Một tháng rưỡi kể từ lúc được phát hiện nhiễm vi khuẩn tụ cầu, anh Tuất, 50 tuổi, từng đặt một chân vào cửa tử khi gặp tình trạng sốc nhiễm trùng, tổn thương van hai lá, xuất huyết não phải điều trị tích cực.

TS.BS Trần Vũ Minh Thư, Trưởng khoa Nội tim mạch 2, Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM khẳng định, bệnh nhân nguy kịch vì bị vi khuẩn tụ cầu xâm nhập vào máu, não, tim. Với những trường hợp tổn thương đa cơ quan do vi khuẩn như anh Tuất, tỷ lệ tử vong cao, có thể trên 20% các ca bệnh.

ThS.BS.CKII Nguyễn Thị Ngọc, khoa Nội tim mạch, Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết lúc đến viện, bệnh nhân nhập viện trong trạng thái suy kiệt, huyết áp tụt còn 80/55 mmHg, sốt cao không hạ, cơ thể “như da bọc xương” do nửa tháng không ăn uống được. “Những biểu hiện này gợi ý tình trạng sốc nhiễm trùng nặng”, bác sĩ Ngọc nói, giải thích thêm đây là biến chứng nghiêm trọng do nhiễm trùng nặng, nếu không được can thiệp kịp thời có thể dẫn đến tử vong.

Cách nhập viện nửa tháng, anh Tuất lên cơn sốt cao đầu tiên. Lúc đó anh nghĩ mình cảm sốt thông thường, tự mua thuốc về uống. Sau hai ngày triệu chứng không thuyên giảm, anh sốt từng cơn trên 38.5 độ C kèm cảm giác lạnh run, choáng váng, đau đầu, mệt lả. Điều trị nội trú tại một bệnh viện, anh chỉ được chẩn đoán viêm phổi, cho uống thuốc kháng sinh, giảm đau. Sau 10 ngày anh hết sốt, đỡ mệt và được xuất viện.

Về nhà được hai ngày, anh Tuất sốt cao trở lại, lần này kèm triệu chứng đau râm ran ngực trái, nhức đầu, kiệt sức. Suốt nửa tháng anh không thể làm việc hiệu quả, không thiết ăn uống vì bị căn bệnh lạ hành hạ. Anh được gia đình đưa đi cấp cứu tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM.

Trước tình trạng sốc nhiễm trùng nguy kịch, anh Tuất được chuyển lên khoa Hồi sức tích cực (ICU), điều trị với thuốc hạ sốt, kháng sinh, truyền dịch bù nước, nuôi ăn qua tĩnh mạch. Tại đây, bác sĩ chỉ định siêu âm tim, ghi nhận khối sùi kích thước 12×6 mm ở van hai lá. Chụp CT não thấy dấu nhồi máu não – nguyên nhân khiến anh đau đầu, xây xẩm suốt nửa tháng qua. Bác sĩ nhận định vi khuẩn đã xâm nhập vào van tim và não, gây tổn thương các cơ quan này. Sau hai ngày điều trị tích cực, anh được chuyển về khoa Nội tim mạch theo dõi tiếp.

Bác sĩ tiến hành cấy máu tìm tác nhân gây nhiễm trùng cho người bệnh. Kết quả xác định anh nhiễm vi khuẩn tụ cầu (Staphylococcus), chẩn đoán sốc nhiễm khuẩn, viêm nội tâm mạc nhiễm trùng do Staphylococcus.

Staphylococcus là các cầu khuẩn gram dương, có đường kính khoảng 1 micromet, thường nằm tụ với nhau tạo thành từng cụm, có hình thái giống chùm nho. Staphylococcus cư trú chủ yếu ở da và màng nhầy, không gây bệnh hoặc chỉ gây nhiễm trùng da nhẹ. Tuy nhiên, khi các vi khuẩn tụ cầu xâm nhập sâu hơn vào máu, khớp, phổi, tim,… thì có thể dẫn đến nhiễm trùng nghiêm trọng, đe dọa tính mạng người bệnh.

Trường hợp anh Tuất, vi khuẩn tụ cầu tấn công van tim gây viêm nội tâm mạc nhiễm trùng (chỉ tình trạng van tim bị tổn thương do vi khuẩn), tạo thành khối sùi ở tim. Ngoài ra, tụ cầu còn xâm nhập lên não dẫn đến xuất huyết não.

Sau nhập viện, anh Tuất được điều trị kháng sinh. Dùng thuốc đến ngày thứ ba, anh có biểu hiện gặp tác dụng phụ giảm dòng bạch cầu hạt (số lượng bạch cầu hạt trong máu giảm xuống dưới mức bình thường, gây ảnh hưởng lớn đến khả năng miễn dịch của cơ thể). “Nếu chẳng may người bệnh nhiễm thêm một loại vi khuẩn nữa thì cơ thể sẽ từ chối mọi phác đồ điều trị, không thể cứu chữa”, bác sĩ Ngọc lo ngại.

Bác sĩ Thư và êkíp hội chẩn cùng PGS.TS.BS Phạm Nguyễn Vinh, Giám đốc Trung tâm Tim mạch, tìm giải pháp tối ưu. Anh Tuất được tiêm hai ống thuốc kích thích thích tủy xương tăng sinh, đồng thời đổi loại thuốc kháng sinh khác. Mười ngày kể từ lúc nhập viện, tình trạng anh Tuất ổn định, hạ sốt, bắt đầu tập ăn trở lại.

Lúc này, các bác sĩ tìm cách xử lý khối sùi ở van hai lá. Nếu không phẫu thuật loại bỏ, khối sùi có khả năng vỡ ra, theo mạch máu đi đến các bộ phận khác trong cơ thể gây tắc nghẽn. Tuy nhiên, phim chụp CT não xác định nhồi máu não đã chuyển sang dạng xuất huyết dưới nhện vùng trán phải và vùng đỉnh hai bên. Tình trạng hiện tại của bệnh nhân không đủ sức trải qua cuộc phẫu thuật.

Bác sĩ Thư giải thích, khi phẫu thuật sửa van hai lá, bệnh nhân phải sử dụng thuốc kháng đông, trong khi anh Tuất đang bị xuất huyết dưới nhện, loại thuốc này dễ gây chảy máu ồ ạt trong não, nguy cơ tử vong cao. Vì thế, ê kíp quyết định hoãn mổ, tiếp tục điều trị nội khoa. Sau bốn tuần, tình trạng ổn định, các bác sĩ tiến hành ca phẫu thuật cắt khối sùi, sửa van hai lá cho người bệnh.

Anh Tuất khỏe lên từng ngày sau khi ổ vi khuẩn ở tim được loại bỏ hết. Thân nhiệt anh về mức bình thường, không còn đau đầu hay đau ngực, có cảm giác thèm ăn trở lại. 5 ngày sau mổ, anh xuống giường tập đi, tươi tỉnh trò chuyện cùng người thân. 5 ngày tiếp theo anh trở lại sinh hoạt bình thường, như chưa từng trải qua những giây phút sinh tử trên giường bệnh.

45 ngày kể từ khi được đưa đến khoa Cấp cứu trong trạng thái nguy kịch, anh Tuất xuất viện, không bị di chứng nhờ bác sĩ điều trị đúng phác đồ. Anh chia sẻ: “Đây quả là điều kỳ diệu với một bệnh nhân đã đặt một chân vào cửa tử như tôi”.

Bác sĩ Ngọc thông tin, vi khuẩn tụ cầu có mặt ở khắp mọi nơi trong môi trường tự nhiên, có khả năng gây ra tình trạng nhiễm trùng cho con người bất cứ lúc nào. Hiện vẫn chưa có vắcxin đặc hiệu để phòng các bệnh do vi khuẩn tụ cầu gây ra. Song chúng ta có thể phòng ngừa vi khuẩn xâm nhập bằng cách giữ vệ sinh thân thể sạch sẽ, nhất là vào mùa nắng nóng như mùa hè. Rửa tay đúng cách, đánh răng, súc miệng bằng nước muối sinh lý. Không dùng chung các dụng cụ cá nhân như dao cạo râu, khăn tắm, áo quần… để tránh vi khuẩn lây từ người này sang người khác.

Bên cạnh đó, cần giữ vệ sinh răng miệng và cơ thể sạch sẽ, đánh răng hàng ngày, khám răng định kỳ, điều trị sớm sâu răng, viêm lợi hoặc nhiễm trùng da; điều trị triệt để các ổ nhiễm khuẩn trước khi phẫu thuật hoặc can thiệp tim mạch; khám tim định kỳ nếu có bệnh van tim, tim bẩm sinh hoặc đã phẫu thuật tim.

Với người thuộc nhóm nguy cơ cao, bác sĩ có thể chỉ định kháng sinh dự phòng khi làm thủ thuật nha khoa hoặc can thiệp tim mạch. Giữ vệ sinh, điều trị sớm nhiễm khuẩn và tuân thủ hướng dẫn bác sĩ là cách đơn giản nhưng hiệu quả để bảo vệ trái tim khỏi biến chứng nguy hiểm này.