Cụ ông 80 tuổi đột ngột yếu nửa người trái, vào viện cấp cứu mới phát hiện hẹp nặng động mạch cảnh, ngăn nguồn cung máu lên não khiến tế bào não tổn thương.

TS.BS Nguyễn Anh Dũng, Trưởng khoa Ngoại Lồng ngực – Mạch máu, Trung tâm Ngoại Lồng ngực – Mạch máu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cho biết, đột quỵ hay tai biến mạch máu não là nguyên nhân đứng thứ hai gây tử vong trên toàn thế giới. Trong những nguyên nhân dẫn đến đột quỵ, hẹp động mạch cảnh khá phổ biến (chiếm khoảng 15%), nhưng thường bị bỏ qua dẫn đến chậm trễ trong điều trị.

Ông Trọng có tiền sử tăng huyết áp, đái tháo đường. Ông duy trì chế độ ăn uống lành mạnh, tập thể dục hàng ngày, kết hợp tái khám và uống thuốc đều đặn theo toa bác sĩ. “Tôi nghĩ chỉ cần kiểm soát tốt huyết áp, sinh hoạt điều độ thì sẽ không bị đột quỵ”, ông chia sẻ.

Không ngờ lúc nửa đêm về sáng, ông thấy hoa mắt, vã mồ hôi, nửa người trái yếu dần, nói khó. Ông cho rằng huyết áp tăng cấp tính nên uống thuốc hạ áp, nằm nghỉ. Triệu chứng giảm nhưng không hết hẳn, khiến ông mệt, lơ mơ trong 24 giờ sau đó. Người nhà đưa ông đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cấp cứu vào ngày thứ hai kể từ lúc khởi phát triệu chứng.

Tại khoa Nội thần kinh, bác sĩ chẩn đoán ông Trọng bị đột quỵ nhồi máu não. Đây là tình trạng dòng máu cung cấp cho não bị chặn hoặc giảm đột ngột, khiến các tế bào não mất đi nguồn cung cấp oxy và chất dinh dưỡng, dẫn đến tổn thương và làm chết tế bào não.

Phim chụp CT không ghi nhận mạch máu não tắc hẹp. Bác sĩ nghi ngờ nguyên nhân đến từ động mạch cảnh, chỉ định siêu âm Doppler thì phát hiện động mạch cảnh trong phải của người bệnh hẹp gần hết (> 90%). Đây chính là tác nhân gây nên tình trạng đột quỵ não cho người bệnh. Nếu không nhanh chóng can thiệp, nguy cơ ông bị di chứng liệt nửa người, suy giảm nhận thức, rối loạn ngôn ngữ,… là rất lớn.55

Mục tiêu điều trị đột quỵ não là ngăn chặn sự phát triển của cục máu đông trong động mạch. Vì thế, ông Trọng được điều trị tích cực với thuốc kháng đông, kháng kết tập tiểu cầu. Sau 7 ngày ông khỏe dần, hết choáng váng, hoa mắt, được chuyển sang Trung tâm Ngoại Lồng ngực – Mạch máu để xử lý nhánh động mạch cảnh hẹp nặng.

ThS.BS.CKI Lê Chí Hiếu, Trung tâm Ngoại Lồng ngực – Mạch máu, thông tin, có hai phương pháp ngoại khoa giúp điều trị hẹp động mạch cảnh là phẫu thuật và đặt stent. Trong đó, phẫu thuật bóc lớp trong động mạch cảnh cho kết quả tốt nhất, được chỉ định trong các trường hợp hẹp động mạch cảnh 60-99%, vị trí hẹp thuận lợi để phẫu thuật, bệnh nhân không có nguy cơ cao gặp biến chứng khi phẫu thuật.

Bác sĩ lựa chọn phương pháp phẫu thuật cho ông Trọng. Êkíp rạch da để bộc lộ đoạn động mạch cảnh bị lấp tắc bởi mảng xơ vữa. Tiếp đến, kẹp tạm thời động mạch cảnh, ngăn dòng máu chảy qua để dễ dàng thao tác. Trong suốt ca mổ, não sẽ nhận máu từ nhánh động mạch đối bên cũng như hệ thống mạch máu bàng hệ. Để đảm bảo nguồn máu cung cấp cho não luôn đầy đủ, bác sĩ theo dõi sát chỉ số huyết động (duy trì ở mức 130-140 mmHg), đồng thời quan sát tình trạng tái tưới máu ở từng thời điểm qua thiết bị đo oxy mô của não, từ đó có điều chỉnh phù hợp.

Sau gần hai giờ, bác sĩ lấy được toàn bộ mảng xơ vữa, lòng động mạch cảnh thông thoáng trở lại. Ông Trọng xuất viện sau ba ngày, không gặp di chứng nhờ được cấp cứu tích cực và điều trị đúng phác đồ.

Theo bác sĩ Dũng, nguyên nhân phổ biến nhất gây hẹp động mạch cảnh là do mảng xơ vữa bám trên thành động mạch. Ngoài ra, một số yếu tố nguy cơ khác gồm rối loạn chuyển hóa mỡ máu, tăng huyết áp, đái tháo đường, hút thuốc lá, gia đình có người bị bệnh động mạch cảnh hay mạch vành, béo phì, ít vận động.

Rất khó để nhận biết hẹp động mạch cảnh do bệnh không biểu hiện triệu chứng hoặc các triệu chứng mơ hồ, dễ nhầm lẫn với những bệnh thông thường khác. Do đó, các đối tượng có nguy cơ mắc bệnh cao cần tầm soát để phát hiện sớm bệnh, từ đó theo dõi và có chiến lược điều trị hiệu quả, phòng ngừa đột quỵ. Khi xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ đột quỵ như nói khó nghe, nhìn đôi, nhìn mờ, mất thị lực một bên hoặc cả hai mắt, mất thăng bằng, chóng mặt, yếu liệt một bên cơ thể, méo miệng,… nên đến bệnh viện ngay.

* Tên bệnh nhân đã được thay đổi