Tình trạng sốt nóng lạnh là bệnh gì?

Ớn lạnh là cách cơ thể tự nhiên phản ứng để làm tăng nhiệt độ cốt lõi. Mặc dù tình trạng này thường đi đôi với các cơn sốt, nhưng không phải lúc nào sốt cũng kèm ớn lạnh và ngược lại. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp các dấu hiệu nhận biết sốt nóng lạnh, nguyên nhân và cách xử lý an toàn khi gặp tình trạng này.

Sốt nóng lạnh là bệnh gì?

Sốt nóng lạnh là phản ứng vô thức của cơ thể (không thể tự kiểm soát được) khi vùng dưới đồi trong não bộ thiết lập “điểm chuẩn” nhiệt độ mới cao hơn bình thường nhằm chống lại nhiễm trùng. Khi nhiệt độ cơ thể ở dưới mức này, bạn sẽ cảm thấy lạnh. (1)

Để sinh nhiệt và làm ấm cơ thể, các cơ bắp sẽ liên tục co thắt và thư giãn nhanh chóng, tạo ra hiện tượng run rẩy. Hầu hết các vi khuẩn và virus khó có thể tồn tại ở nhiệt độ cao, do đó việc tăng thân nhiệt này là 1 trong những cơ chế phòng vệ tự nhiên quan trọng của cơ thể.

Vì sao bị sốt nóng lạnh?

Một số nguyên nhân dẫn đến bệnh sốt kèm nóng lạnh như:

1. Do bệnh lý

• Cảm cúm, cảm lạnh: Tình trạng nhiễm các loại virus, bao gồm cả virus gây bệnh cúm, thường gây ra sốt và ớn lạnh.
• Nhiễm virus, vi khuẩn: Vi khuẩn listeria, viêm phổi, hoặc nhiễm trùng đường tiết niệu (UTI) là những nguyên nhân phổ biến.
• Các bệnh nhiễm trùng khác: Điển hình như nhiễm trùng huyết (sepsis) hoặc nhiễm ký sinh trùng (như bệnh giardia).
• Các nguyên nhân bệnh khác: Ớn lạnh còn có thể do hạ đường huyết ở người bệnh tiểu đường, các bệnh ung thư (như bệnh bạch cầu), phản ứng phụ của thuốc hoặc hội chứng cai nghiện do lạm dụng chất kích thích.

2. Không do bệnh lý

• Thay đổi thời tiết đột ngột: Việc tiếp xúc với thời tiết quá lạnh có thể khiến cơ thể giảm nhiệt. Nếu nhiệt độ lõi cơ thể giảm xuống dưới 35ºC, người bệnh sẽ rơi vào tình trạng hạ thân nhiệt rất nguy hiểm.
• Căng thẳng: Rối loạn hoảng sợ, chấn thương tâm lý, rối loạn căng thẳng sau sang chấn (PTSD), hoặc việc cơ thể tăng sinh adrenaline đột ngột sau sự cố tai nạn, có thể gây run rẩy.
• Các nguyên nhân không do bệnh khác: Người bệnh cũng có thể bị run rẩy, gai lạnh do chứng đổ mồ hôi đêm hoặc bốc hỏa ở thời kỳ mãn kinh, khi say xỉn, hoặc do phản ứng sau khi gây mê phẫu thuật. Thống kê cho thấy có đến 2/3 số người bị ớn lạnh và run rẩy sau khi phẫu thuật gây mê toàn thân.

Biểu hiện bệnh sốt nóng lạnh thường gặp

Các biểu hiện thường đi kèm với tình trạng sốt và nóng lạnh như sau:

• Sốt lúc nóng lúc lạnh, ớn lạnh: Người bệnh có thể xen kẽ giữa cảm giác rất lạnh và rất nóng; có thể cảm thấy nóng bức ngay sau khi cơn sốt hạ hoặc sau khi dùng thuốc hạ sốt.
• Mệt mỏi: Người bệnh thường đi kèm cảm giác mệt mỏi nghiêm trọng.
• Đổ mồ hôi: Cơ thể sẽ đổ mồ hôi để tự làm giảm nhiệt độ khi cần thiết lập lại trạng thái cân bằng.
• Ho, sổ mũi: Đây thường là triệu chứng của các bệnh viêm nhiễm đường hô hấp nền.
• Run người, gai lạnh: Phản ứng co thắt cơ bắp khiến người bệnh có thể bị rùng mình, nổi da gà (nổi các nốt sần nhỏ trên da), hoặc lập cập răng hàm.
• Sốt nóng lạnh về đêm: Triệu chứng này phổ biến ở những người bị đổ mồ hôi trộm ban đêm hoặc bốc hỏa do mãn kinh.
• Các biểu hiện khác: Đi kèm với bệnh sốt có thể là tình trạng nôn mửa, tiêu chảy, đau cơ hoặc đau tai.

Khi nào bị sốt nóng lạnh là triệu chứng của bệnh?

Sốt nóng lạnh thường chỉ kéo dài vài giờ khi cơ thể chống lại nhiễm trùng, nhưng người bệnh cần đi cấp cứu ngay nếu xuất hiện các dấu hiệu nghiêm trọng như: đau bụng/ngực dữ dội, khó thở, chóng mặt, chuột rút hoặc có dấu hiệu mất nước (khát tột độ, nước tiểu sẫm màu).

Đặc biệt, cần can thiệp y tế khẩn cấp đối với trẻ dưới 3 tháng tuổi sốt trên 38°C, trẻ từ 3 tháng – 3 tuổi sốt trên 39°C, người lớn sốt trên 40°C hoặc hạ thân nhiệt dưới 35°C. Nhóm nguy cơ cao như người suy giảm miễn dịch, người bệnh ung thư, hoặc người có bệnh nền mạn tính (tiểu đường, bệnh tim, phổi, HIV, đột quỵ) cũng cần được chăm sóc y tế ngay lập tức khi có các triệu chứng kể trên.

Sốt lúc nóng lúc lạnh kéo dài có sao không?

Sốt kèm nóng lạnh không phải trường hợp khẩn cấp mà chỉ là phản ứng bình thường của cơ thể. Đa số các cơn sốt tự thuyên giảm trong vòng vài giờ hoặc vài ngày. Mặc dù vậy, một số bệnh nhiễm trùng gây sốt có thể tiến triển nguy hiểm.

Việc sốt lúc nóng lúc lạnh kéo dài không cải thiện sau 3 ngày, hoặc các triệu chứng đi kèm ngày càng nghiêm trọng hơn là dấu hiệu bất thường, phải được bác sĩ thăm khám và lên phác đồ điều trị.

Làm gì để xử lý tình trạng sốt nóng lạnh?

Một số hướng xử lý khi bị sốt kèm nóng lạnh như:

• Nghỉ ngơi, uống nhiều nước: Bổ sung nhiều chất lỏng (như nước trong, trà, cà phê, sô cô la nóng) và nghỉ ngơi đầy đủ là 2 yếu tố rất quan trọng để điều trị thân nhiệt bất ổn và sốt nóng lạnh.
• Dùng thuốc hạ sốt đúng cách: Các loại thuốc không kê đơn như acetaminophen hoặc ibuprofen có thể giúp làm giảm cảm giác khó chịu và hạ sốt. Lưu ý, tuyệt đối không dùng aspirin cho trẻ em vì có thể làm tăng nguy cơ mắc hội chứng Reye – tình trạng hiếm gặp nhưng đe dọa trực tiếp đến tính mạng.
• Các cách xử lý khác:
• • Tắm vòi sen bằng nước ấm hoặc ngâm mình trong bồn nước ấm để làm dịu cơ thể.
  • Chủ động tăng nhiệt độ phòng, đắp chăn hoặc ôm túi chườm nước nóng.
  • Nên mặc quần áo giữ ấm nhưng mỏng nhẹ và chia làm nhiều lớp để dễ dàng cởi bỏ khi thân nhiệt tăng lên, tránh việc đổ mồ hôi rồi bị nhiễm lạnh.
  • Điều trị bệnh nền: Tùy vào nguyên nhân gây bệnh, bác sĩ có thể chỉ định dùng thuốc kháng sinh (cho nhiễm khuẩn, ký sinh trùng) hoặc thuốc kháng virus.

Lưu ý: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Người bệnh cần đến trực tiếp cơ sở y tế để được bác sĩ thăm khám và tư vấn phác đồ điều trị phù hợp.

Xem thêm: Người lớn bị sốt nóng lạnh nên làm gì?

Có thể dự phòng được bệnh sốt nóng lạnh không?

Để ngăn ngừa các cơn sốt nóng lạnh do thay đổi nhiệt độ môi trường, bạn nên chú ý mặc quần áo ấm theo nhiều lớp khi phải ra ngoài trời lạnh. Việc mặc nhiều lớp giúp linh hoạt cởi bớt đồ nếu thấy nóng, tránh để cơ thể bị đổ mồ hôi rồi lại nhiễm lạnh, làm nhiệt độ cơ thể tụt xuống mức nguy hiểm.

Bên cạnh đó, bạn cũng có thể chủ động phòng ngừa bằng cách kiểm soát thật tốt các bệnh nền đang mắc phải (chẳng hạn như theo dõi chỉ số đường huyết nếu bạn bị bệnh tiểu đường) và tuyệt đối không lạm dụng thuốc hoặc thức uống có cồn.

Khi sốt kèm nóng lạnh kéo dài, không cải thiện sau 3 ngày, hoặc các triệu chứng đi kèm ngày càng nghiêm trọng hơn, người bệnh nên chủ động thăm khám để được đánh giá đúng nguyên nhân. Người bệnh có thể đến khoa Nội Tổng hợp, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh để được bác sĩ kiểm tra và tư vấn hướng xử trí phù hợp.

Nhìn chung, sốt nóng lạnh là cơ chế điều hòa thân nhiệt tự nhiên và phản ứng miễn dịch quan trọng của cơ thể để chống lại các tác nhân gây bệnh. Đa số các cơn sốt sẽ tự khỏi nếu người bệnh dành thời gian nghỉ ngơi, uống nhiều nước và giữ ấm cơ thể đúng cách. Tuy nhiên, tuyệt đối không nên chủ quan nếu tình trạng sốt không thuyên giảm sau vài ngày hoặc đi kèm với các dấu hiệu cảnh báo nghiêm trọng, cần đến ngay cơ sở y tế để được bác sĩ thăm khám và điều trị kịp thời.