Khả năng gắng sức suy giảm nghiêm trọng do suy tim độ 3, bà Thủy, 61 tuổi, được thay van động mạch chủ qua ống thông để giảm nguy cơ biến chứng.

Bà Thủy bị rối loạn lipid máu, đái tháo đường nhiều năm, không mắc bệnh nền tim mạch. Một tháng nay bà có cảm giác khó thở khi gắng sức nhẹ. Đi bộ 100-200 m hoặc leo cầu thang một, hai tầng là bà mệt, phải dừng lại thở dốc. Cho tới khi triệu chứng khó thở làm hạn chế khả năng sinh hoạt bình thường, khiến bà đi loanh quanh trong nhà cũng mệt, bà mới đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM khám.

BS.CKII Nguyễn Văn Dương, Bác sĩ Trung tâm Tim mạch Can thiệp, cho biết kết quả siêu âm tim xác định bệnh nhân bị hẹp khít van động mạch chủ do thoái hóa, biến chứng suy tim độ 3. Van động mạch chủ là van tim nằm giữa thất trái và động mạch chủ, có nhiệm vụ đóng lại để ngăn dòng máu từ động mạch chủ chảy ngược về thất trái trong thời kỳ tâm trương, giúp máu lưu thông đúng chiều từ tim đến các cơ quan khác.

Bình thường trong thời kỳ tâm thu, van hai lá đóng lại, van động mạch chủ mở ra, máu được tống từ thất trái ra động mạch chủ để cung cấp cho các cơ quan. Hẹp van động mạch chủ là tình trạng van mở ra không hết, làm giảm hoặc chặn lưu lượng máu từ tim đi nuôi cơ thể.

Hẹp van động mạch chủ được chia thành ba mức độ: nhẹ, vừa và nặng (còn gọi là hẹp khít). Mức độ hẹp càng tăng thì rủi ro suy tim và đột tử càng lớn. Trường hợp bà Thủy, chức năng tim suy giảm nghiêm trọng gây ảnh hưởng đến chất lượng sống, bắt buộc phải thay van tim. Nếu trì hoãn, bệnh sẽ diễn tiến gây triệu chứng đau thắt ngực do cơ tim thiếu máu nuôi, ngất do máu lên nuôi não không đủ. Ngoài ra, tình trạng suy tim nặng hơn còn làm tăng nguy cơ viêm nội tâm mạc, loạn nhịp tim, hình thành huyết khối, đột quỵ, đột tử.

GS.TS.BS Võ Thành Nhân, Giám đốc Trung tâm Tim mạch Can thiệp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM nhận định, khó khăn khi điều trị cho bệnh nhân này là bệnh đã biến chứng suy tim nặng. Bà Thủy lại mắc nhiều bệnh nền, không muốn trải qua ca đại phẫu do lo ngại rủi ro mất máu, nhiễm trùng, lâu hồi phục.

“Khoảng 1/3 số bệnh nhân hẹp van động mạch chủ nặng không thể tiến hành phẫu thuật do các bệnh lý nội khoa kèm theo như bệnh mạch vành, suy tim trái nặng, suy thận, bệnh phổi, đái tháo đường…”, giáo sư Nhân khẳng định, thêm rằng điều này được khắc phục với kỹ thuật cấy van động mạch chủ qua ống thông (TAVI). Quá trình can thiệp chỉ qua một đường mở nhỏ (từ 6-8 mm) ở động mạch đùi nên giúp giảm mất máu, nhiễm trùng, các nguy cơ do gây mê và chạy tim phổi nhân tạo, phục hồi sức khỏe nhanh.

Ê kíp sử dụng van SAPIEN 3 – thế hệ van nong bằng bóng (balloon-expandable valve) tiên tiến nhất hiện nay. So với các loại van TAVI khác, van SAPIEN 3 mang lại nhiều ưu điểm như độ chính xác định vị cao nhờ triển khai bằng bóng, van có huyết động học ổn định, diện tích mở hiệu dụng lớn và độ chênh áp thấp sau thủ thuật; van có kích thước gọn giúp khả năng can thiệp mạch vành trong tương lai dễ dàng, tạo điều kiện thuận lợi cho việc đặt một van mới nếu cần thiết. Ngoài ra khi sử dụng loại van này, thời gian làm thủ thuật được rút ngắn, chỉ còn chưa đầy 1 giờ (so với khoảng 2 giờ đối với thế hệ van cũ).

Bệnh nhân được gây tê tại chỗ. Bác sĩ luồn ống thông từ động mạch đùi, đưa van nhân tạo đến đúng vị trí van tim bị hẹp, rồi bung ra dưới hướng dẫn của hệ thống chụp mạch kỹ thuật số hiện đại. Lá van mới nằm đúng vị trí và không bị di lệch, ngay lập tức đảm nhiệm vai trò bơm máu cho cơ thể.

Một giờ sau, bà Thủy được hỗ trợ ngồi dậy và ăn uống trở lại. Sau 8 giờ, bệnh nhân đi lại nhẹ nhàng và sau 24 giờ trở về sinh hoạt bình thường, xuất viện 3 ngày sau đó.

Theo bác sĩ Dương, có nhiều yếu tố nguy cơ gây hẹp van động mạch chủ do thoái hóa, trong đó có rối loạn lipid máu và đái tháo đường – những bệnh lý mà bà Thủy mắc phải trong nhiều năm. Hai tình trạng này là tác nhân thúc đẩy tiến trình xơ vữa động mạch, đồng thời làm cho quá trình thoái hóa van diễn ra nhanh hơn, lâu ngày gây hẹp khít van động mạch chủ. Các yếu tố nguy cơ khác gồm có thừa cân béo phì, hút thuốc lá, tăng huyết áp, tuổi tác…

Sau ca can thiệp TAVI, bệnh nhân có thể hồi phục và thực hiện những công việc nhẹ nhàng sau khoảng 2-4 tuần. Lưu ý tập thể dục vừa sức, tránh các bài tập hoặc công việc nặng. Duy trì chế độ ăn có lợi cho tim mạch, kiểm soát căng thẳng, ngủ đủ giấc… để ngăn ngừa biến chứng.

TAVI là kỹ thuật xâm lấn tối thiểu, người bệnh không cần cưa xương ức (nếu phải mổ mở) nên gần như không đau, giảm thiểu nguy cơ biến chứng. Với chứng nhận “Trung tâm độc lập thực hiện kỹ thuật TAVI (thay van động mạch chủ qua đường ống thông)”, các bác sĩ Trung tâm Tim mạch Can thiệp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, tự tin làm chủ kỹ thuật này, giúp người dân được điều trị bằng y tế công nghệ cao ngang tầm thế giới ngay trong nước với chi phí hợp lý, đồng thời mang lại cơ hội sống khỏe, sống lâu cho những bệnh nhân lớn tuổi, sức khỏe kém, mắc nhiều bệnh nền.

20h ngày 30/12, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM tổ chức chương trình tư vấn trực tuyến “TAVI – Cấy van động mạch chủ qua ống thông: Kỹ thuật hiện đại thay van tim không mổ mở, đột phá trong điều trị hẹp van động mạch chủ nặng” phát trên fanpage của bệnh viện và VnExpress. TTND.GS.TS.BS Võ Thành Nhân – Giám đốc Trung tâm Tim mạch Can thiệp; BS.CKII Nguyễn Văn Dương – Bác sĩ Trung tâm Tim mạch Can thiệp, tham gia tư vấn. Độc giả có thể đặt câu hỏi tại đây để được giải đáp trong chương trình.