Ông Peter Fisher, 64 tuổi, đến từ New Zealand được chẩn đoán vỡ mạch máu não dẫn tới đột quỵ sau nhiều ngày đau đầu dữ dội.

Ông Peter người New Zealand đau đầu nhiều dù không có bệnh nền hay tăng huyết áp, nghĩ do căng thẳng hoặc thiếu ngủ, áp lực công việc. Bệnh viện tại New Zealand khám và kê thuốc uống nhưng không cải thiện. Hai tuần sau, khi cùng vợ sang Việt Nam du lịch, các triệu chứng trở nên nặng hơn, kèm cảm giác tê bì đầu ngón tay, rõ hơn ở nửa trái cơ thể, ông Peter đến khám tại chuyên khoa Thần kinh, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội. Tại đây, ghi nhận tình trạng người bệnh huyết áp tăng cao 207/99 mmHg, chỉ định chuyển cấp cứu đánh giá và xử trí chuyên sâu.

Khi nhập viện, ông Peter Fisher đau đầu nhiều vùng trán, bị liệt dây thần kinh VII ngoại biên bên trái, tê bì tay trái, yếu nhẹ bàn tay và ngón tay trái với cơ lực 4/5. “Triệu chứng nặng dần, nguy cơ diễn biến xấu cao”, ThS.BS Lê Văn Ngân, khoa Ngoại Thần kinh Cột sống cho hay.

Các bác sĩ nghi ngờ dấu hiệu của đột quỵ xuất huyết não lập tức kích hoạt quy trình “Stroke Code”. Toàn bộ quá trình chẩn đoán diễn ra nhanh chóng. Kết quả chụp CT sọ não cho thấy hình ảnh máu tụ dưới màng cứng cấp tính do vỡ dị dạng mạch não vùng thái dương phải – bán cấp bán cầu đại não phải, chỗ dày nhất 12 mm, tổn thương có đè đẩy đường giữa sang trái 8 mm. Vị trí vùng thái dương bên phải có ổ phình mạch ngoại vi nằm trong ổ tụ máu dưới màng cứng (kích thước 4×5 mm).

Đây là tình trạng xuất huyết nội sọ không do chấn thương, xảy ra khi dị dạng mạch não vỡ làm máu tràn vào khoang dưới màng cứng, gây chèn ép não và rối loạn chức năng thần kinh cấp tính. Dị dạng mạch máu não là tình trạng hiếm gặp, nguy cơ tử vong cao nếu bị vỡ, lên tới 66,7%; tỷ lệ di chứng 23% – 40%. Song rất khó phát hiện dị dạng mạch máu não trước khi vỡ, vì phần lớn không có triệu chứng rõ ràng.

Các bác sĩ chẩn đoán người bệnh bị chảy máu dưới màng cứng, phình động mạch não, kèm theo cơn tăng huyết áp. Người bệnh nhanh chóng được kiểm soát huyết áp chặt chẽ bằng thuốc tĩnh mạch để hạ từ từ, tránh làm giảm tưới máu não, đồng thời giảm đau và theo dõi sát diễn tiến thần kinh.

Bác sĩ Ngân, cho hay ông Peter tình trạng nguy kịch, cần phẫu thuật gấp để loại bỏ máu tụ, giải phóng chèn ép đồng thời chấm dứt vòng xoáy viêm độc tính gây phù não và mở rộng vùng tổn thương, bảo tồn tối đa mô lành.

Bác sĩ dùng kính hiển vi phẫu thuật phóng đại phẫu trường để loại bỏ khối dị dạng mạch não và lấy hết máu tụ trong não nhưng vẫn tránh được tổn thương các phần nhu mô não lành, bảo tồn tối đa chức năng thần kinh. Ca phẫu thuật diễn ra trong 120 phút cho kết quả tốt. Sau đó điều trị cần hồi sức chuyên sâu nhằm kiểm soát áp lực nội sọ và phòng ngừa tái chảy máu cùng các biến chứng nguy hiểm khác.

Sau 24 giờ, bệnh nhân tỉnh táo, giao tiếp tốt, không có dấu hiệu thần kinh khu trú, có thể đi lại và tự chăm sóc bản thân. Kết quả chụp CT kiểm tra cho thấy khối máu tụ đã được lấy sạch. Người bệnh được theo dõi chặt chẽ các chỉ số sinh hiệu, đồng thời phòng ngừa nguy cơ tái xuất huyết. Đến ngày thứ 10, bệnh nhân được cắt chỉ vết mổ và xuất viện.

Bác sĩ Ngân lưu ý bệnh nhân cần vận động sớm, tránh bất động lâu hình thành huyết khối, đồng thời cung cấp đủ protein và vitamin để hỗ trợ vết mổ nhanh liền, ăn nhạt để kiểm soát huyết áp. Ngoài ra cần giữ vệ sinh tốt, thay băng hàng ngày để tránh nhiễm trùng vết mổ. Sau khi được tầm soát, điều trị ổn định bệnh nền và các yếu tố nguy cơ đột quỵ, ông Peter xuất viện và tiếp tục phục hồi chức năng với bài tập thiết kế riêng.

Theo Bác sĩ Ngân, đây là trường hợp đột quỵ xuất huyết não có biểu hiện ban đầu khá âm thầm, chủ yếu là đau đầu kéo dài và tăng huyết áp. Người bệnh không có dấu hiệu yếu liệt rõ rệt nên dễ chủ quan, dẫn đến chậm trễ trong chẩn đoán. Nếu xuất hiện tình trạng đau đầu dữ dội, kéo dài, không đáp ứng thuốc giảm đau, đặc biệt ở người trung niên và cao tuổi có tăng huyết áp, cần được thăm khám chuyên khoa tại các bệnh viện uy tín sớm để loại trừ nguy cơ đột quỵ.

Phòng ngừa xuất huyết não đòi hỏi phải kiểm soát tốt huyết áp. Bác sĩ Ngân, khuyến cáo mọi người cần kiểm soát tốt huyết áp, tránh căng thẳng kéo dài, không chủ quan với các triệu chứng thần kinh bất thường. Nếu có biểu hiện đau đầu, tê bì tay chân,… cần thăm khám sàng lọc nguy cơ đột quỵ ở chuyên khoa thần kinh sớm. Việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời có vai trò quyết định trong giảm biến chứng và nguy cơ tử vong do đột quỵ xuất huyết não. Cần ngủ sớm, ngủ đủ 7-8 tiếng/ngày; duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý, ăn nhiều rau củ và trái cây tươi; hạn chế thức ăn chứa nhiều đường, muối, dầu mỡ; tập luyện thể dục ít nhất 30 phút/lần mỗi ngày và tối thiểu 5 ngày/tuần; hạn chế sử dụng chất kích thích như rượu bia, thuốc lá…