Mạch máu và Ung bướu để tiếp tục đánh giá và lên kế hoạch điều trị tương lai.
Bác sĩ Thùy cho biết ho ra máu là triệu chứng cần được đánh giá cẩn thận, đặc biệt khi xuất hiện ở người trung niên, người hút thuốc lá hoặc có tiền sử bệnh phổi. Máu có thể xuất hiện dưới dạng vài vệt đỏ lẫn trong đờm, nhưng cũng có thể tăng dần về lượng và tần suất.
Nguyên nhân ho ra máu không chỉ do ung thư phổi mà còn có thể liên quan đến lao phổi, viêm phổi, giãn phế quản, nhiễm trùng đường hô hấp… Vì vậy, người bệnh cần được thăm khám để xác định chính xác nguyên nhân, không nên tự điều trị bằng thuốc giảm ho hoặc thuốc cầm máu.
Đặc biệt, khi ho ra máu đi kèm đau ngực, khó thở, sốt, sụt cân không rõ nguyên nhân hoặc triệu chứng tái diễn, người bệnh nên đi khám bệnh sớm. Trường hợp ho ra máu lượng nhiều, hay ho ra máu kèm khó thở, choáng hoặc ngất cần được cấp cứu ngay, bởi nguy cơ không chỉ là mất máu mà còn có thể do máu tràn vào đường thở gây tắc nghẽn, suy hô hấp diễn tiến tử vong dù lượng máu ra bên ngoài có thể là lượng ít.
Với ung thư phổi, chụp CT có thể giúp phát hiện vị trí, kích thước và đặc điểm tổn thương, nội soi phế quản cho phép quan sát trực tiếp đường thở và lấy mẫu mô. Kết quả giải phẫu bệnh là căn cứ xác định bản chất khối u. Sau khi có chẩn đoán, người bệnh cần được đánh giá thêm giai đoạn của bệnh để xây dựng phác đồ điều trị phù hợp.
*Tên người bệnh đã được thay đổi
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH