Tại Việt Nam, các bệnh không lây nhiễm như tim mạch, đái tháo đường, ung thư và nhiều bệnh mạn tính hiện là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu, chiếm khoảng 80% tổng số ca tử vong.
Một thực tế đáng lo ngại là các bệnh mạn tính như đái tháo đường, suy thận hay tim mạch có thể âm thầm tiến triển trong nhiều năm. Đến khi các triệu chứng bùng phát, cơ thể thường đã gánh chịu những tổn thương nghiêm trọng, thậm chí không thể đảo ngược.
Trong bối cảnh tỷ lệ bệnh mạn tính ngày càng gia tăng và có xu hướng “trẻ hóa”, việc chủ động khám sức khỏe định kỳ, đặc biệt bằng các phương pháp công nghệ cao, đang trở thành yếu tố then chốt giúp phát hiện sớm và kiểm soát bệnh hiệu quả.
Một trong những thách thức lớn nhất của các bệnh mạn tính là không có triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn sơ khởi. Điều này khiến người bệnh dễ dàng chủ quan hoặc nhầm lẫn với các biểu hiện suy nhược thông thường của cơ thể.
Đái tháo đường là một ví dụ. Theo Liên đoàn Đái tháo đường Quốc tế, năm 2021 trên toàn cầu có khoảng 537 triệu người trưởng thành (20-79 tuổi) mắc bệnh, tương đương 10,5% dân số. Bệnh liên quan đến khoảng 6,7 triệu ca tử vong trong cùng năm. Đáng chú ý, ước tính có khoảng 240 triệu người chưa được chẩn đoán, tức gần một nửa số người mắc không biết mình có bệnh.
Tại Việt Nam, thống kê của Bộ Y tế cho thấy có khoảng 7 triệu người mắc đái tháo đường. Trong đó tỉ lệ đái tháo đường chưa được chẩn đoán là 62,6%
Với tăng huyết áp, theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tại Việt Nam, tỷ lệ mắc bệnh đã tăng từ khoảng 1/5 người trưởng thành lên hơn 1/4 trong giai đoạn 2015-2021. Tình trạng huyết áp tăng kéo dài có thể âm thầm gây tổn thương mạch máu, tim, thận và não, làm tăng nguy cơ đột quỵ và suy tim – những nguyên nhân tử vong hàng đầu trong nhóm bệnh không lây nhiễm. Xong theo ước tính của WHO, khoảng 70-80% người mắc bệnh cao huyết áp hoặc tiểu đường không được điều trị.
Đáng nói, các bệnh mạn tính thường có mối liên hệ tác động qua lại với nhau. Bệnh đái tháo đường, huyết áp cao, thói quen ăn uống, lối sống sinh hoạt không lành mạnh là nguyên nhân gây tỷ lệ mắc bệnh cao ở bệnh thận mạn. Năm 2022 ước tính có 13,4% dân số trên thế giới mắc bệnh thận mạn, trong đó tại Việt Nam có đến 12,8% dân số mắc bệnh thận mạn. Đáng chú ý, thận có khả năng bù trừ rất tốt nên triệu chứng thường chỉ xuất hiện khi chức năng đã suy giảm đáng kể. Nhiều trường hợp chỉ phát hiện bệnh thông qua xét nghiệm nước tiểu, creatinine máu hoặc siêu âm.
Ghi nhận tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, không ít trường hợp bệnh nhân trung niên nhập viện trong tình trạng đái tháo đường, tăng huyết áp hoặc rối loạn chuyển hóa nhưng không được kiểm soát tốt. Những thói quen như ăn mặn, lạm dụng đạm, rượu bia và lối sống ít vận động, kết hợp với việc tự ý sử dụng thuốc giảm đau, cây cỏ không rõ nguồn gốc đã đẩy nhanh tiến trình tổn thương tạng. Đến khi cơ thể phát đi tín hiệu phù nề, mệt mỏi, tiểu ít hoặc chỉ số creatinine máu tăng vọt, nhiều người đã rơi vào suy thận mạn giai đoạn 3 – 4 dù chỉ mới ngoài 50 tuổi.
Theo BS.CKI Nguyễn Thị Hồng Khang – khoa Nội Tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, đây là điều rất đáng tiếc bởi nhiều biến chứng có thể được ngăn chặn kịp thời nếu người bệnh chủ động tầm soát sớm bằng các xét nghiệm cơ bản như huyết áp, đường huyết, HbA1c, mỡ máu, chức năng thận và xét nghiệm nước tiểu…
Đối với các bệnh nguy hiểm tiến triển âm thầm, nếu được phát hiện sớm khi tổn thương cơ quan còn ít hoặc chưa xuất hiện biến chứng, việc điều trị thường thuận lợi hơn, có thể kiểm soát tốt bằng điều chỉnh lối sống, dùng thuốc phù hợp và theo dõi định kỳ. Ngược lại, nếu phát hiện muộn khi bệnh đã ảnh hưởng đến tim, thận, não, mắt hoặc mạch máu, người bệnh buộc phải bước vào những phác đồ điều trị phức tạp, kéo dài và tốn kém hơn nhiều.
Không còn là câu chuyện của tuổi trung niên, các bệnh chuyển hóa và tim mạch hiện đang có xu hướng “trẻ hóa”, đặt ra thách thức lớn cho sức khỏe cộng đồng.
Lối sống hiện đại với đặc trưng ít vận động, ngồi nhiều, ăn uống dư năng lượng, thức khuya, căng thẳng kéo dài, hút thuốc lá, sử dụng rượu bia và đồ uống có đường… đang khiến nhiều người trẻ sớm đối mặt với các yếu tố nguy cơ như béo phì, gan nhiễm mỡ, tiền đái tháo đường, tăng huyết áp và rối loạn mỡ máu.
Bác sĩ Khang từng tiếp nhận một nữ bệnh nhân 28 tuổi đến khám với những triệu chứng mệt mỏi kéo dài, sụt cân, đau đầu, khó tập trung, ngủ không hồi phục và giảm hiệu suất công việc. Ban đầu, người bệnh lầm tưởng đây là hệ quả của việc căng thẳng, thức khuya, áp lực công việc. Tuy nhiên, các chỉ số huyết áp và xét nghiệm máu cho thấy tình trạng tăng huyết áp và tiền đái tháo đường đã âm thầm xuất hiện trước đó.
“Nhiều bệnh nhân 45 – 50 tuổi tìm đến bệnh viện vì những cơn đau ngực thoáng qua khi leo cầu thang hoặc làm việc căng thẳng. Kết quả thăm khám chuyên sâu phát hiện hẹp mạch vành mức độ nặng, cần can thiệp kịp thời để phòng ngừa nguy cơ nhồi máu cơ tim. Thậm chí, có trường hợp tình cờ phát hiện túi phình mạch máu não trong những đợt kiểm tra vì đau đầu kéo dài, được đánh giá và can thiệp trước khi xảy ra biến cố nguy hiểm”, bác sĩ Khang cho biết.
Bên cạnh đó, tiền sử gia đình cũng đóng vai trò quan trọng trong việc phản ánh nguy cơ. Nhóm đối tượng có người thân mắc đái tháo đường, tăng huyết áp, nhồi máu cơ tim sớm, đột quỵ hoặc suy thận nằm trong vùng nguy cơ cao và cần được theo dõi sức khỏe chặt chẽ hơn. Do đó, khám sức khỏe không nên là việc “để dành” cho tuổi trung niên, mà cần được xem là một phần của lối sống chủ động ngay từ khi còn trẻ.
Trong quản lý sức khỏe hiện đại, việc chuyển dịch từ điều trị triệu chứng sang tầm soát dự phòng được xem là giải pháp then chốt để giảm thiểu gánh nặng tài chính. Thực tế cho thấy chi phí tầm soát sớm thường thấp hơn đáng kể so với nguồn lực cần huy động để điều trị bệnh ở giai đoạn muộn.
Việc ứng dụng các công nghệ đỉnh cao tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) đóng vai trò then chốt trong việc thiết lập hàng rào phòng bệnh chủ động. Thay vì đợi đến khi xuất hiện các triệu chứng rõ rệt, các hệ thống này cho phép đội ngũ y tế nhận diện những biến đổi bất thường ngay từ giai đoạn sơ khởi, tối ưu hóa thời điểm vàng trong điều trị.
Nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng về vai trò của khám sức khỏe tổng quát định kỳ và tầm soát sớm bằng công nghệ cao, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh tổ chức MEGALIVE tư vấn sức khỏe với chủ đề: “Khám sức khỏe công nghệ cao phát hiện sớm bệnh nguy hiểm tiến triển âm thầm: “Siêu máy” thế hệ mới – Chuyên gia giàu kinh nghiệm – Chi phí hợp lý” vào ngày 13/05/2026.
Chương trình quy tụ các chuyên gia giàu kinh nghiệm của khoa Nội Tổng hợp, Đơn vị Nội thận lọc máu và Trung tâm Tim mạch Can thiệp; với 3 phiên chuyên đề giải đáp các thắc mắc thường gặp của người dân về tầm soát bệnh sớm và lựa chọn gói khám sức khỏe tổng quát công nghệ cao phù hợp.
CHUYÊN ĐỀ 1 | 19h00 – 20h00: Không chủ quan trước bệnh mạn tính, rối loạn chuyển hóa: đái tháo đường, thận, tim mạch…
CHUYÊN ĐỀ 2 | 20h00 – 21h00: Truy tìm nguy cơ từ dấu hiệu mơ hồ với công nghệ cao ứng dụng AI
CHUYÊN ĐỀ 3 | 21h00 – 22h00: Tiết kiệm chi phí điều trị nhờ phát hiện sớm
Mời quý khán giả đón xem buổi tư vấn và gửi câu hỏi, thắc mắc về kênh TikTok Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh hoặc website của bệnh viện để được các chuyên gia giải đáp trực tiếp trong chương trình.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
