Đau đầu do thiếu ngủ tác động nhiều đến sức khỏe thể chất lẫn tinh thần, làm giảm chất lượng cuộc sống. Vậy vì sao thiếu ngủ gây đau đầu? Điều trị đau đầu vì thiếu ngủ như thế nào hiệu quả?
Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi BS.CKI Nguyễn Phương Trang – Khoa Thần kinh, Trung tâm Khoa học Thần kinh, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM
Các nghiên cứu cho thấy có mối liên hệ giữa một số loại đau đầu với việc không ngủ đủ giấc. Mối quan hệ này rất phức tạp và hiện vẫn chưa được hiểu một cách đầy đủ. Tuy nhiên, các loại đau đầu này có thể bắt nguồn từ sự mất cân bằng giữa giấc ngủ và sự tỉnh táo trong cơ thể. (1)
Những sự thay đổi làm đảo lộn nhịp sinh học (chu kỳ ngủ – thức) của một người có thể gây ra tình trạng đau đầu, ví dụ như: ngủ quá nhiều, ngủ không đủ giấc, rối loạn giấc ngủ (ngưng thở khi ngủ hoặc mất ngủ), ngủ ở những múi giờ khác nhau (chênh lệch múi giờ), ngủ vào những thời điểm rời rạc… Vấn đề thiếu ngủ có thể tác động tiêu cực đến tình trạng sức khỏe, khiến các chức năng trong cơ thể khó hồi phục đúng cách.
Những cơ chế liên quan đến việc điều chỉnh chu kỳ giấc ngủ được cho là có vai trò nhất định trong việc gây ra tình trạng đau đầu do thiếu ngủ, ví dụ: các chất dẫn truyền tin hóa học như serotonin (một chất hóa học góp phần tạo ra sự tỉnh táo); hệ thống glymphatic (cơ chế chịu trách nhiệm loại bỏ các chất thải ra khỏi não); cấu trúc não như vùng dưới đồi và thân não…
Vùng dưới đồi chịu trách nhiệm duy trì sự cân bằng nội môi, điều chỉnh các chức năng quan trọng của cơ thể như nhịp tim, nhiệt độ, cảm giác đói và chu kỳ ngủ – thức. Theo nghiên cứu, các vấn đề ở vùng dưới đồi có thể gây rối loạn giấc ngủ, từ đó dẫn đến các chứng đau đầu nguyên phát, bao gồm đau đầu do căng thẳng và đau nửa đầu.
Một số người có nhiều nguy cơ bị đau đầu do thiếu ngủ. Vấn đề này có thể bao gồm những người mắc bệnh đau đầu mạn tính, người thường xuyên ngủ ít hơn thời lượng ngủ khuyến nghị, người gặp chứng căng thẳng mạn tính.
Nghiên cứu khác cho thấy thiếu giấc ngủ REM (giấc ngủ mắt chuyển động nhanh) có liên quan đến các cơn đau đầu dữ dội hơn. Thiếu ngủ làm gia tăng quá trình tạo ra loại protein liên quan trong cơ thể, dẫn đến chứng đau đầu mạn tính. Những protein này có thể làm giảm ngưỡng cảm nhận cơn đau của cơ thể, nguy cơ dẫn đến tình trạng đau nửa đầu dữ dội…
Một số loại đau đầu có liên quan đến việc bị thiếu ngủ hoặc rối loạn giấc ngủ, gồm: (2)
Đau nửa đầu mạn tính tác động nghiêm trọng đến cuộc sống và hoạt động thường ngày của người bệnh, dẫn đến các triệu chứng như: nôn mửa, đau dữ dội tại một bên đầu, buồn nôn, rối loạn thị giác, chóng mặt, nhạy cảm với âm thanh… Cơn đau nửa đầu thường diễn ra ở mức độ từ trung bình đến nặng, gây đau nhức theo nhịp mạch đập tại một bên đầu.
Thiếu ngủ và ngủ quá nhiều đều là những tác nhân phổ biến có thể dẫn đến tình trạng đau nửa đầu. Những người mắc chứng đau nửa đầu có nguy cơ bị rối loạn giấc ngủ cao hơn gấp 8 lần so với người bình thường. Tình trạng rối loạn giấc ngủ có thể góp phần làm cho chứng đau nửa đầu từng cơn (dưới 15 cơn đau nửa đầu mỗi tháng) tiến triển thành đau nửa đầu mạn tính (15 cơn đau nửa đầu trở lên mỗi tháng) ở một số người.
Loại đau đầu phổ biến này thường được mô tả là cảm giác áp lực âm ỉ hoặc thắt chặt ở cả hai bên đầu. Chứng đau đầu do căng thẳng có thể khởi phát từ trán rồi lan ra sau đầu. Tình trạng thiếu ngủ có thể dẫn đến hoặc làm tăng nặng chứng đau đầu do căng thẳng.
Đau đầu khi ngủ đánh thức người bệnh, khiến người bệnh bị đau đầu vào cùng thời điểm mỗi đêm. Nguyên nhân có thể liên quan đến tình trạng rối loạn trong quá trình sản xuất melatonin của cơ thể (hormone khiến cơ thể cảm thấy mệt mỏi).
Đau đầu từng cụm là dạng đau đầu dữ dội, thường xuất hiện vào sáng sớm hoặc buổi tối, khiến người bệnh bị đau quanh vùng mắt. Thời lượng chứng đau đầu từng cơn xảy ra thường ngắn hơn những loại đau đầu khác (kéo dài trong khoảng 5 phút đến 2 giờ).
Nếu chứng nhức đầu do thiếu ngủ không được chú ý, chữa trị kịp thời sẽ tiềm ẩn nguy cơ gây ra các hệ quả như: mất ngủ mạn tính, suy nhược cơ thể, suy nhược thần kinh, thiếu máu não, căng thẳng, trầm cảm. Tình trạng cũng làm tăng nguy cơ hoặc tăng nặng các bệnh lý như tăng huyết áp, tai biến mạch máu não, bệnh tim mạch, tiểu đường, rối loạn nội tiết tố, bệnh thận, rối loạn tiền đình…, làm giảm chất lượng công việc và cuộc sống. (3)
Nhu cầu ngủ có thể thay đổi trong suốt cuộc đời. Thời lượng ngủ một người cần phụ thuộc vào một số yếu tố như độ tuổi, sức khỏe, lối sống, di truyền và có ngủ đủ giấc đều đặn hay không. Các chuyên gia thường khuyến nghị về thời lượng ngủ như sau:
Đau đầu do thiếu ngủ thường được điều trị tùy từng nguyên nhân, trường hợp. Bác sĩ có thể chỉ định cho người bệnh sử dụng thuốc giảm đau không kê đơn để góp phần chữa trị chứng đau đầu do thiếu ngủ. Những loại thuốc có thể được bác sĩ cân nhắc chỉ định gồm nhóm thuốc chống viêm không steroid (NSAID), cùng một số loại thuốc khác phù hợp với thể trạng của người bệnh.
Người bệnh khi sử dụng thuốc cần tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ và hướng dẫn của nhà sản xuất trên nhãn thuốc để dùng đúng liều lượng, tần suất. Người bệnh cần thảo luận các lựa chọn với bác sĩ trước khi bắt đầu dùng bất kỳ loại thuốc mới nào, bao gồm cả các loại thuốc không kê đơn.
Những biện pháp có thể áp dụng tại nhà để góp phần kiểm soát chứng đau đầu vì thiếu ngủ, gồm:
Nhằm góp phần phòng ngừa tình trạng thiếu ngủ gây đau đầu, mỗi người có thể chủ động áp dụng một số biện pháp sau: (4)
Khoa Thần kinh, Trung tâm Khoa học Thần kinh, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh là địa chỉ thăm khám, chữa trị hiệu quả nhiều bệnh lý thần kinh, bao gồm cả các chứng đau đầu, mất ngủ, thiếu ngủ… Người bị đau đầu do thiếu ngủ có thể đến thăm khám để được các bác sĩ chuyên khoa Thần kinh dày dặn kinh nghiệm chẩn đoán, lập phác đồ điều trị phù hợp.
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh được trang bị nhiều máy móc, thiết bị tân tiến, phục vụ tối ưu cho quá trình khám, chữa trị chứng thiếu ngủ gây đau đầu, chẳng hạn như: máy đo đa ký giấc ngủ, đo điện não, máy chụp CT 1975 lát cắt, máy chụp MRI 1,5 – 3 tesla, kích thích từ trường xuyên sọ… Quy trình khám chữa bệnh diễn ra nhanh chóng, chuyên nghiệp, tiện lợi và áp dụng đầy đủ các chính sách bảo hiểm.
Để đặt lịch thăm khám, điều trị bệnh tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Quý khách vui lòng liên hệ:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Tóm lại, chứng đau đầu do thiếu ngủ gây ảnh hưởng đến chất lượng sống của người bệnh, khiến hoạt động thường ngày bị xáo trộn. Ngay khi gặp tình trạng nhức đầu do thiếu ngủ, người bệnh nên đến cơ sở y tế uy tín thăm khám, điều trị.
