Điều trị ung thư thanh quản bằng xạ trị cần lưu ý gì?

Xạ trị là phương pháp sử dụng tia xạ năng lượng cao có kiểm soát để loại bỏ tế bào ung thư. Các chùm năng lượng được sử dụng trong quá trình xạ trị được nhắm chính xác vào vị trí cần điều trị. Vậy khi nào điều trị ung thư thanh quản bằng xạ trị? Chi phí như thế nào? Bài viết sau sẽ giải đáp chi tiết.

Xạ trị ung thư thanh quản được thực hiện khi nào?

Điều trị ung thư thanh quản bằng xạ trị trong các trường hợp sau:

1. Xạ trị sau phẫu thuật

• Thời điểm tối ưu cho xạ trị sau phẫu thuật là <6 tuần.
• Có nhiều kỹ thuật xạ trị được áp dụng cho ung thư thanh quản như:
  • Xạ trị ba chiều theo hình dạng khối u (3D conformal radiation therapy – 3D-CRT) là phương pháp kinh điển.
  • Xạ trị điều biến chùm tia (Intensity-Modulated Radiation Therapy – IMRT), xạ trị theo cung (Volumetric Modulated Arc Therapy – VMAT) hiện là các phương pháp điều trị tiêu chuẩn với các loại ung thư vùng đầu cổ vì khả năng bảo tồn các cơ quan nguy cấp ở khu vực này (tuyến mang tai, ổ miệng, thần kinh cánh tay…).
• Kết hợp 2 loại tia bức xạ: photon (chủ đạo) + electron (trong các tình huống có chỉ định).
• Liều xạ trị sẽ phụ thuộc vào mục đích điều trị:
  • Với các khu vực vi thể, liều điều trị dự phòng là 50Gy (đơn vị đo liều bức xạ).
  • Với các khu vực nguy cơ trung bình, liều điều trị sẽ là 60Gy.
  • Với các khu vực nguy cơ cao như khối u, khu vực diện cắt chưa an toàn sau phẫu thuật, hạch di căn, liều áp dụng là 66Gy.
• Phân liều: 2Gy/ngày, 10Gy/tuần.

2. Xạ trị đơn thuần

Xạ trị ung thư thanh quản đơn thuần có thể áp dụng trong 2 trường hợp:

• Tổn thương nhỏ, khu trú: Điều trị bảo tồn thanh quản bằng IMRT và hóa trị đồng thời. Liều là 66Gy vào u, 50Gy dự phòng hạch cổ (phân liều 2Gy/ngày).
• Tổn thương lớn, xâm lấn, không phẫu thuật được: Người bệnh sẽ được xạ trị liều triệt để vào khu vực khối u và những vùng nguy cơ liên quan với các liều tương ứng. Kỹ thuật điều trị được ưu tiên là IMRT/VMAT. Trong tình huống này, hóa trị với Cisplatin (thuốc điều trị ung thư chứa platin) sẽ được áp dụng đồng thời để tăng hiệu quả điều trị và kiểm soát bệnh.

Xạ trị u thanh quản có mấy phương pháp thực hiện?

Chủ yếu điều trị ung thư thanh quản bằng xạ trị ngoài, một số kỹ thuật phổ biến như:

1. Xạ trị ba chiều theo hình dạng khối u

3D-CRT là phương pháp chiếu các chùm tia có cường độ cao vào khối u từ nhiều hướng khác nhau. Trước đó, người bệnh sẽ được thực hiện chụp cắt lớp vi tính (CT) mô phỏng để tạo hình khối u 3D. Điều này có thể giúp giảm tổn thương do bức xạ với các mô bình thường và tăng cường bức xạ đến khối u. Nhờ đó phát huy hiệu quả tốt hơn trong việc thu nhỏ và loại bỏ khối u.

2. Xạ trị điều biến chùm tia

IMRT là phương pháp xạ trị hiện đại, có độ chính xác cao, sử dụng máy gia tốc tuyến tính với ứng dụng về sự di động liên tục của hệ thống chì chỉnh trục đa lá chắn (MLC). Khả năng điều biến hoặc kiểm soát cường độ giúp chùm tia bức xạ đến chính xác khối u ác tính hoặc các vùng cụ thể bên trong khối u đồng thời giảm thiểu liều đến các cấu trúc bình thường xung quanh. Việc điều trị được lên kế hoạch cẩn thận bằng cách sử dụng hình ảnh chụp cắt lớp vi tính (CT) kết hợp tính toán liều lượng trên phần mềm lập kế hoạch điều trị để xác định mô hình cường độ liều phù hợp nhất với hình dạng khối u.

3. Xạ trị theo cung

VMAT là kỹ thuật xạ trị hiện đại, sử dụng các trường chiếu dạng cung quay liên tục quanh cơ thể thay vì phát nhiều chùm tia tách rời như ở 3D-CRT hay IMRT. Phương pháp này được thực hiện trên máy gia tốc tuyến tính, cho phép thay đổi linh hoạt cường độ và hình dạng chùm tia theo đúng cấu trúc khối u. Nhờ đó, liều bức xạ tập trung chính xác hơn vào khối u, nâng cao hiệu quả tiêu diệt tế bào ung thư, đồng thời hạn chế tối đa tác động lên các mô lành xung quanh.

Các biến chứng sau xạ trị ung thư thanh quản

Một số biến chứng sau điều trị ung thư thanh quản bằng xạ trị như:

• Các vấn đề về da.
• Khô miệng.
• Khàn giọng.
• Đau họng.
• Khó nuốt.
• Thay đổi khẩu vị.
• Sâu răng.
• Khó thở.
• Mệt mỏi.
• Vấn đề về tuyến giáp.
• Cứng hàm.
• Hoại tử xương.

Trong quá trình điều trị ung thư thanh quản bằng xạ trị, đội ngũ bác sĩ chuyên khoa Xạ trị và Khoa học hạt nhân sẽ cố gắng bảo vệ các tế bào khỏe mạnh gần vùng điều trị. Tuy nhiên, sự tổn thương tế bào khỏe mạnh có thể gây tác dụng phụ trong quá trình xạ trị, ngay sau xạ trị, hoặc vài ngày hoặc vài tuần sau xạ trị.

Đôi khi, tác dụng phụ muộn có thể xuất hiện sau xạ trị nhiều tháng hoặc nhiều năm. Hầu hết các tác dụng phụ đều tự khỏi hoặc có thể điều trị được nhưng một số tác dụng phụ có thể kéo dài hoặc trở thành vĩnh viễn.

Tác dụng phụ của xạ trị ung thư chủ yếu phụ thuộc vào kích thước vùng điều trị, vùng hoặc cơ quan cụ thể được điều trị, tổng liều xạ trị, có hóa xạ trị đồng thời hay không và liệu trình điều trị. Tác dụng phụ của hóa xạ trị có thể nghiêm trọng hơn so với xạ trị đơn thuần.

Khoa Xạ trị, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (Cơ sở P.Tân Sơn Hòa – Q.Tân Bình cũ) được đầu tư đồng bộ hệ thống máy móc hiện đại bậc nhất, mang đến giải pháp điều trị ung thư an toàn, chính xác và hiệu quả. Nổi bật là hệ thống máy gia tốc tuyến tính Versa HD của Elekta (Thụy Điển), cho phép triển khai từ các kỹ thuật cơ bản đến nâng cao như IMRT, VMAT, SRS/SBRT, IGRT,… Ưu thế của Versa HD là độ chính xác dưới 1mm, phân bố liều tối ưu, giảm tổn thương mô lành, rút ngắn thời gian điều trị chỉ trong vài phút.

Khoa còn ứng dụng phần mềm lập kế hoạch Monaco 6®, sử dụng thuật toán Monte Carlo trên GPU giúp tính toán nhanh, chuẩn xác, đồng thời tích hợp AI và auto-contouring, tiết kiệm thời gian và hạn chế sai sót. Bên cạnh đó, hệ thống phantom nước 3 chiều SMARTSCAN, bộ cảm biến MatriXX Resolution cho phép kiểm tra kế hoạch xạ trị IMRT/VMAT với độ phân giải cao, đảm bảo tính an toàn và hiệu quả trước khi điều trị.

Với sự kết hợp giữa công nghệ tiên tiến, phần mềm thông minh và đội ngũ bác sĩ – kỹ sư chuyên môn cao, khoa Xạ trị sẽ mang lại kết quả điều trị tối ưu, an toàn và cho người bệnh.

Để đặt lịch khám, tư vấn về xạ trị ung thư thanh quản tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Quý khách hàng có thể liên hệ theo thông tin:

Điều trị ung thư thanh quản bằng xạ trị giúp kiểm soát khối u và bảo tồn chức năng cơ quan trong nhiều trường hợp. Tuy nhiên, trong quá trình điều trị, người bệnh cần lưu ý tuân thủ đúng phác đồ bác sĩ chỉ định, duy trì dinh dưỡng hợp lý, giữ vệ sinh răng miệng, hạn chế rượu bia, thuốc lá và tái khám định kỳ để kịp thời xử trí các tác dụng phụ.