Khám sức khỏe định kỳ có bắt buộc không là vấn đề thường được người lao động và doanh nghiệp rất quan tâm. Dù ở bất kỳ độ tuổi hay ngành nghề nào, việc kiểm tra sức khỏe định kỳ đều giúp phát hiện sớm nhiều bệnh, theo dõi các yếu tố nguy cơ để kịp thời điều chỉnh lối sống. Vậy những người nào cần khám sức khỏe định kỳ, tần suất khám ra sao và danh mục khám gồm những gì? Hãy cùng tìm hiểu trong bài viết dưới đây.
Việc khám sức khỏe định kỳ là hoạt động bắt buộc với các tổ chức và cá nhân tham gia vào quan hệ lao động, cũng như một số lĩnh vực kinh doanh có điều kiện theo quy định. Có thể tạm chia thành các trường hợp sau:
Tổ chức khám sức khỏe định kỳ cho người lao động là trách nhiệm và nghĩa vụ bắt buộc của doanh nghiệp.
Theo Khoản 1 Điều 21 Luật An toàn, Vệ sinh lao động 2015: “Hằng năm, người sử dụng lao động phải tổ chức khám sức khỏe ít nhất một lần cho người lao động; đối với người lao động làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm, người lao động là người khuyết tật, người lao động chưa thành niên, người lao động cao tuổi được khám sức khỏe ít nhất 06 tháng một lần”.
Như vậy, doanh nghiệp và người sử dụng lao động phải tổ chức khám sức khỏe cho người lao động tối thiểu mỗi năm/lần, hoặc 6 tháng/lần cho một số nhóm đặc biệt được quy định.
Hiện pháp luật không yêu cầu người lao động bắt buộc phải tham gia khám sức khỏe theo từng đợt do doanh nghiệp, người sử dụng lao động tổ chức. Như vậy, khám sức khỏe định kỳ là quyền lợi hợp pháp nhưng không bắt buộc, người lao động có quyền không tham gia khám sức khỏe định kỳ do người sử dụng lao động hay doanh nghiệp tổ chức.
Tuy nhiên, nếu hoạt động tham gia khám sức khỏe định kỳ được quy định bắt buộc trong nội quy của công ty, việc người lao động từ chối tham gia khám sức khỏe tổng quát có thể được coi như vi phạm nội quy công ty.
Nhiều người thắc mắc với cá nhân tự do thì khám sức khỏe định kỳ có bắt buộc không? Với cá nhân tự do (như người không lao động, lao động tự do), khám sức khỏe định kỳ thường mang tính tự nguyện. Dù không bắt buộc, khám sức khỏe định kỳ vẫn được khuyến khích ở mọi độ tuổi, giúp phát hiện sớm nguy cơ và bảo vệ sức khỏe hiệu quả hơn.
Đã rõ khám sức khỏe định kỳ có bắt buộc không với từng đối tượng, vấn đề tiếp theo là tần suất. Pháp luật quy định cho một số nhóm lao động như sau:
Theo Luật An toàn, Vệ sinh lao động 2015, người lao động làm việc trong điều kiện bình thường, người sử dụng lao động có trách nhiệm tổ chức khám sức khỏe định kỳ 1 lần mỗi năm.
Theo Luật An toàn, Vệ sinh lao động 2015, nhóm người lao động được khám sức khỏe tối thiểu 6 tháng/lần gồm: (1)
Người làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm.
Người lao động là người khuyết tật.
Người lao động chưa thành niên (dưới 18 tuổi).
Người lao động cao tuổi.
Theo cập nhật tại Phụ lục số XXIV, Thông tư số 25/2026/TT-BYT (hiệu lực từ ngày 01/07/2026), danh mục khám sức khỏe định kỳ cho người từ 18 tuổi trở lên gồm:
Khám sức khỏe định kỳ hợp lệ theo quy định phải đầy đủ các hạng mục thăm khám sau:
Khám thể lực: Đo chiều cao, cân nặng, chỉ số khối cơ thể (BMI), mạch và huyết áp.
Khám lâm sàng:
Nội khoa: Khám hệ tuần hoàn, hô hấp, tiêu hóa, thận – tiết niệu – sinh dục, nội tiết, cơ – xương – khớp, thần kinh và tâm thần.
Ngoại khoa.
Da liễu.
Sản phụ khoa (với nữ).
Mắt.
Tai – Mũi – Họng.
Răng – Hàm – Mặt.
Khám cận lâm sàng (thực hiện khi có chỉ định của bác sĩ):
Xét nghiệm máu: Tổng phân tích tế bào máu ngoại vi, sinh hóa máu (đường huyết, urê, creatinin, ASAT và ALAT).
Xét nghiệm nước tiểu: Tổng phân tích nước tiểu và bổ sung nếu có.
Chẩn đoán hình ảnh: Chụp X-quang tim phổi thẳng.
Danh mục khác nếu có (xét nghiệm bệnh truyền nhiễm, siêu âm ổ bụng tổng quát, đo điện tim…).
Ngoài các danh mục khám cơ bản, các danh mục chuyên biệt cho lao động nữ được quy định tại Phụ lục số XXV Thông tư 32/2023/TT-BYT nhằm bảo vệ sức khỏe sinh sản và tầm soát ung thư sớm gồm:
Khám phụ khoa.
Sàng lọc ung thư cổ tử cung.
Sàng lọc ung thư vú.
Siêu âm tử cung – phần phụ.
Tùy thuộc vào yếu tố độc hại, nguy cơ sức khỏe tại môi trường làm việc, bác sĩ sẽ chỉ định các hạng mục lâm sàng và chuyên khoa tương ứng theo Thông tư số 56/2025/TT-BYT Hướng dẫn quản lý bệnh nghề nghiệp của Bộ Y tế.
Trong trường hợp người bệnh đã khám sức khỏe định kỳ theo quy định tại Thông tư 25/2026/TT-BYT, có thể dùng kết quả khám sức khỏe còn giá trị và khám thêm chuyên khoa để phát hiện bệnh nghề nghiệp theo Thông tư số 56/2025/TT-BYT. (2)
Nếu có nhu cầu khám, tư vấn, điều trị tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Quý khách hàng có thể liên hệ theo thông tin:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Trên đây là bài viết giải đáp thắc mắc “khám sức khỏe định kỳ có bắt buộc không?”. Khám sức khỏe là nghĩa vụ doanh nghiệp, cũng như quyền lợi của người lao động. Danh mục khám sức khỏe định kỳ được quy định cụ thể theo các văn bản ban hành của Bộ Y tế. Ngoài ra, người đi khám có thể được chỉ định bổ sung các phương pháp chẩn đoán khác nếu cần thiết.
