Chụp X-quang xương thường là kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh đầu tiên được chỉ định nếu bác sĩ nghi ngờ người bệnh có bất thường ở xương, kể cả u xương. Vậy chụp X-quang có phát hiện ung thư xương không? Quy trình thực hiện ra sao?
Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi Trung tâm Thông tin Y khoa Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh.
Chụp X-quang là một trong những phương pháp cận lâm sàng có thể được ứng dụng để giúp bác sĩ chẩn đoán bệnh ung thư xương. Hình chụp X-quang có thể giúp bác sĩ phát hiện khối u ở trong hoặc xuất hiện xung quanh xương. Khối u này có thể là dạng lành tính (không phải ung thư) hoặc dạng ác tính (ung thư). Thông qua phim chụp X-quang, bác sĩ cũng có thể phát hiện ung thư xương nguyên phát (ung thư bắt đầu từ xương) và ung thư xương thứ phát (ung thư bắt đầu ở bộ phận khác, sau đó lan đến xương).
Chụp X-quang là kỹ thuật sử dụng bức xạ để tạo ra hình ảnh bên trong cơ thể, đặc biệt hiệu quả trong việc quan sát xương. Phương pháp này có thể giúp phát hiện các tổn thương xương do ung thư hoặc sự phát triển của xương mới liên quan đến ung thư. Ngoài ra, kết quả chụp X-quang còn hỗ trợ bác sĩ xác định nguyên nhân gây ra các triệu chứng mà người bệnh đang gặp phải, chẳng hạn như gãy xương, nứt xương…
Nếu kết quả chụp X-quang cho thấy người bệnh có thể bị ung thư xương, bác sĩ sẽ chuyển người bệnh đến chuyên khoa có chuyên môn trong việc chẩn đoán, điều trị ung thư xương. Do ung thư xương là bệnh hiếm gặp, người bệnh cần được thăm khám, điều trị bởi chuyên gia về bệnh lý này tại cơ sở y tế uy tín.
Ung thư xương có thể biểu hiện theo nhiều cách khác nhau trên hình chụp X-quang. Khối u có thể xuất hiện với hình dạng bờ không đều hoặc giống như một lỗ hổng trên xương. Đôi khi, bác sĩ có thể quan sát thấy khối u lan sang các mô lân cận, chẳng hạn như mỡ hoặc cơ. Hình ảnh X-quang của u xương nguyên phát thường có đặc điểm như xương mới hình thành theo kiểu “tia nắng” hoặc tổn thương màu trắng mờ. Mặc dù ung thư xương không phải lúc nào cũng được phát hiện qua X-quang, nhưng đây vẫn là một kỹ thuật khá nhạy trong việc chẩn đoán bệnh.
Các bác sĩ có thể nghi ngờ một khu vực bất thường là ung thư xương dựa trên hình chụp X-quang. Tuy nhiên, để đưa ra kết luận chính xác, người bệnh thường cần thực hiện thêm sinh thiết, vì các dấu hiệu bất thường trên X-quang cũng có thể liên quan đến các bệnh lý khác.
Nghiên cứu cho thấy tia X có khả năng phát hiện khoảng 91,56% khối u xương và giúp xác định chính xác ung thư xương ở 86,7% trường hợp. Tuy nhiên, nếu chỉ dựa vào kết quả chụp X-quang để chẩn đoán, tỷ lệ dương tính giả có thể lên đến 64%. Vì vậy, bác sĩ thường chỉ định thêm các xét nghiệm khác, trong đó sinh thiết được xem là phương pháp đáng tin cậy nhất.
Chúng ta đã biết chụp X-quang có phát hiện ung thư xương không, vậy quy trình chụp X-quang tầm soát ung thư xương diễn ra như thế nào? Khi chụp X-quang, tia X sử dụng xung bức xạ ngắn để tạo ra hình ảnh các bộ phận được chụp. Kỹ thuật viên chụp chỉ mất một khoảng thời gian ngắn để tạo ra hình ảnh X-quang, quy trình này không xâm lấn và không gây đau. Quy trình chụp X-quang tầm soát ung thư xương cơ bản gồm các bước sau (mang tính tham khảo): (1)
Người bệnh gần như không cần phải chuẩn bị gì nhiều trước khi chụp X-quang. Tuy nhiên, kỹ thuật viên có thể yêu cầu người bệnh tháo đồ vật kim loại, trang sức, do chúng có thể làm chất lượng hình ảnh bị giảm. Phụ nữ đang mang thai cần thông báo cho bác sĩ biết, do kỹ thuật chụp X-quang thường không khuyến khích thực hiện với thai phụ, trừ khi gặp trường hợp khẩn cấp.
Quá trình thực hiện chụp X-quang gồm các bước cơ bản như sau:
Sau khi hoàn tất quá trình thực hiện chụp X-quang, người bệnh được hướng dẫn ra khỏi phòng. Kết quả hình ảnh sẽ được trả nhanh chóng, lúc này người bệnh cần mang kết quả chụp X-quang đến cho bác sĩ xem xét, đánh giá, chẩn đoán.
Bên cạnh việc tìm hiểu chụp X-quang có phát hiện ung thư xương không, người bệnh cũng nên tìm hiểu thêm về những phương pháp chẩn đoán ung thư xương khác.
Kỹ thuật chụp CT kết hợp nhiều hình ảnh chụp X-quang để tạo ra hình ảnh cắt ngang chi tiết các bộ phận của cơ thể. Mặc dù chụp CT không hiển thị hình ảnh chi tiết trong và xung quanh khối u xương tốt như chụp MRI, nhưng nó thường được sử dụng để kiểm tra xem ung thư đã lan đến các cơ quan khác, chẳng hạn như gan hoặc phổi. Chụp CT cũng có thể được ứng dụng để hướng dẫn kim sinh thiết vào khối u.
Chụp MRI tạo ra hình ảnh chi tiết trong cơ thể bằng nam châm mạnh và sóng vô tuyến, không dùng tia X. Một chất cản quang được gọi là gadolinium thường được tiêm vào tĩnh mạch trước khi chụp MRI để cho ra hình ảnh rõ, chi tiết hơn. Kỹ thuật chụp MRI thường được thực hiện để giúp bác sĩ quan sát chi tiết hơn về vùng xương bất thường được nhìn thấy trên hình chụp X-quang. (2)
Hình chụp MRI thường có thể cho bác sĩ biết liệu vùng xương bất thường đó có phải khối u, tình trạng nhiễm trùng hay một số loại tổn thương xương do tác nhân khác gây ra hay không. Hình chụp MRI có thể hiển thị tủy xương trong xương, các mô mềm ở xung quanh khối u (bao gồm dây thần kinh, mạch máu gần đó)…
Ở phương pháp chụp PET, một dạng đường phóng xạ (FDG) sẽ được tiêm vào máu. Những tế bào ung thư phát triển nhanh nên hấp thu một lượng đường lớn hơn so với các tế bào bình thường. Sau đó, một máy ảnh đặc biệt sẽ tạo ra hình ảnh các vùng phóng xạ trong cơ thể.
Hình ảnh từ chụp PET không chi tiết như chụp CT hoặc MRI, nhưng phương pháp này cung cấp thông tin quan trọng về toàn bộ cơ thể. Chụp PET có thể hiển thị sự lan rộng của ung thư xương đến phổi, các xương khác, các bộ phận khác. Chụp PET cũng được thực hiện để giúp bác sĩ đánh giá hiệu quả điều trị ung thư.
Xét nghiệm máu là phương pháp không cần thiết để chẩn đoán bệnh ung thư xương, nhưng có ích khi đã chẩn đoán được bệnh. Chẳng hạn, khi nồng độ của các chất hóa học trong máu như lactate dehydrogenase (LDH) và phosphatase kiềm ở mức cao có thể gợi ý rằng ung thư có thể đã chuyển biến nặng hơn. Những xét nghiệm khác như số lượng tế bào máu, xét nghiệm hóa học máu có thể được tiến hành trước khi làm phẫu thuật hay trước khi áp dụng những phương pháp chữa trị khác để giúp bác sĩ biết tình trạng sức khỏe tổng thể của người bệnh. Những xét nghiệm này cũng được ứng dụng để theo dõi sức khỏe người bệnh khi hóa trị…
Kết quả các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh có thể gợi ý ung thư xương, nhưng sinh thiết thường là phương pháp cần thiết để chẩn đoán xác định. Nếu khối u có nhiều khả năng là ung thư xương nguyên phát, sinh thiết phải được tiến hành bởi các bác sĩ có nhiều kinh nghiệm trong việc chữa trị u xương.
Loại sinh thiết được chọn dựa trên việc khối u trông lành tính hay ác tính và loại khối u có khả năng cao nhất là gì. Một số loại u xương có thể được chẩn đoán bằng sinh thiết kim, nhưng với các loại u xương khác, thường cần lấy mẫu lớn hơn thông qua sinh thiết phẫu thuật. Ngoài ra, kế hoạch cắt bỏ toàn bộ khối u trong quá trình điều trị cũng ảnh hưởng đến việc lựa chọn loại sinh thiết phù hợp.
Ngoài câu hỏi chụp X-quang có phát hiện ung thư xương không, nhiều người cũng thắc mắc chụp X-quang có thể phát hiện bệnh ung thư nào? Hiện nay, ngoài ung thư xương, kỹ thuật chụp X-quang có thể được ứng dụng để hỗ trợ bác sĩ chẩn đoán các bệnh ung thư khác như ung thư phổi, ung thư vú…
Chi phí chụp X-quang tầm soát ung thư xương bao nhiêu tiền còn phụ thuộc vào các yếu tố như: máy chụp X-quang, trình độ của bác sĩ và kỹ thuật viên, số hình ảnh cần chụp, thời gian cần nhận kết quả, các khoản giảm trừ (nếu có)… Giữa các cơ sở y tế giá chụp X-quang sẽ có sự khác nhau và mức chi phí này cũng có sự thay đổi, điều chỉnh ở từng thời điểm nhất định. Do đó, người bệnh nên liên hệ trực tiếp với cơ sở y tế để được tư vấn cụ thể về giá chụp X-quang tầm soát ung thư xương tại thời điểm có nhu cầu thực hiện.
Trung tâm Chẩn đoán Hình ảnh & Điện quang Can thiệp, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh là cơ sở y tế uy tín triển khai chụp X-quang an toàn, hiệu quả, nhanh chóng, giúp bác sĩ chẩn đoán nhiều bệnh lý, bao gồm cả bệnh về xương khớp như ung thư xương. Quy trình chụp diễn ra chuyên nghiệp, khoa học, mang đến cho người bệnh trải nghiệm thoải mái, tiện lợi. Chi phí chụp X-quang phải chăng, có trợ giá cho người bệnh khi thực hiện.
Trung tâm Chẩn đoán Hình ảnh & Điện quang Can thiệp quy tụ đội ngũ bác sĩ, kỹ thuật viên dày dặn kinh nghiệm, giỏi chuyên môn, chu đáo, làm chủ công nghệ, thành thạo trong việc ứng dụng các hệ thống máy X-quang hiện đại. Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh còn ứng dụng các máy chụp X-quang thế hệ mới, cho ra hình ảnh chính xác, rõ nét, ví dụ như: hệ thống X-quang kỹ thuật số treo trần cao cấp GXR-52SD Ceiling System, hệ thống X-quang kỹ thuật số MXHF-1500DR…
Để đặt lịch thăm khám, điều trị bệnh tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Quý khách vui lòng liên hệ:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Tóm lại, chụp X-quang có phát hiện ung thư xương không? Kỹ thuật chụp X-quang có thể giúp bác sĩ phát hiện, chẩn đoán bệnh ung thư xương. Ngay khi gặp các triệu chứng gợi ý bệnh lý về xương khớp, u xương, ung thư xương, người bệnh nên đến bệnh viện uy tín thăm khám càng sớm càng tốt.
