Vì sao bị đau ruột già? Nhận biết đặc điểm cơn đau

Đau ruột già là vấn đề tiêu hóa nhiều người gặp phải, tình trạng này gây khó chịu, ảnh hưởng đến sức khỏe tiêu hóa và chất lượng sống của người bệnh. Vậy nguyên nhân do đâu, làm sao để điều trị, phòng ngừa bệnh lý này?

Đau ruột già là gì?

Đau ruột già hay đau đại tràng là tình trạng xuất hiện cơn đau âm ỉ hoặc đau dữ dội vùng bụng. Đau đại tràng có thể là dấu hiệu của nhiều vấn đề sức khỏe tiêu hóa như kích ứng, viêm nhiễm, tắc nghẽn… những tình trạng này khiến đại tràng co thắt mạnh, dẫn đến đau đớn, khó chịu.

Cơ chế gây đau ruột già trong cơ thể

Một số cơ chế gây đau ở ruột già thường gặp gồm:

• Rối loạn nhu động đại tràng: Rối loạn nhu động ruột già khiến tần suất co thắt lan truyền có biên độ cao hơn so với bình thường, các cơn co thắt diễn ra đột ngột, biên độ cao này là lý do khiến người bệnh cảm thấy đau nhói, khó chịu sau ăn, đặc biệt là khi dung nạp thực phẩm gây kích thích, nhiễm trùng… Một số nguyên nhân phổ biến gây co thắt đại tràng gồm hội chứng ruột kích thích, viêm ruột, dị ứng hoặc không dung nạp thực phẩm, nhiễm trùng tại chỗ, lạc nội mạc tử cung, căng thẳng, stress… (1)
• Viêm niêm mạc đại tràng: Viêm niêm mạc đại tràng có thể làm giảm ngưỡng chịu đau, khiến người bệnh cảm nhận cơn đau rõ ràng hơn, phản ứng nhạy cảm với những kích thích mà bình thường không gây đau.
• Tăng nhạy cảm nội tạng: Một cơ chế khác của đau ruột già là sự tăng nhạy cảm nội tạng. Hệ thần kinh ruột quá nhạy cảm có thể biến quá trình tiêu hóa bình thường thành các triệu chứng co thắt, đầy hơi, đau nhói, thường bùng phát sau bữa ăn hoặc khi căng thẳng, tình trạng này có thể xuất hiện trong hội chứng ruột kích thích, một hội chứng ảnh hưởng đến nhiều phần ruột, bao gồm ruột già.

Nguyên nhân đau ruột già thường gặp

Đau tại ruột già có thể đến từ nhiều nguyên nhân, điển hình như:

• Rối loạn chức năng tiêu hóa: Các vấn đề như táo bón, tiêu chảy có thể là nguyên nhân gây ra hiện tượng đau ở ruột già. Khi phân quá cứng, việc co bóp để đẩy chúng ra khỏi đại tràng, trực tràng trở nên khó khăn hơn, dẫn đến tình trạng đau đại tràng. Ngoài ra, việc tiêu thụ thực phẩm không phù hợp gây tiêu chảy, khiến đại tràng liên tục co thắt để đẩy chúng ra ngoài cũng khiến người bệnh đau bụng, khó chịu. (2)
• Hội chứng ruột kích thích: Đây là bệnh lý tiêu hóa có thể ảnh hưởng đến đại tràng, gây đau bụng, đầy hơi, chướng bụng, táo bón, tiêu chảy…
• Bệnh túi thừa đại tràng: Đây là hiện tượng xuất hiện các túi nhỏ ở thành đại tràng. Nếu các túi thừa này bị viêm hoặc nhiễm trùng có thể gây đau bụng, chảy máu cùng các triệu chứng bất thường khác.
• Viêm đại tràng: Nhóm bệnh gây viêm đau ở đại tràng như viêm loét đại tràng, bệnh crohn, viêm đại tràng nhiễm trùng, viêm đại tràng do thiếu máu cục bộ, viêm đại tràng do xạ trị, viêm đại tràng vi thể… là một trong những nguyên nhân gây đau ruột già.
• Ung thư đại tràng: Bên cạnh các bệnh lành tính, ung thư đại tràng cũng là nguyên nhân gây đau vùng ruột già không nên bỏ qua. Ngoài đau đại tràng, bệnh lý này còn làm thay đổi thói quen đi tiêu hay đi cầu ra máu, mệt mỏi, sụt cân…

Đặc điểm cơn đau ruột già giúp nhận biết sớm

Để nhận biết và can thiệp sớm các vấn đề bất thường liên quan đến ruột già, mỗi người cần lưu ý các yếu tố sau:

1. Vị trí đau điển hình

Nhiều người thắc mắc đau ruột già ở vị trí nào? Đau đại tràng thường xuất hiện ở vùng bụng dưới.

2. Tính chất cơn đau

Đau âm ỉ hoặc đau quặn tùy thuộc vào nguyên nhân gây đau.

3. Triệu chứng đi kèm

Một số triệu chứng có thể đi kèm với đau ruột già có thể bao gồm: táo bón, tiêu chảy, đầy hơi, mệt mỏi…

Đau ruột già có gây nguy hiểm không?

Đau ruột già có sao không, có gây nguy hiểm không? Hầu hết cơn đau đại tràng là tạm thời và không ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, đây có thể là dấu hiệu của các bệnh lý như ung thư đại tràng, bệnh viêm ruột mạn tính… Vì thế, người bệnh không nên chủ quan, đặc biệt khi tình trạng đau ruột già kéo dài, không có dấu hiệu thuyên giảm hoặc đi kèm các triệu chứng bất thường khác như đi cầu ra máu, nôn ói thường xuyên, sụt cân không kiểm soát…

Phương pháp chẩn đoán

Để đánh giá chính xác nguyên nhân gây đau ở ruột già, mức độ nghiêm trọng, thể trạng người bệnh, bác sĩ thường chỉ định các phương pháp chẩn đoán sau:

1. Khám lâm sàng

Trước tiên, bác sĩ cần đánh giá sơ bộ tình trạng sức khỏe chung của người bệnh thông qua khai thác thông tin bệnh sử và khám thực thể. Người bệnh cần cung cấp các thông tin như:

• Triệu chứng: Vị trí đau, mức độ đau, tần suất xuất hiện cơn đau, thời điểm bắt đầu triệu chứng, các triệu chứng đi kèm.
• Lối sống: Thói quen ăn uống, vận động hằng ngày, các vấn đề liên quan đến stress, căng thẳng, giấc ngủ…
• Thuốc: Các loại thuốc đang dùng, bao gồm thuốc kê đơn, không kê đơn, thực phẩm chức năng.
• Bệnh nền: Các bệnh lý nền kèm theo.

2. Khám cận lâm sàng

Sau khi khám lâm sàng, người bệnh cần thực hiện một số phương pháp chẩn đoán cận lâm sàng để đưa ra chẩn đoán chính xác, từ đó xây dựng phác đồ phù hợp theo hướng cá nhân hóa, các phương pháp khám cận lâm sàng này có thể bao gồm:

• Xét nghiệm công thức máu toàn phần
• Siêu âm
• Nội soi đại trực tràng
• Chụp X-quang, chụp CT hoặc chụp MRI bụng chậu

Cách xử lý đau ruột già

Để kiểm soát triệu chứng đau ruột già, bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp điều trị, hướng dẫn chăm sóc phù hợp theo từng giai đoạn, cụ thể:

1. Biện pháp cải thiện tại nhà

• Điều chỉnh chế độ ăn uống: Giai đoạn này người bệnh nên hạn chế một số thực phẩm tăng nguy cơ gây viêm như thịt đỏ, đồ chiên rán nhiều dầu, thức ăn nhiều đường, rượu bia, cà phê… Đồng thời tăng cường bổ sung chất xơ nhằm hỗ trợ chức năng tiêu hóa, giảm tình trạng táo bón và viêm nhiễm. Bên cạnh đó, người bệnh cũng cần uống đủ tối thiểu 1,5 – 2L nước mỗi ngày để tránh tình trạng mất nước dẫn đến phân cứng, gây táo bón và đau khi đi tiêu.
• Điều chỉnh lối sống: Người bệnh cần tránh một số thói quen ảnh hưởng đến sức khỏe đại tràng như hút thuốc, thiếu ngủ, thường xuyên căng thẳng, thiếu vận động, ngồi một chỗ quá lâu…
• Điều chỉnh thuốc: Tham vấn bác sĩ về việc điều chỉnh/thay thế một số loại nếu cần thiết bởi một số loại thuốc như thuốc chống viêm không steroid có thể làm tăng phản ứng viêm, ảnh hưởng đến niêm mạc ruột, dẫn đến đau tại ruột già.
• Vận động: Căng thẳng, ít vận động có thể làm trầm trọng thêm các vấn đề tại đại tràng. Vì thế, người bệnh nên thực hiện các bài tập nhẹ nhàng với tần suất vừa phải để duy trì chức năng hoạt động bình thường của cơ thể.

2. Điều trị nội khoa

Trường hợp tình trạng đau ruột già không cải thiện dù đã thay đổi lối sống, bác sĩ có thể kê một số thuốc trị đau ruột già phù hợp để kiểm soát triệu chứng, ví dụ:

• Thuốc chống co thắt: Giúp giảm tình trạng co thắt đại tràng.
• Thuốc kháng cholinergic: Giúp ngăn chặn chất dẫn truyền thần kinh acetylcholine, từ đó kiểm soát các cử động cơ trơn không tự chủ.
• Thuốc chống tiêu chảy: Hỗ trợ giảm tần suất đi ngoài.
• Thuốc kháng sinh: Điều trị tình trạng nhiễm trùng hoặc vi khuẩn phát triển quá mức.

3. Khi cần can thiệp chuyên sâu

Trong trường hợp đau đại tràng do các bệnh lý nghiêm trọng mà các phương pháp điều trị bảo tồn không mang lại hiệu quả mong muốn, phẫu thuật có thể là lựa chọn tối ưu cho người bệnh.

Phòng ngừa đau ruột già theo khuyến nghị y khoa

Để hỗ trợ phòng ngừa đau ruột già, mỗi người cần lưu ý:

1. Duy trì chế độ ăn khoa học

Xây dựng và duy trì chế độ ăn uống khoa học, đảm bảo cung cấp đủ dưỡng chất thiết yếu cho cơ thể (protein, carbs phức, chất béo tốt, vitamin và khoáng chất); tránh các thực phẩm chế biến sẵn, đồ hộp, đồ ăn cay nóng nhiều dầu… giúp tăng cường sức khỏe tiêu hóa. Ngoài ra, mỗi người cần cung cấp đủ khoảng 1,5 – 2L nước mỗi ngày dựa trên nhu cầu của cơ thể.

2. Tầm soát ung thư đại tràng định kỳ

Như đã đề cập, đau ruột già có thể là triệu chứng của ung thư đại tràng. Do đó, việc tầm soát ung thư đại tràng định kỳ đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong nhận biết và điều trị sớm bệnh lý ác tính này.

3. Kiểm soát bệnh nền tiêu hóa

Để hỗ trợ phòng ngừa, người bệnh cần kiểm soát hiệu quả các bệnh nền liên quan đến hệ tiêu hóa như hội chứng ruột kích thích, viêm ruột, viêm đại tràng…

Tóm lại, đau ruột già có thể đến từ nhiều nguyên nhân, mức độ nguy hiểm phụ thuộc vào nguyên nhân, thời điểm phát hiện, mức độ nghiêm trọng, thể trạng người bệnh… Tốt nhất, mỗi người nên chủ động thăm khám khi xuất hiện tình trạng đau bất thường vùng bụng kèm các triệu chứng khác.