Thời tiết lạnh ẩm, giao mùa khiến trẻ dễ mắc bệnh hô hấp và các bệnh truyền nhiễm, vì vậy tiêm chủng đầy đủ, dinh dưỡng hợp lý giúp tăng sức đề kháng, bảo vệ trẻ an toàn.

Từ cuối Đông sang Xuân hoặc những đợt lạnh ẩm xen kẽ nắng nóng là giai đoạn trẻ em dễ mắc bệnh nhất trong năm. Thực tế tại các cơ sở y tế cho thấy, số ca bệnh hô hấp và truyền nhiễm ở trẻ thường tăng mạnh khi thời tiết thay đổi thất thường, độ ẩm cao, môi trường sinh hoạt khép kín hơn.

Theo BS.CKI Trần Thị Thu Thảo, khoa Nhi, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, mùa lạnh ẩm là điều kiện lý tưởng để vi khuẩn, virus sinh sôi. Khi độ ẩm không khí thường xuyên trên 80%, nhà cửa dễ nồm ẩm, nấm mốc và mạt bụi phát triển mạnh, làm kích thích đường hô hấp vốn còn non nớt của trẻ.

Các nhóm bệnh thường gặp nhất trong giai đoạn này gồm bệnh đường hô hấp như viêm mũi họng, viêm phế quản, viêm phổi; đặc biệt trẻ có cơ địa dị ứng, hen suyễn dễ tái phát cơn nặng khi thời tiết chuyển lạnh – ẩm. Bệnh truyền nhiễm do virus như cúm mùa, sởi, thủy đậu, tay chân miệng… Các virus này có thể tồn tại lâu trên bề mặt đồ chơi, tay nắm cửa và lây lan nhanh trong không gian kín.

Nguyên nhân khiến trẻ dễ mắc bệnh không chỉ đến từ môi trường, mà còn do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện. Trẻ nhỏ chưa có khả năng điều hòa thân nhiệt tốt, việc thay đổi đột ngột từ lạnh sang ấm (hoặc ngược lại) dễ làm tổn thương niêm mạc đường hô hấp vốn là “hàng rào” bảo vệ đầu tiên của cơ thể.

Dưới đây là các lưu ý giúp phụ huynh bảo vệ sức khỏe cho trẻ trong mùa khô lạnh.

Tiêm chủng đầy đủ để củng cố hệ miễn dịch bảo vệ trẻ

Bên cạnh giữ ấm, tiêm chủng đầy đủ giúp trẻ vượt qua mùa lạnh an toàn. Cha mẹ cần rà soát sổ tiêm để tiêm bổ sung, tiêm nhắc các mũi vaccine quan trọng, đặc biệt như vaccine phòng bệnh hô hấp và truyền nhiễm cúm mùa, sởi – quai bị – rubella, thủy đậu. Vaccine phòng bệnh tiêu hóa gồm Rotavirus (trẻ nhỏ), tả, thương hàn… Vaccine phòng bệnh do côn trùng truyền như viêm não Nhật Bản, sốt xuất huyết (với trẻ đủ độ tuổi). Vaccine phòng dại, cần lưu ý nếu trẻ hay tiếp xúc với vật nuôi.

Vaccine chỉ phát huy hiệu quả tối ưu khi tiêm đúng lịch và đủ liều. Việc tiêm trễ hoặc bỏ mũi nhắc khiến nồng độ kháng thể giảm dần, tạo “lỗ hổng” miễn dịch, khiến trẻ dễ mắc bệnh và tăng nguy cơ bùng phát dịch trong cộng đồng, bác sĩ Thảo nhấn mạnh.

Thực tế, không ít phụ huynh trì hoãn tiêm chủng có thể vì thấy các dịch bệnh đã tạm lắng hoặc do bận rộn mà bỏ quên các mũi tiêm cho con. Điều này tiềm ẩn nhiều rủi ro. Trẻ chưa được bảo vệ đầy đủ khi mắc bệnh thường diễn tiến nhanh, dễ biến chứng nặng như viêm phổi, viêm não, suy hô hấp, thậm chí tử vong. Đáng lo ngại hơn, chi phí điều trị các biến chứng này có thể cao gấp hàng chục, hàng trăm lần so với một mũi tiêm phòng.

Bác sĩ Thảo khuyến cáo, nếu trẻ đã lỡ lịch tiêm, phụ huynh nên đưa con đi tiêm bù, tiêm nhắc càng sớm càng tốt, không nên chờ đến khi dịch bùng phát.

Khi đưa trẻ đi tiêm trong thời tiết lạnh – nóng thất thường, cha mẹ lưu ý chọn thời điểm phù hợp, nên đưa trẻ đi vào buổi sáng, tránh lúc thời tiết quá lạnh hoặc nắng gắt. Cần cho trẻ ăn uống đầy đủ, mặc quần áo thoáng nhưng đủ ấm. Sau khi tiêm chủng, cần ở lại điểm tiêm ít nhất 30 phút và tiếp tục theo dõi trẻ tại nhà trong khoảng 24-48 giờ. Đưa trẻ đi khám ngay nếu có dấu hiệu sốt cao khó hạ, quấy khóc kéo dài, lờ đờ, khó thở.

Bổ sung dinh dưỡng đầy đủ cho trẻ

Dinh dưỡng hợp lý giúp trẻ tăng sức đề kháng trong mùa lạnh. Bác sĩ Thảo khuyên phụ huynh nên bổ sung vitamin A, C có nhiều trong rau xanh đậm, cà rốt, đu đủ, cam quýt. Thực phẩm giàu kẽm từ thịt bò, trứng, các loại đậu – giúp hệ miễn dịch hoạt động hiệu quả. Lợi khuẩn đường ruột có trong sữa chua, thực phẩm lên men giúp cải thiện tiêu hóa và hấp thu dưỡng chất. Phụ huynh nên tránh hai sai lầm phổ biến như lạm dụng nước ngọt, đồ lạnh và quá phụ thuộc vào “thuốc bổ” mà bỏ qua bữa ăn cân đối, tự nhiên.

Chăm sóc sức khỏe cho trẻ trong mùa lạnh không chỉ là giữ ấm, mà cần kết hợp giữa giữ vệ sinh môi trường sống khô thoáng, tiêm chủng đầy đủ và dinh dưỡng hợp lý. Chủ động phòng bệnh từ sớm chính là cách bảo vệ an toàn và bền vững nhất cho trẻ trước những thay đổi của thời tiết hiện nay.