Đau họng sốt là tình trạng khá thường gặp, nhất là khi thời tiết thay đổi, cơ thể nhiễm siêu vi hoặc bị viêm đường hô hấp. Phần lớn trường hợp là lành tính và có thể cải thiện sau vài ngày, nhưng cũng có những nguyên nhân cần được đánh giá sớm để tránh biến chứng hoặc bỏ sót bệnh lý quan trọng.
Đau họng sốt là tình trạng cổ họng có cảm giác đau, rát, châm chích hoặc khó nuốt đi kèm với sự gia tăng nhiệt độ cơ thể vượt quá mức bình thường (trên 37.5°C). Đây là phản ứng miễn dịch tự nhiên của cơ thể khi đang nỗ lực chống lại sự tấn công của các tác nhân gây hại như vi khuẩn, virus hoặc các yếu tố kích ứng từ môi trường.
Dưới đây là những nguyên nhân phổ biến nhất dẫn đến tình trạng sốt viêm họng:
Đây là nguyên nhân chiếm đến 70-80% các trường hợp đau họng kèm sốt. Các loại virus như Rhino, Adeno, virus cúm hoặc thậm chí là virus gây bệnh tăng bạch cầu đơn nhân là những tác nhân chính. Thông thường, sốt do virus sẽ đi kèm với các triệu chứng toàn thân như hắt hơi, sổ mũi và đau nhức cơ.
Đau họng do vi khuẩn, đặc biệt là liên cầu khuẩn nhóm A (Streptococcus), thường khởi phát nhanh hơn, gây sốt, đau khi nuốt, amidan đỏ và sưng, có thể xuất hiện mảng trắng hoặc chấm mủ ở họng, kèm hạch cổ sưng đau. Tình trạng này cần được điều trị bằng kháng sinh theo chỉ định của bác sĩ để tránh biến chứng thấp tim hoặc viêm thận.
Viêm amidan cấp là tình trạng nhiễm trùng ở hai khối mô lympho nằm ở hai bên thành họng. Khi bị viêm, amidan sẽ sưng to, đỏ rực và gây đau đớn khi nuốt. Người bệnh thường bị sốt cao, hơi thở có mùi hôi và cảm giác có vật cản trong cổ họng.
Các bệnh lý như viêm xoang, viêm tai giữa hoặc viêm phế quản cũng có thể gây ra triệu chứng đau họng sốt. Dịch mủ từ xoang chảy xuống thành sau họng (hội chứng chảy dịch mũi sau) gây kích ứng và viêm nhiễm tại chỗ, dẫn đến cảm giác đau rát liên tục.
Khi vùng dây thanh âm bị viêm, người bệnh không chỉ đau họng, sốt nhẹ mà còn bị khàn tiếng hoặc mất tiếng hoàn toàn. Nguyên nhân thường do lạm dụng giọng nói hoặc nhiễm trùng lan rộng từ vùng họng xuống.
Mặc dù hiếm gặp, nhưng đau họng kéo dài kèm sốt nhẹ, sụt cân không rõ nguyên nhân và khàn tiếng lâu ngày có thể là dấu hiệu sớm của ung thư vòm họng hoặc ung thư thanh quản. Đây là tình trạng nguy hiểm cần được tầm soát sớm bằng các kỹ thuật nội soi hiện đại.
Thời tiết thay đổi không phải là nguyên nhân trực tiếp gây nhiễm trùng, nhưng không khí khô, lạnh hoặc ô nhiễm có thể làm niêm mạc họng bị kích ứng, từ đó khiến cảm giác đau rát rõ hơn. Khi cơ thể đang mệt, sức đề kháng giảm hoặc đi kèm virus đường hô hấp, triệu chứng đau họng kèm sốt thường xuất hiện rõ hơn và kéo dài hơn.
Tùy thuộc vào nguyên nhân gây bệnh mà các biểu hiện lâm sàng sẽ khác nhau:
Ở giai đoạn đầu, người bệnh thường cảm thấy đau rát cổ họng, khô họng, nuốt vướng hoặc đau khi nói. Sốt có thể nhẹ hoặc tăng lên mức 38-40°C, kèm cảm giác đau đầu, mệt mỏi, nặng người và chán ăn.
Nhiều trường hợp còn có ho, sổ mũi, nghẹt mũi hoặc khàn tiếng, nhất là khi bệnh liên quan đến virus. Một số người thấy buồn nôn, ớn lạnh, sốt nóng lạnh, đau họng kèm sốt nhức đầu hoặc cảm giác kiệt sức; những biểu hiện này thường phản ánh phản ứng viêm toàn thân và tình trạng cơ thể đang chống lại tác nhân gây bệnh.
Đừng chủ quan nếu bạn hoặc người thân xuất hiện các triệu chứng báo động sau:
Xem thêm: Sốt đau họng nhức mỏi toàn thân cảnh báo bệnh gì?
Đau họng kèm sốt không đỡ có thể là dấu hiệu bệnh chưa đúng hướng điều trị, chẳng hạn viêm họng do vi khuẩn, amidan mưng mủ, biến chứng nhiễm trùng hoặc một nguyên nhân khác ngoài cảm lạnh thông thường. Nếu triệu chứng kéo dài hơn 5-7 ngày, nặng dần hoặc có dấu hiệu khó thở, nuốt nghẹn, mất nước, người bệnh nên đi khám sớm thay vì tự theo dõi kéo dài tại nhà.
Khi mới khởi phát triệu chứng, bạn có thể áp dụng các phương pháp chăm sóc tại nhà để làm giảm khó chịu và hỗ trợ cơ thể hồi phục.
Khi xuất hiện đau rát họng, người bệnh nên ưu tiên các biện pháp giúp giảm kích ứng niêm mạc như ăn thức ăn mềm, uống nước ấm hoặc mát vừa phải, đồng thời hạn chế nói nhiều để giảm tải cho dây thanh. Những biện pháp này không thay thế điều trị nguyên nhân nhưng có vai trò hỗ trợ giảm triệu chứng và cải thiện khả năng ăn uống.
Súc họng bằng nước muối ấm là phương pháp đơn giản, an toàn, giúp làm sạch và giảm viêm nhẹ niêm mạc họng. Người lớn và trẻ đủ khả năng có thể súc rồi nhổ bỏ, không nuốt. Phương pháp này phù hợp trong các trường hợp kích ứng nhẹ hoặc giai đoạn hồi phục.
Khi sốt gây khó chịu, người bệnh có thể sử dụng các thuốc hạ sốt thông dụng như Paracetamol theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ. Việc dùng thuốc cần tuân thủ đúng khuyến cáo, không tự ý tăng liều, không phối hợp nhiều loại thuốc cùng hoạt chất để tránh nguy cơ quá liều.
Đối với người có bệnh lý nền (như bệnh gan, thận) hoặc đang sử dụng thuốc khác nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng. Nếu tình trạng sốt kéo dài hoặc kèm theo các dấu hiệu bất thường, cần đến cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị phù hợp.
Sốt làm cơ thể mất nước nhanh hơn, nên uống đủ nước là việc rất cần thiết. Nước lọc, nước ấm, nước canh hoặc các loại đồ uống dễ nuốt sẽ giúp làm dịu cổ họng, giảm khô rát và hạn chế cảm giác mệt do thiếu nước.
Cơ thể cần nghỉ ngơi để tập trung chống viêm và hồi phục. Người bệnh nên ngủ đủ, tránh thức khuya, giữ ấm vùng cổ, tránh gió lạnh trực tiếp và hạn chế hút thuốc hoặc tiếp xúc với khói bụi vì đây là các yếu tố dễ làm họng kích ứng thêm.
Xem thêm: Sốt viêm họng bao lâu thì khỏi?
Trong giai đoạn sốt đau họng, người bệnh nên ưu tiên bữa ăn mềm, dễ nuốt như cháo, súp, sữa chua, canh, trái cây mềm và thực phẩm giàu đạm ở mức vừa phải. Đồng thời nên tránh đồ cay, nóng hoặc cứng vì có thể làm niêm mạc họng đau hơn và khiến việc ăn uống khó khăn.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Tình trạng đau họng sốt là tình trạng phổ biến nhưng người bệnh cũng không nên chủ quan. Nếu các biểu hiện không cải thiện, sốt cao kéo dài hoặc kèm khó nuốt, khó thở, người bệnh nên đến Khoa Nội Tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh để thăm khám. Việc kiểm tra sớm giúp xác định chính xác nguyên nhân và điều trị đúng hướng, từ đó hạn chế nguy cơ biến chứng.
