Anh Hoàng (24 tuổi, TP.HCM) đau âm ỉ, sưng và teo cơ vùng đùi trái do dị dạng mạch máu sâu trong khối cơ, được bác sĩ dùng cồn nồng độ cao triệt tiêu mạch máu bất thường.

Anh Hoàng cho biết, anh thường xuyên đau nhức vùng đùi ngoài và mông trái, đặc biệt đau nhiều khi vận động mạnh, kèm cảm giác yếu chân trái. Anh đi khám nhiều nơi và lần gần nhất phát hiện có một mạch máu dị dạng ở vùng đùi.

BS.CKII Thi Văn Gừng, Trưởng đơn vị Can thiệp nội mạch, Trung tâm Chẩn đoán hình ảnh và Điện quang can thiệp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở P.Tân Sơn Hoà – Q.Tân Bình cũ) cho biết, kết quả chụp cộng hưởng từ (MRI) chân trái ghi nhận dị dạng tĩnh mạch lớn, cấu trúc ngoằn ngoèo, dài khoảng 28 cm, nằm sâu trong các cơ vùng mông và đùi trái, bao gồm cơ thẳng đùi và cơ rộng ngoài. Tổn thương này đã gây teo một phần cơ và là nguyên nhân khiến người bệnh đau kéo dài.

Dị dạng mạch máu là tình trạng hệ thống mạch máu phát triển bất thường từ giai đoạn bào thai do rối loạn trong quá trình hình thành mạch máu, khiến cấu trúc động mạch, tĩnh mạch hoặc mao mạch bị rối loạn. Ở người bình thường, máu lưu thông từ động mạch qua mao mạch rồi về tĩnh mạch. Trong dị dạng mạch máu, máu có thể chảy trực tiếp từ động mạch sang tĩnh mạch hoặc qua các búi mạch bất thường, làm dòng chảy nhanh và áp lực cao hơn bình thường.

Dị dạng mạch máu vùng đùi thường liên quan đến động mạch, tĩnh mạch đùi. Người bệnh có thể bị sưng, đau âm ỉ, nặng chân, nóng tại chỗ hoặc nổi rõ các mạch máu bất thường. Nếu phát hiện và can thiệp muộn, dị dạng mạch máu có thể gây đau mạn tính, phù chi, chảy máu, loét da, thậm chí ảnh hưởng chức năng vận động.

Sau khi hội chẩn liên chuyên khoa chấn thương chỉnh hình và đơn vị can thiệp mạch, các bác sĩ quyết định điều trị bằng phương pháp can thiệp nội mạch, triệt tiêu dị dạng mạch máu cho người bệnh. Phương án này nhằm tiếp cận trực tiếp ổ dị dạng từ trong lòng mạch, hạn chế xâm lấn, giảm nguy cơ chảy máu và bảo tồn tối đa cấu trúc cơ xung quanh.

Nhờ hệ thống chụp mạch số hóa xóa nền (DSA), bác sĩ Gừng và êkip đã nhìn thấy bản đồ mạch máu bất thường. Qua đó xác định rõ các nhánh đi vào đám dị dạng và các nhánh dẫn lưu về hệ tĩnh mạch nông. Đối với trường hợp này, bác sĩ Gừng lựa chọn cồn tinh luyện 99,5% làm chất gây xơ, bơm trực tiếp vào tĩnh mạch dị dạng.

Bác sĩ Gừng cho biết, cồn nồng độ cao có tác dụng làm tổn thương lớp nội mạc mạch máu, khiến các mạch dị dạng co lại, xơ hóa và dần bị triệt tiêu. So với một số vật liệu bít mạch khác như keo y khoa, cồn có ưu điểm thấm sâu vào các dị dạng phức tạp. Tuy nhiên, kỹ thuật này đòi hỏi bác sĩ nhiều kinh nghiệm vì nếu dùng không kiểm soát, cồn có thể gây tổn thương mô lành xung quanh.

Nhờ kinh nghiệm của bác sĩ Gừng cùng êkip, ca can thiệp diễn ra thuận lợi. Những ngày sau, người bệnh được theo dõi sát mạch chi dưới, dùng thuốc giảm đau thông thường và không cần sử dụng kháng sinh.

Theo bác sĩ Gừng, dị dạng không phải là mạch nuôi mô chính sau can thiệp loại bỏ tĩnh mạch dị dạng, hệ mạch máu có khả năng tự bù trừ tốt nhờ các mạch lành xung quanh và hình thành hệ thống mạch máu mới, đảm bảo nuôi dưỡng mô.

Sau 1 ngày người bệnh được xuất viện và tái khám sau 1 tuần sau đó, tình trạng đau đùi giảm rõ rệt, không còn cảm giác căng tức như trước. Bác sĩ Gừng dặn dò người bệnh cần tái khám định kỳ để theo dõi hiệu quả điều trị, bởi một số trường hợp dị dạng lớn có thể cần can thiệp nhiều giai đoạn.

Theo bác sĩ Gừng, dị dạng mạch máu có thể âm thầm tồn tại nhiều năm, đến khi gây đau, teo cơ hoặc biến chứng mới được phát hiện. Việc thăm khám sớm và chẩn đoán đúng bằng các phương tiện hình ảnh hiện đại như CT, MRI hay DSA… giúp lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp, tránh phẫu thuật nặng nề và nâng cao chất lượng sống cho người bệnh.

*Tên người bệnh đã được thay đổi.