Tại sao thiếu iot gây bướu cổ? Đây có phải là lý do chủ yếu?

Iot là một trong những khoáng chất quan trọng cho cơ thể, đặc biệt là với chức năng tuyến giáp. Thiếu iot là nguyên nhân chính gây bướu cổ trên toàn thế giới. Vậy tại sao thiếu iot gây bướu cổ? Thiếu iot có phải là nguyên nhân dẫn đến bướu ở cổ không? Dưới đây là các thông tin được tiến sĩ bác sĩ Lâm Văn Hoàng chia sẻ.

Tại sao thiếu iot gây bướu cổ?

Iot là khoáng chất có vai trò quan trọng trong quá trình sản xuất hormone của tuyến giáp (T3 và T4). Cơ thể không thể tự tổng hợp iot, do đó cần bổ sung từ thực phẩm (muối iot, trứng, cá biển, hải sản, rong biển…). Khi thiếu hụt iot, tuyến giáp sẽ không thể tổng hợp đủ lượng hormone giáp. Lúc này, tuyến giáp cần hoạt động nhiều hơn để bù đắp lượng hormone thiếu hụt, gây phì đại tuyến giáp.

Nhu cầu iot của phụ nữ tăng cao trong các giai đoạn thay đổi hormone như: dậy thì, mang thai và mãn kinh. Do đó, phụ nữ trong những giai đoạn này thường dễ mắc bệnh.

Có phải chỉ thiếu iodine mới gây bệnh?

Thiếu iot không phải là nguyên nhân gây bướu ở cổ. Bướu ở cổ có thể do nhiều nguyên nhân khác gây ra như: cường giáp, suy giáp, viêm tuyến giáp Hashimoto, bướu giáp nhân, ung thư tuyến giáp… Thừa iot hoặc sử dụng một số loại thuốc trong thời gian dài (lithium, amiodarone…) cũng có thể gây thay đổi chức năng tuyến giáp và dẫn đến bướu giáp.

Thiếu iốt là nguyên nhân gây ra những bệnh gì?

Thiếu iot là nguyên nhân gây nhiều bệnh như:

1. Bướu cổ đơn thuần

Bướu cổ đơn thuần là tình trạng tuyến giáp hoạt động quá mức tạo thành bướu ở cổ, không làm rối loạn chức năng tuyến giáp. Bướu cổ đơn thuần thường lan tỏa, mềm, di động theo nhịp nuốt. Bướu nhỏ không ảnh hưởng đến sức khỏe, nhưng khi phát triển to có thể chèn ép thực quản, khí quản và các dây thần kinh xung quanh, gây khó chịu, khó nuốt, khó thở, ảnh hưởng thẩm mỹ…

2. Suy giáp

Khi tình trạng thiếu iot kéo dài, tuyến giáp không thể sản xuất đủ hormone giáp sẽ dẫn đến suy giáp. Người bệnh suy giáp có các triệu chứng: mệt mỏi, da khô, rụng tóc, thường cảm thấy lạnh, tăng cân bất thường, trầm cảm…

3. Chậm phát triển trí tuệ và thể chất

Người mẹ thiếu iot trong thai kỳ có thể dẫn đến tổn thương não nghiêm trọng ở thai nhi. Khi sinh ra, trẻ sẽ gặp phải các biến chứng nghiêm trọng như: chậm phát triển về thể chất và tinh thần, điếc và câm điếc, co cơ, vóc dáng thấp bé. (1)

4. Suy buồng trứng, rối loạn kinh nguyệt

Hormone giáp ảnh hưởng đến hoạt động của buồng trứng. Khi thiếu iot, hormone giáp suy giảm sẽ ảnh hưởng đến chu kỳ kinh nguyệt, kỳ kinh dài, rối loạn kinh nguyệt hoặc vô kinh. Tình trạng này kéo dài có thể gây suy buồng trứng thứ phát và ảnh hưởng đến khả năng sinh sản.

5. Suy tim, chậm nhịp tim

Thiếu iot gây suy giáp. Nếu không được điều trị kịp thời, suy giáp có thể dẫn đến các biến chứng tim mạch như: nhịp tim chậm, huyết áp thấp, chóng mặt, buồn nôn, suy tim…

6. Tăng nguy cơ bướu nhân giáp và ung thư tuyến giáp

Tình trạng thiếu iot từ nhẹ đến trung bình có thể được bù đắp khi tuyến giáp gia tăng hoạt động. Tuy nhiên quá trình này lặp đi lặp lại có thể gây kích thích tuyến giáp kéo dài, làm tăng nguy cơ bướu nhân giáp. Khoảng 5% trường hợp nhân tuyến giáp là ung thư. (2)

Biểu hiện của bệnh bướu cổ do thiếu iodine

Biểu hiện của bướu tuyến giáp do thiếu iot là tuyến giáp phình to, do các tế bào tuyến giáp cần hoạt động nhiều hơn để đáp ứng nhu cầu hormone giáp cho cơ thể. Khi bướu phát triển to sẽ chèn ép lên các cơ quan lân cận, gây khó thở, khó nuốt, nuốt vướng…

Ngoài ra, thiếu iot có thể gây suy giáp. Đây là tình trạng cơ thể thiếu hụt iot và tuyến giáp không thể sản xuất đủ hormone giáp. Suy giáp khiến quá trình trao đổi chất của cơ thể chậm lại, gây mệt mỏi, tăng cân, cơ thể thường xuyên cảm thấy lạnh, da khô, tóc mỏng…

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Khi nhận thấy bướu giáp tăng kích thước, vùng trước cổ sưng to, kèm theo các triệu chứng khác như: khó thở, khó nuốt, nuốt vướng, mệt mỏi, rụng tóc, thay đổi cân nặng bất thường…, người bệnh cần nhanh chóng đến khám và kiểm tra chức năng tuyến giáp với bác sĩ từ các bệnh viện uy tín.

Điều trị bệnh bướu cổ do thiếu iodine

Tùy vào tình trạng bướu cổ cụ thể, kích thước bướu…, người bệnh bướu tuyến giáp do thiếu iot có thể được bác sĩ chỉ định chế độ ăn bổ sung iot hoặc sử dụng hormone tuyến giáp tổng hợp để kiểm soát tình trạng bệnh.

Cách phòng ngừa bướu cổ do thiếu iot

Để phòng ngừa bướu giáp do thiếu iot, cần có chế độ ăn uống bổ sung đầy đủ khoáng chất này. Lượng iot khuyến nghị hàng ngày là 150mcg/ngày đối với người từ 13 tuổi trở lên. Nhu cầu iot của phụ nữ mang thai là 220mcg iot/ngày và phụ nữ đang cho con bú là 290mcg iot/ngày. (3)

Tuy nhiên cần thận trọng khi bổ sung iot. Không nên tự ý dùng viên uống bổ sung iot nếu không có chỉ định của bác sĩ bởi vì thừa iot có thể gây bướu cổ.

Ngoài ra, để phòng ngừa bệnh bướu cổ nói chung, cần xây dựng thói quen sống lành mạnh, hạn chế rượu bia, không hút thuốc lá, không thức quá khuya, tránh căng thẳng. Bên cạnh đó, nên đi khám sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm bệnh về tuyến giáp nói riêng và các bệnh tật khác nói chung.

Trên đây là những thông tin giúp bạn đọc giải đáp thắc mắc: Tại sao thiếu iot gây bướu cổ? Thiếu iot có thể gây những bệnh gì? Iot là vi khoáng quan trọng để tuyến giáp tổng hợp hormone giáp. Thiếu iot là nguyên nhân phổ biến gây bướu giáp lành tính, do đó cần có chế độ ăn cân bằng, bổ sung đầy đủ iot và xây dựng các thói quen sống lành mạnh để phòng ngừa.