5 giai đoạn ung thư tuyến tụy: Đánh giá và chẩn đoán chi tiết

Ung thư tuyến tụy là một trong những bệnh ung thư nguy hiểm, khó phát hiện ở giai đoạn đầu và tiên lượng sống thấp. Việc xác định giai đoạn ung thư tuyến tụy đóng vai trò quan trọng để có kế hoạch điều trị phù hợp và đánh giá mức độ phục hồi, tiên lượng sống cho người bệnh. Vậy ung thư tuyến tụy có mấy giai đoạn, đặc điểm của từng giai đoạn ung thư tuyến tụy và tiên lượng sống cụ thể như thế nào? Bài viết dưới đây sẽ cung cấp những thông tin cụ thể.

Giai đoạn ung thư tuyến tụy là gì?

Giai đoạn ung thư tuyến tụy là cách phân loại mức độ lan rộng của tế bào ung thư tụy dựa trên kích thước khối u, phạm vi lan rộng, mức độ xâm lấn vào các mô và hạch bạch huyết, sự di căn đến các cơ quan xa. Dựa trên giai đoạn ung thư tụy, bác sĩ đánh giá được mức độ nghiêm trọng, lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp và dự đoán tiên lượng sống. (1)

Các giai đoạn ung thư tuyến tụy được phân loại dựa trên Hệ thống phân loại TNM (Khối u, Hạch bạch huyết, Di căn) của Ủy ban Ung thư chung Hoa Kỳ. Hệ thống này được sử dụng để phân loại hầu hết các loại ung thư tuyến tụy, ngoại trừ khối u thần kinh nội tiết tuyến tụy có hệ thống phân loại riêng.

Giải mã phân đoạn T, N, M trong chẩn đoán giai đoạn ung thư tụy

Phân loại giai đoạn bệnh ung thư tuyến tụy dựa trên hệ thống phân loại giai đoạn TNM của Ủy ban Ung thư chung Hoa Kỳ (AJCC). Hệ thống phân loại TNM dựa trên 3 giá trị:

T (Tumor): Mô tả kích thước của khối u nguyên phát và mức độ phát triển ra ngoài tuyến tụy. Các chỉ số cụ thể của phân loại T bao gồm:

• Tx: Không thể đánh giá được khối u chính.
• T0: Không có bằng chứng về khối u nguyên phát.
• Tis: Ung thư biểu mô tại chỗ, khối u chỉ giới hạn ở lớp trên cùng của tế bào ống tụy.
• T1: Kích thước lớn nhất của ung thư là 2cm (hoặc nhỏ hơn). Ung thư chưa phát triển ra ngoài tuyến tụy.
  • T1a: Kích thước lớn nhất của khối u là 0,5cm hoặc nhỏ hơn.
  • T1b: Khối u có kích thước lớn hơn 0,5cm nhưng không vượt quá 1cm.
  • T1c: Khối u có kích thước lớn nhất từ 1-2cm.
• T2: Khối u lớn hơn 2cm nhưng kích thước lớn nhất nhỏ hơn hoặc bằng 4cm. Khối u chưa phát triển ra ngoài tuyến tụy.
• T3: Kích thước khối u lớn hơn 4cm. Khối u chưa phát triển ra ngoài tuyến tụy.
• T4: Khối u có thể có bất kỳ kích thước nào và đã lan ra ngoài tuyến tụy, xâm lấn vào các mạch máu lớn gần đó, bao gồm trục động mạch tạng, động mạch mạc treo tràng trên và/hoặc động mạch gan chung.

N (Nodes) mô tả tình trạng ung thư tuyến tụy đã di căn đến hạch bạch huyết hay chưa. Phân loại N được phân loại nhỏ hơn theo số hạch bạch huyết di căn.

• Nx: Không thể đánh giá được các hạch bạch huyết gần đó.
• N0: Ung thư tuyến tụy chưa di căn đến các hạch bạch huyết gần đó.
• N1: Ung thư đã di căn đến 1-3 hạch bạch huyết gần đó.
• N2: Ung thư đã di căn đến 4 hạch bạch huyết trở lên.

M (Metastasis) mô tả mức độ di căn của khối u.

• M0: Ung thư chưa di căn đến các cơ quan khác hoặc hạch bạch huyết xa.
• M1: Ung thư đã di căn đến các cơ quan khác hoặc hạch bạch huyết xa. Ung thư tuyến tụy thường di căn đến gan, phổi và phúc mạc.

Các giai đoạn bệnh ung thư tụy

Dựa trên Hệ thống phân loại TNM, các giai đoạn bệnh ung thư tụy có thể phân loại thành 5 giai đoạn.

1. Giai đoạn 0

Giai đoạn 0 của ung thư tuyến tụy (Tis, N0, M0) là giai đoạn sớm nhất của tế bào ung thư. Khối u chỉ giới hạn ở lớp niêm mạc tế bào ống tụy và chưa xâm lấn sâu vào các mô, chưa lan ra ngoài tuyến tụy.

Giai đoạn ung thư tụy này được gọi là ung thư biểu mô tại chỗ, bao gồm các tế bào tiền ung thư như tân sinh biểu mô tụy cấp độ cao, tân sinh nhầy nhú trong ống tụy với loạn sản cấp độ cao, tân sinh ống nhú trong ống tụy với loạn sản cấp độ cao và tân sinh nang nhầy với loạn sản cấp độ cao.

2. Giai đoạn I

Ung thư tuyến tụy giai đoạn I (T1, N0, M0) thể hiện khối u chỉ giới hạn ở tuyến tụy, có kích thước không quá 2cm (T1) và chưa di căn đến các hạch bạch huyết gần đó (N0) hoặc đến các vị trí di căn xa (M0).

Giai đoạn ung thư tuyến tụy này có thể được phân loại thành giai đoạn nhỏ hơn, dựa trên kích thước khối u:

• Giai đoạn Ia: Khối u có kích thước 2cm hoặc nhỏ hơn (T1, N0, M0).
• Giai đoạn Ib: Khối u có kích thước lớn hơn 2cm nhưng không vượt quá 4cm (T2, N0, M0).

3. Giai đoạn II

Ung thư tuyến tụy giai đoạn II là tình trạng các khối u có thể đã di căn đến các mô và cơ quan lân cận hoặc các hạch bạch huyết gần tuyến tụy. Giai đoạn II được chia thành các giai đoạn cụ thể dựa trên vị trí ung thư đã lan rộng:

• Giai đoạn IIa: Ung thư giới hạn ở tuyến tụy nhưng chưa di căn đến các mô, cơ quan lân cận hoặc hạch bạch huyết (T3, N0, M0).
• Giai đoạn IIb: Ung thư đã di căn đến các hạch bạch huyết lân cận hoặc các mô, cơ quan gần đó nhưng chưa di căn đến các vị trí xa hoặc các mạch máu, dây thần kinh chính (T1, T2 hoặc T3; N1; M0).

4. Giai đoạn III

Ung thư tuyến tụy giai đoạn III là giai đoạn ung thư tuyến tụy tiến triển. Khối u đã lan ra ngoài tuyến tụy đến các mạch máu chính gần tuyến tụy và có thể lan đến các hạch bạch huyết gần đó nhưng chưa di căn đến các vị trí xa.

Ung thư tuyến tụy giai đoạn III có thể phân loại thành nhiều trường hợp:

• T1, N2, M0: Ung thư giới hạn ở tuyến tụy, kích thước không quá 2cm (T1) và đã di căn đến hơn 4 hạch bạch huyết gần đó nhưng chưa lan đến các cơ quan xa (M0).
• T2, N2, M0: Ung thư giới hạn ở tuyến tụy và có kích thước lớn hơn 2cm nhưng không vượt quá 4cm (T2) và đã di căn đến hơn 4 hạch bạch huyết gần đó (N2). Khối u chưa di căn xa (M0).
• T3, N2, M0: Ung thư giới hạn ở tuyến tụy và có kích thước hơn 4cm (T3) và đã di căn đến hơn 4 hạch bạch huyết gần đó (N2) nhưng chưa di căn xa (M0).
• T4, N bất kỳ, M0: Ung thư đã lan ra ngoài tuyến tụy và xâm lấn vào các mạch máu lớn gần đó (T4); có thể di căn hoặc không di căn đến các hạch bạch huyết gần đó nhưng chưa di căn đến các vị trí xa (M0).

5. Giai đoạn IV

Ung thư tuyến tụy giai đoạn IV là ung thư tuyến tụy giai đoạn cuối. Đây là giai đoạn ung thư tuyến tụy nguy hiểm nhất và khó điều trị nhất.

Đặc điểm của khối u ung thư giai đoạn IV đã phát triển ở bất kỳ kích thước nào (T bất kỳ) và di căn đến các cơ quan xa như gan, phổi, khoang phúc mạc (M1) hoặc lan đến các hạch bạch huyết, cơ quan và mô gần tuyến tụy (N bất kỳ).

Tỷ lệ sống sót qua từng giai đoạn bệnh ung thư tụy

Tiên lượng sống của ung thư tụy phụ thuộc vào nhiều yếu tố như kích thước, đặc điểm khối u, tình trạng hạch bạch huyết bị ảnh hưởng và mức độ di căn tại thời điểm chẩn đoán. Ung thư tuyến tụy được chẩn đoán và điều trị càng sớm thì tiên lượng càng tốt. (2)

Tỷ lệ sống sót sau 5 năm đối với các giai đoạn ung thư tuyến tụy nói chung khoảng 12%. Tiên lượng cụ thể với từng giai đoạn bệnh ung thư tuyến tụy có thể khác nhau.

• Ung thư tuyến tụy giai đoạn khu trú tiên lượng sống có thể gần 44%.
• Ung thư tuyến tụy giai đoạn khu vực, khi khối u đã lan ra các cơ quan lân cận hoặc hạch bạch huyết, tiên lượng sống khoảng 15%.
• Giai đoạn ung thư tuyến tụy di căn tiên lượng sống chỉ còn khoảng 3%. Trung bình bệnh nhân khi được chẩn đoán ung thư tuyến tụy giai đoạn cuối sẽ sống được khoảng 1 năm sau khi chẩn đoán.

Khám chẩn đoán phát hiện ung thư tuyến tụy giai đoạn sớm

Ung thư tuyến tụy biểu hiện ít hoặc không có triệu chứng cho đến khi bệnh tiến triển và lan rộng. Hầu hết trường hợp (lên đến 80%) được chẩn đoán ở giai đoạn muộn khiến việc điều trị khó hơn. Tầm soát, khám sức khỏe đường tiêu hóa định kỳ là cách phát hiện ung thư tuyến tụy giai đoạn sớm.

Khoa Ung bướu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội là địa chỉ chuyên sâu về thăm khám, tầm soát và điều trị các loại ung thư, trong đó có ung thư tuyến tụy. Đội ngũ chuyên gia chuyên môn cao, giàu kinh nghiệm và phối hợp chặt chẽ với khoa Tiêu hóa – Gan mật – Tụy, Chẩn đoán hình ảnh và Điện quang can thiệp, Trung tâm Giải phẫu bệnh và Tế bào để thăm khám, phát hiện những bất thường ác tính tại tuyến tụy.

Người bệnh được khám trực tiếp với các chuyên gia đầu ngành. Hội đồng Ung thư đa chuyên khoa hội chẩn và đưa ra phác đồ điều trị toàn diện, đa mô thức, cá thể hóa cho người bệnh.

Bệnh viện đầu tư đồng bộ hệ thống trang thiết bị hiện đại, áp dụng các công nghệ chẩn đoán hình ảnh tiên tiến, sắc nét, giúp phát hiện sớm những tổn thương ở tuyến tụy.

Người có yếu tố nguy cơ cao như gia đình có người mắc ung thư tuyến tụy ở bất kỳ giai đoạn nào, người có hội chứng di truyền liên quan đến tăng nguy cơ ung thư tuyến tụy, người có bệnh lý viêm tụy mạn tính, người trên 50 tuổi… nên tầm soát để phát hiện sớm ung thư tuyến tụy.

Để đặt lịch khám và điều trị tại hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh hoặc giải đáp cụ thể hơn về giai đoạn ung thư tuyến tụy, Quý Khách hàng vui lòng liên hệ:

Xác định cụ thể các giai đoạn ung thư tuyến tụy giúp bác sĩ lên kế hoạch điều trị chính xác, dự đoán tiên lượng sống cho người bệnh. Tầm soát, phát hiện sớm các dấu hiệu ung thư tuyến tụy có thể gia tăng hiệu quả điều trị, kéo dài thời gian sống cho người bệnh. Nếu có dấu hiệu nghi ngờ ung thư tuyến tụy hoặc có yếu tố nguy cơ, người bệnh nên đến các chuyên khoa tiêu hóa, ung bướu để khám và điều trị kịp thời.