Mang thai gần 24 tuần, chị Thuận không may gặp tai nạn  nghiêm trọng, chấn thương dập não kèm xuất huyết sọ não, thai máy yếu, phải nhập viện. Các bác sĩ cùng phối hợp giải bài toán sinh tử: vừa kiểm soát tổn thương não đang tiến triển, vừa nỗ lực giữ lại bào thai còn quá non tháng.

Kết quả chụp MRI não tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM xác định thai phụ bị dập não xuất huyết thùy trán phải, tổn thương trán và thái dương trái, kèm tụ máu màng cứng vùng trán và đỉnh thái dương hai bên, xuất huyết dưới nhện rải rác hai bán cầu đại não. Kết quả khám thai ghi nhận thai máy yếu, tiềm ẩn nguy cơ suy thai.

Trước tình huống nghiêm trọng, ảnh hưởng sức khỏe mẹ và thai, êkíp Trung tâm Sản Phụ khoa và Trung tâm Khoa học Thần kinh, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cùng hội chẩn. BS.CKI Đỗ Đình Đạt, Trung tâm Sản Phụ khoa cho biết, thách thức lớn nhất là đảm bảo an toàn tính mạng cho người mẹ, nhưng không làm tổn hại đến thai nhi.

“Bất kỳ can thiệp nào tại não cũng tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến thai. Trong khi đó, những thay đổi sinh lý của thai kỳ có thể khiến tình trạng xuất huyết não diễn tiến phức tạp hơn”, bác sĩ Đạt nói.

Các bác sĩ phải chạy đua để giữ sự sống cho mẹ và con. Người mẹ phải nằm theo dõi tại khoa Hồi sức tích cực & Chống độc (ICU), dùng thuốc giảm áp lực nội sọ, duy trì huyết áp và oxy máu ở mức tối ưu. Song song, bác sĩ sản khoa theo dõi liên tục tim thai, nước ối, cơn co tử cung. Có thời điểm, thai nhi xuất hiện rối loạn nhịp tim. Phương án mổ lấy thai cấp cứu luôn được đặt ra, nhưng với tuổi thai còn quá nhỏ, nguy cơ tử vong hoặc di chứng nặng nề cho trẻ là rất lớn.

ThS.BS.CKII Chu Tấn Sĩ – Trưởng khoa Ngoại thần kinh – Cột sống cho biết êkíp ưu tiên điều trị nội khoa, hạn chế tối đa can thiệp phẫu thuật. Việc dùng thuốc được cân nhắc kỹ lưỡng, để vừa kiểm soát tổn thương não, vừa tránh ảnh hưởng thai nhi”

“Trong những ngày đầu nhập viện, mọi chỉ số của người mẹ đều được giám sát chặt chẽ nhằm đảm bảo tưới máu não và cung cấp đủ oxy cho thai”, theo bác sĩ Tấn Sĩ. Sau một tuần, thai phụ có cải thiện, tỉnh táo, nhận thức tốt, bớt đau đầu. Tuy nhiên, người mẹ xuất hiện thêm tình trạng yếu chi, buộc phải tiếp tục nằm viện theo dõi. Ê kíp kiên trì chiến lược giữ thai an toàn, theo dõi sát , kéo dài thêm thai từng ngày trong bụng mẹ.

Sau 2 tuần điều trị nội khoa ổn định, chị Thuận được xuất viện và theo dõi ngoại trú hằng tuần với bác sĩ Nội thần kinh và Sản khoa. Thời điểm này, chị Thuận vẫn còn yếu chi, phải ngồi xe lăn. Gia đình được bác hướng dẫn chăm sóc, theo dõi sát các dấu hiệu bất thường như: lơ mơ, hôn mê, đau đầu đột ngột, nôn vọt cần phải đến viện ngay.

Khoảng một tháng sau, nhờ phục hồi chức năng và theo dõi tích cực, người bệnh dần lấy lại khả năng vận động, có thể đi lại bình thường. Tuy nhiên, thời điểm nằm viện điều trị, thai phụ xuất hiện thêm tình trạng đái tháo đường thai kỳ, phải điều trị tiết chế.

Theo BS.CKI Đỗ Đình Đạt, biến cố sức khỏe của người mẹ cùng việc kiểm soát đường huyết khiến thai nhi chậm tăng trưởng so với tuổi thai. Các bác sĩ tư vấn dinh dưỡng hợp lý, bổ sung năng lượng phù hợp để vừa đảm bảo sức khỏe mẹ, vừa hỗ trợ thai phát triển tốt.

Từ mốc thai gần 24 tuần, thời điểm trẻ khó sống độc lập bên ngoài tử cung, êkíp bác sĩ liên chuyên khoa đã phối hợp giữ thai thành công thêm 15 tuần. “Quá trình kéo dài, cam go và đầy lo lắng của bác sĩ điều trị và gia đình”, bác sĩ Đạt chia sẻ.

Đến tuần thai 39, do có vết mổ cũ, khung chậu giới hạn không thuận lợi sinh thường, thai phụ được chỉ định mổ lấy thai. Bé trai chào đời khỏe mạnh, nặng 3,3 kg, khóc to ngay sau sinh. Người mẹ hồi phục tốt, ổn định. Ngày 18/12, chị tái khám sức khỏe với bác sĩ sản và thần kinh sau một tháng sinh, không ghi nhận biến chứng thần kinh sau sinh. Chị tự đi lại, đủ sức khỏe chăm sóc cá nhân và chăm con nhỏ.

Theo các bác sĩ, chấn thương sọ não ở phụ nữ mang thai tuy ít gặp nhưng bệnh tình diễn biến phức tạp. Thai kỳ có thể thay đổi huyết động, hô hấp và cơ chế đông máu, gây nguy cơ phù não, xuất huyết trở nên nặng hơn so với phụ nữ gặp chấn thương nhưng không mang thai. Ngược lại, tổn thương não của mẹ có thể gây suy thai, sinh non hoặc lưu thai.

Không phải mọi trường hợp xuất huyết não cũng cần chỉ định phẫu thuật. Điều trị nội khoa được ưu tiên khi khối máu tụ không quá lớn, bệnh nhân tỉnh, tiếp xúc tốt, không đau đầu dữ dội và nôn ói liên tục. Các triệu chứng thần kinh khu trú (yếu tay chân, nói khó…) ở mức độ nhẹ và không xấu đi nhanh. Đối với phụ nữ mang thai, phẫu thuật luôn là lựa chọn sau cùng, chỉ đặt ra khi bệnh diễn tiến nặng, mẹ có nguy cơ tử vong, điều trị nội khoa thất bại. Lúc này, bác sĩ ưu tiên phẫu thuật cứu mẹ, đồng thời chuẩn bị phương án, cấp cứu thai nhi sau khi chào đời đối với trường hợp thai chưa đủ tháng.

Bác sĩ Đạt khuyến cáo, phụ nữ mang thai nếu bị chấn thương, nhất là vùng đầu, dù nhẹ, cần đến cơ sở y tế có chuyên khoa thần kinh và sản khoa. Việc trì hoãn điều trị vì lo ảnh hưởng thai có thể khiến tình trạng mẹ nặng hơn, đe dọa cả hai.

*Tên nhân vật đã được thay đổi.