Hiểu về suy tim thể ẩm ướt như thế nào?

Suy tim thể ấm ướt là một trong bốn kiểu hình suy tim, liên quan đến khả năng tưới máu ngoại vi và sự xuất hiện của các dấu hiệu sung huyết. Vậy suy tim cấp thể ấm ướt là gì? Có nguy hiểm không? Cùng tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

Suy tim thể ấm ướt là gì?

Suy tim thể ấm ướt là một nhóm kiểu hình của suy tim cấp theo phân loại Forrester, được đánh giá lâm sàng bằng mức độ chỉ số tim (CI) và áp lực mao mạch phổi (PCWP). Theo đó, suy tim thể ấm ướt mô tả tình trạng bệnh nhân suy tim tưới máu ngoại vi tốt và có các dấu hiệu sung huyết như ứ đọng dịch ở phổi, phù ngoại biên, khó thở khi nằm, khó thở kịch phát về đêm, tĩnh mạch cổ nổi, gan to sung huyết,…

Dựa trên các đặc điểm lâm sàng, khả năng tưới máu và dấu hiệu tắc nghẽn, Forrester phân loại suy tim cấp thành 4 kiểu hình, tương ứng với tiên lượng bệnh nặng dần, bao gồm: (1)

• Suy tim thể ấm khô (Nhóm A): Suy tim còn bù, tưới máu tốt, không sung huyết.
• Suy tim thể ấm ướt (Nhóm B): Là loại phổ biến nhất với khả năng tưới máu tốt, có sung huyết.
• Suy tim thể lạnh khô (Nhóm C): Suy tim giảm tưới máu, không sung huyết.
• Suy tim thể lạnh ướt (Nhóm D): Suy tim giảm tưới máu, có sung huyết.

Nguyên nhân gây suy tim thể ấm ướt

Ở suy tim ấm ướt, sự tắc nghẽn trong tuần hoàn phổi là nguyên nhân chính dẫn đến tăng áp lực thủy tĩnh trong mạch máu phổi, gây ra tình trạng “ướt” do phù phổi, thiếu oxy. Các nguyên nhân chính có thể bao gồm:

• Hội chứng vành cấp (ACS).
• Rối loạn nhịp tim: Nhịp nhanh thất, rung nhĩ, nhịp tim chậm.
• Huyết áp tăng quá mức.
• Thuyên tắc phổi.
• Các bệnh van tim.
• Tình trạng nhiễm trùng như viêm phổi, viêm nội tâm mạc nhiễm trùng, nhiễm trùng huyết.
• Rối loạn chuyển hóa, rối loạn hormone, cường giao cảm.
• Tổn thương mạch máu não.
• Biến chứng phẫu thuật.
• Sử dụng các loại thuốc kháng viêm không steroid, corticosteroid, thuốc hóa trị liệu có độc tính với tim.
• Ăn mặn, lạm dụng rượu, bia.

Triệu chứng của suy tim thể ấm ướt

Các triệu chứng đặc trưng của suy tim ấm ướt bao gồm:

• Hụt hơi, khó thở khi nằm, khó thở kịch phát về đêm. Tình trạng này có thể thuyên giảm khi kê cao gối hoặc khi người bệnh ngồi dậy.
• Nhịp tim tăng nhanh hơn bình thường.
• Mệt mỏi, giảm khả năng gắng sức.
• Đau ngực, đánh trống ngực.
• Ho nhiều về đêm, thở khò khè, ran phổi.
• Phù nề ngoại biên (sưng ở chân, mắt cá chân), giãn tĩnh mạch cảnh ở cổ, gan to, báng bụng.
• Tăng cân mất kiểm soát.

Chẩn đoán suy tim thể ấm ướt

Bác sĩ chẩn đoán bệnh dựa vào khám thực thể và các chẩn đoán cận lâm sàng

Khám thực thể

Dựa trên đánh giá các triệu chứng lâm sàng, kiểm tra tim mạch và các dấu hiệu tắc nghẽn hô hấp, bao gồm tình trạng khó thở khi nằm, khó thở về đêm, nhịp tim nhanh, tiếng ran phổi, sưng mắt cá chân, sưng bắp chân,…

Chẩn đoán cận lâm sàng

Khi nghi ngờ các dấu hiệu của suy tim cấp, thể ấm ướt, bác sĩ chỉ định các cận lâm sàng kết hợp, giúp chẩn đoán phân biệt với các vấn đề khó thở khác không có yếu tố nguy cơ tim mạch như hen suyễn, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), viêm phổi, tràn khí màng phổi:

• Chụp X-quang ngực: 80% bệnh nhân có các dấu hiệu bất thường suy tim: sung huyết tĩnh mạch phổi, tràn dịch màng phổi, tim to, phù nề kẽ, phù nề phế nang,… có thể được phát hiện qua X-quang ngực.
• Điện tâm đồ: Giúp xác định bất thường điện tim và các yếu tố tim tiềm ẩn.
• Siêu âm tim: Giúp bác sĩ đánh giá chức năng tâm thu, tâm trương, phân suất tống máu trong chu kỳ co bóp của tim. Đồng thời quan sát những tổn thương van tim, tìm hiểu nguyên nhân tràn dịch màng tim, thuyên tắc phổi, thiếu máu cục bộ cấp tính,…
• Xét nghiệm sinh hóa: Bao gồm các xét nghiệm công thức máu, BUN, creatinine, glucose máu, xét nghiệm chức năng gan, troponin tim,.. BNP-Pro BNP, BNP tăng cao hơn trong suy tim mạn. Ví dụ NT Pro BNP > 450 pg/ ml ở bệnh nhân trên 45 tuổi, > 900 bệnh nhân trên 50-75 tuổi, > 1800 bệnh nhân trên 75 tuổi.
• Chụp động mạch vành: Thường được chỉ định ở bệnh nhân đã được chẩn đoán mắc bệnh động mạch vành, đau thắt ngực hoặc rối loạn chức năng thất trái.

Điều trị suy tim thể ấm ướt

Bác sĩ xác định phác đồ điều trị suy tim ấm ướt dựa theo tình trạng của bệnh nhân, mức độ tắc nghẽn hô hấp và khả năng tưới máu ngoại vi. Các phương pháp điều trị bao gồm:

• Liệu pháp oxy, hỗ trợ thông khí.
• Điều trị thuốc:
  • Thuốc lợi tiểu: Giúp giảm quá tải dịch, giảm triệu chứng tắc nghẽn và giữ nước, cải thiện nhanh các triệu chứng sung huyết. Song, việc sử dụng thuốc lợi tiểu cần phải theo chỉ định của bác sĩ, hợp lý và thận trọng.
  • Thuốc giãn mạch: Tác động lên tiền tải và hậu tải, giúp cải thiện triệu chứng, giảm sung huyết ở bệnh nhân khó thở do phù phổi cấp.
  • Thuốc trợ tim: Được cân nhắc sử dụng ở những bệnh nhân bị tụt huyết áp, bao gồm dobutamin, dopamine, levosimendan, milrinone,…
  • Thuốc vận mạch: Được chỉ định trong trường hợp hạ huyết áp có triệu chứng, phổ biến nhất là norepinephrone.
  • Phòng ngừa thuyên tắc phổi: Giảm nguy cơ huyết khối tĩnh mạch sâu và thuyên tắc phổi ở bệnh nhân không chống chỉ định với kháng đông.
  • Thuốc ức chế men chuyển (ACEi) hoặc thuốc chẹn thụ thể angiotensin (ARB).
  • Thuốc đối kháng aldosterone.
  • Các hỗ trợ khác: Hạn chế muối (< 2g/ ngày) và nước (< 1,5- 2 L/ ngày), điều chỉnh rối loạn điện giải, theo dõi cân nặng hàng ngày.
  • Sau ổn định tối ưu điều trị suy tim mạn: ức chế men chuyển, ức chế thụ thể hoặc ARNI, beta-blocker, spironolacton, SGLT2.
• Can thiệp thiết bị:
  • Máy tạo nhịp.
  • Máy khử rung ICD.
  • Dụng cụ hỗ trợ thất trái.
• Phẫu thuật điều trị:
  • Thay thế hoặc sửa chữa bất thường van tim.
  • Phẫu thuật bắc cầu mạch vành, xử lý tắc nghẽn động mạch.
  • Ghép tim.

Phòng ngừa suy tim thể ấm ướt

Suy tim ấm ướt nếu không được kiểm soát sớm, người bệnh có thể tiến triển sang các thể nặng hơn như lạnh – ướt, nguy cơ tử vong cao. Để phòng ngừa và ngăn ngừa bệnh tiến triển, người bệnh cần:

1. Lối sống lành mạnh

Duy trì thói quen sinh hoạt lành mạnh và tốt cho tim mạch là biện pháp hiệu quả phòng ngừa hiệu quả các vấn đề tim mạch và sức khỏe tổng thể. Một số lưu ý trong điều chỉnh lối sống như:

• Tập thể dục, chơi thể thao vừa sức tối thiểu 30 phút/ngày.
• Tránh căng thẳng, tránh làm việc quá sức, tránh lao động nặng.
• Giảm ăn mặn trong chế độ ăn hàng ngày, đọc nhãn sản phẩm để kiểm soát lượng muối từ thức ăn nhanh, thực phẩm chế biến sẵn.
• Ngừng hút thuốc lá, hạn chế rượu, bia.
• Ăn nhiều các loại rau xanh, trái cây tươi, cá béo giàu omega-3, các loại đậu, ngũ cốc nguyên hạt,…
• Thư giãn, tránh nóng giận, tập thói quen ngủ sớm và nghỉ ngơi hợp lý.

2. Kiểm soát bệnh lý nền

Việc kiểm soát tốt các yếu tố bệnh lý nền: Tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh mạch vành, bệnh cơ tim, bệnh thận mạn,… là yếu tố quan trọng giúp hạn chế áp lực lên tim và tăng hiệu quả trong quá trình điều trị suy tim. Người bệnh cần thường xuyên theo dõi các chỉ số huyết áp, nhịp tim, mỡ máu, kiểm soát cân nặng,… để tránh các biến chứng nguy hiểm và ngăn ngừa nguy cơ suy tim.

3. Theo dõi sức khỏe định kỳ

Bệnh nhân tim mạch cần thăm khám sức khỏe tim mạch định kỳ theo đúng lịch. Việc này giúp bác sĩ theo dõi tiến triển bệnh, nhân diện các bất thường để kịp thời chỉnh phác đồ điều trị phù hợp. Bên cạnh đó, ngay cả những người không có yếu tố nguy cơ tim mạch cũng nên thường xuyên tầm soát tim mạch định kỳ theo khuyến cáo.

Câu hỏi thường gặp

1. Suy tim thể ấm ướt có nguy hiểm không?

Suy tim ấm ướt là kiểu hình phổ biến nhất trong suy tim cấp. Trong một nghiên cứu tại Tây Ban Nha, trong số 11.261 bệnh nhân suy tim cấp, có đến 8.558 trường hợp suy tim ấm ướt (chiếm 76%) được xuất viện về nhà mà không cần tái nhập viện. Forrester cũng phân loại suy tim thể ấm ướt vào nhóm B với khả năng tưới máu tốt và có xuất hiện sung huyết. Mặc dù tiên lượng tốt hơn các thể “lạnh”, suy tim ấm ướt vẫn là tình trạng suy tim mất bù, cần được điều trị và theo dõi chặt chẽ để ngăn tiến triển sang các thể nặng hơn như “lạnh ướt” hay “lạnh khô”. (2)

2. Có thể chữa khỏi suy tim thể ấm ướt không?

Suy tim là hội chứng không thể chữa khỏi. Tuy nhiên người bệnh có thể kiểm soát các yếu tố nguy cơ, cải thiện triệu chứng và ngăn ngừa suy tim tiến triển bằng việc tuân thủ phác đồ điều trị và điều chỉnh lối sống tốt cho tim mạch.

Suy tim thể ấm ướt là một trong những kiểu hình suy tim cấp phổ biến trong đánh giá lâm sàng, được phân loại dựa trên khả năng tưới máu ngoại vi và dấu hiệu sung huyết. Mặc dù suy tim cấp thể ấm ướt có thể được kiểm soát bằng điều trị nội khoa, thủ thuật hoặc phẫu thuật can thiệp, tuy nhiên việc phòng ngừa bệnh vẫn luôn là ưu tiên hàng đầu. Duy trì thói quen sinh hoạt lành mạnh, tầm soát tim mạch định kỳ và kiểm soát tốt các bệnh nền (nếu có) là biện pháp tối ưu giúp ngăn ngừa hội chứng suy tim ở mỗi người.