Cao huyết áp có phẫu thuật được không? Đây là câu hỏi thường gặp ở nhiều người bệnh tăng huyết áp khi đứng trước chỉ định phẫu thuật. Vấn đề huyết áp không chỉ là yếu tố nguy cơ tim mạch mạn tính, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến tính an toàn của quá trình gây mê và phẫu thuật. Thực tế, phần lớn bệnh nhân có huyết áp ở mức cao mức vẫn có thể thực hiện các can thiệp nếu huyết áp được kiểm soát ổn định và có chiến lược quản lý thích hợp.
Bệnh nhân cao huyết áp vẫn có thể được phẫu thuật, nhưng cần được đánh giá và kiểm soát huyết áp kỹ lưỡng trước mổ. Việc trì hoãn phẫu thuật nên được cân nhắc nếu huyết áp không được kiểm soát ổn định. Tăng huyết áp là yếu tố nguy cơ hàng đầu gây ra các biến cố tim mạch nghiêm trọng như nhồi máu cơ tim, đột quỵ, suy tim,… Do đó, việc kiểm soát huyết áp ổn định trước khi can thiệp ngoại khoa là vô cùng cần thiết.
Ước tính có khoảng 25% bệnh nhân trải qua phẫu thuật lớn ngoài tim và đến 80% bệnh nhân phẫu thuật tim có chỉ số huyết áp tăng trong giai đoạn chu phẫu. Ngoài chỉ số huyết áp, các bệnh lý kèm theo thường gặp như bệnh mạch vành tiềm ẩn, suy tim, phì đại thất trái, suy thận và bệnh lý mạch máu não cũng là những yếu tố tiên lượng xấu trong phẫu thuật và cần được đánh giá kỹ trước can thiệp. (1)
Bệnh nhân có nguy cơ cao gặp rối loạn huyết động trong suốt quá trình phẫu thuật. Cụ thể, người bệnh dễ bị tụt huyết áp quá mức sau khi khởi mê, đồng thời lại phản ứng làm huyết áp tăng đột ngột với các kích thích như đặt nội khí quản, rạch da, hoặc khi rút ống nội khí quản,… Những dao động huyết áp này dễ dẫn đến loạn nhịp, thiếu máu cơ tim, đột quỵ và nhiều biến chứng tim mạch nguy hiểm khác.
Bên cạnh đó, sau mổ các tình huống thường gặp như bí tiểu, đau không được kiểm soát hiệu quả hoặc kích thích thần kinh giao cảm có thể tiếp tục làm huyết áp tăng vọt. Do đó, việc kiểm tra và kiểm soát huyết áp trước phẫu thuật sẽ mang đến nhiều lợi ích như:
Mặc dù đa số bệnh nhân vẫn có thể phẫu thuật an toàn nếu được kiểm soát tốt huyết áp, nhưng toàn bộ quy trình từ đánh giá tiền phẫu, gây mê, theo dõi trong mổ đến hồi sức sau mổ đều được điều chỉnh phù hợp. Dưới đây là các điểm người bệnh cần lưu ý trong từng giai đoạn.
Giai đoạn tiền phẫu đóng vai trò then chốt trong việc đánh giá nguy cơ và kiểm soát huyết áp nhằm đảm bảo sự ổn định huyết động trong suốt ca mổ. Ở bệnh nhân gặp vấn đề huyết áp, bước chuẩn bị này càng cần kỹ lưỡng hơn để giảm thiểu các biến chứng chu phẫu. (2)
Trước khi tiến hành phẫu thuật, đặc biệt là các ca phẫu thuật lớn bệnh nhân cần được đánh giá toàn diện về nguy cơ tim mạch. Việc thăm khám bao gồm đo huyết áp nhiều lần trong các thời điểm khác nhau, khai thác bệnh sử tim mạch và thực hiện các kỹ thuật cận lâm sàng như đánh giá chức năng thận, đo điện tim, siêu âm tim,… Huyết áp ≥180/110 mmHg là ngưỡng thường được khuyến cáo nên trì hoãn phẫu thuật để đảm bảo an toàn cho người bệnh.
Các thuốc điều trị tăng huyết áp nên được duy trì đều đặn cho đến sát ngày phẫu thuật theo hướng dẫn của bác sĩ. Việc ngưng thuốc đột ngột có thể làm dao động huyết áp nguy hiểm trong khi gây mê. Việc điều chỉnh thuốc huyết áp sẽ được bác sĩ xem xét dựa trên nguy cơ tương tác với thuốc gây mê và khả năng thay đổi huyết động.
Trong suốt ca mổ, việc duy trì huyết áp ổn định là yếu tố sống còn ở bệnh nhân. Giai đoạn này đòi hỏi bác sĩ gây mê phải có chiến lược kiểm soát huyết áp chủ động, sát sao và linh hoạt để đối phó với các biến động huyết động bất thường có thể xảy ra.
Bệnh nhân có xu hướng tụt huyết áp quá mức sau khởi mê, đồng thời phản ứng mạnh với các kích thích như đặt nội khí quản hoặc rạch da,… điều này thường dẫn đến huyết áp và nhịp tim bị tăng lên đột ngột. Vì vậy, bác sĩ gây mê cần lựa chọn phác đồ gây mê phù hợp, sử dụng thuốc ổn định huyết động và điều chỉnh liều lượng thuốc một cách thận trọng nhằm tránh biến động huyết áp quá mức.
Trong quá trình phẫu thuật, việc duy trì huyết áp ổn định đóng vai trò then chốt để đảm bảo an toàn cho người bệnh, đặc biệt ở những trường hợp có sẵn bệnh lý huyết áp. Bác sĩ gây mê sẽ theo dõi liên tục các chỉ số huyết động để phát hiện sớm và xử lý kịp thời các dao động huyết áp bất thường. Mọi can thiệp được thực hiện nhằm mục tiêu tối ưu tưới máu cơ quan, hạn chế biến chứng tim mạch, thần kinh và đảm bảo cuộc mổ diễn ra suôn sẻ.
Giai đoạn hậu phẫu là thời điểm dễ xảy ra các biến động huyết áp, do đó việc theo dõi và điều chỉnh kịp thời sẽ giúp hạn chế tối đa các biến chứng nguy hiểm.
Giai đoạn hậu phẫu là thời điểm nhạy cảm, dễ phát sinh những rối loạn huyết động, đặc biệt ở người bệnh có nền huyết áp bị tăng. Các yếu tố như đau, căng thẳng, thay đổi dịch nội môi hoặc tác động của thuốc đều có thể làm huyết áp tăng cao hoặc giảm thấp bất thường.
Vì vậy, người bệnh cần được theo dõi huyết áp và chức năng tim mạch chặt chẽ để kịp thời phát hiện những dấu hiệu như rối loạn nhịp, suy tim cấp, thiếu máu cơ tim hoặc tai biến mạch máu não. Tùy theo tình trạng lâm sàng, bác sĩ sẽ đưa ra chiến lược điều chỉnh thích hợp nhằm đảm bảo quá trình hồi phục diễn ra an toàn và ổn định.
Sự mất ổn định huyết áp trước, trong và sau mổ có thể dẫn đến nhiều hậu quả nghiêm trọng nếu không được kiểm soát tốt. Dưới đây là các biến chứng thường gặp ở bệnh nhân có huyết áp ở mức cao khi phẫu thuật:
Bệnh nhân có nguy cơ cao bị rối loạn huyết động trong mổ, bao gồm cả tụt và tăng chỉ số huyết áp đột ngột. Các kích thích như khởi mê, đặt nội khí quản, rạch da hoặc đau sau mổ có thể làm tim đập nhanh, huyết áp bị tăng lên, thiếu máu cơ tim, loạn nhịp hoặc nhồi máu cơ tim.
Ngược lại, tụt huyết áp kéo dài (do mất máu, khởi mê sâu) cũng có thể làm giảm tưới máu cơ tim, dẫn đến suy tim cấp. Đặc biệt ở bệnh nhân có bệnh mạch vành tiềm ẩn, những rối loạn này còn gây ra hậu quả nghiêm trọng nếu không được theo dõi và xử trí kịp thời.
Biến động huyết áp trong mổ đều có thể ảnh hưởng đến cơ chế tự điều hòa tuần hoàn não, đặc biệt ở bệnh nhân cao huyết áp mạn tính. Huyết áp tăng vọt dễ dẫn đến xuất huyết não. Ngược lại, tụt huyết áp sâu có thể gây thiếu máu não cục bộ và làm tăng nguy cơ đột quỵ thiếu máu. Những biến chứng này thường xảy ra âm thầm và dễ bị bỏ sót nếu được không theo dõi chặt chẽ trong và sau phẫu thuật.
Huyết áp ở mốc cao làm tăng áp lực lên thành mạch, từ đó làm tăng nguy cơ chảy máu trong và sau mổ. Điều này đặc biệt nguy hiểm trong các tình huống phẫu thuật nội soi hoặc can thiệp gần cấu trúc mạch máu lớn. Tăng huyết áp hậu phẫu (do đau, stress, kích thích giao cảm) cũng có thể làm vết khâu rỉ máu, tụ máu sau mổ hoặc chảy máu vết mổ, từ đó tăng nguy cơ nhiễm trùng và có thể cần can thiệp lại.
Mức huyết áp cao kéo dài thường gây tổn thương các cơ quan đích như thận, tim, não và võng mạc. Khi bước vào giai đoạn phẫu thuật, các cơ quan này trở nên nhạy cảm hơn với những thay đổi của huyết áp. Huyết áp quá thấp có thể gây giảm tưới máu thận, dẫn đến suy thận cấp. Ngược lại, huyết áp tăng vọt làm trầm trọng thêm tổn thương tim hoặc não. Bệnh nhân có tổn thương cơ quan đích từ trước sẽ có nguy cơ phục hồi chậm, kéo dài thời gian nằm viện và tăng tỷ lệ tử vong.
Người có mức huyết áp bị cao có nguy cơ gặp nhiều biến chứng trong và sau mổ nếu không được đánh giá cũng như kiểm soát chặt chẽ. Điều quan trọng là cần cá thể hóa từng trường hợp, phối hợp chặt chẽ giữa phẫu thuật viên, bác sĩ gây mê và bác sĩ nội khoa nhằm tối ưu hóa hiệu quả điều trị, đồng thời giảm thiểu rủi ro cho bệnh nhân.
Với mục tiêu đáp ứng nhu cầu ngày càng cao trong quản lý bệnh lý tim mạch mạn tính, Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh chuyên tiếp nhận và điều trị các trường hợp khó kiểm soát hoặc tái tăng huyết áp dai dẳng dù đã dùng phối hợp nhiều nhóm thuốc.
Trung tâm hoạt động dưới sự điều hành chuyên môn của PGS.TS.BS Phạm Nguyễn Vinh – Giám đốc Trung tâm Tim mạch, cùng với đội ngũ chuyên gia, bác sĩ tim mạch nhiều kinh nghiệm. Tại đây, người bệnh được đánh giá toàn diện bằng hệ thống công nghệ hiện đại từ đo huyết áp đúng kỹ thuật, theo dõi huyết áp lưu động 24 giờ, đến các xét nghiệm chuyên biệt nhằm tầm soát nguyên nhân thứ phát như bệnh lý nội tiết, thận, chuyển hóa gây ra.
Mỗi bệnh nhân sẽ được xây dựng phác đồ điều trị cá thể hóa, phối hợp chặt chẽ với các chuyên khoa liên quan khi cần thiết. Mục tiêu điều trị không chỉ là kiểm soát tốt huyết áp, mà còn phòng ngừa sớm biến chứng tim mạch – thận – não, đồng thời nâng cao chất lượng cuộc sống và ổn định huyết áp lâu dài cho người bệnh.
Để đặt lịch khám, tư vấn và điều trị trực tiếp với các bác sĩ tại Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Quý khách hàng có thể liên hệ theo thông tin sau:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Hy vọng bài viết trên đã giúp giải đáp thắc mắc cao huyết áp có phẫu thuật được không và cung cấp thêm nhiều kiến thức cho người bệnh. Việc phối hợp đa chuyên khoa giữa bác sĩ nội khoa, gây mê và phẫu thuật viên đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo an toàn, hạn chế biến chứng và tối ưu hóa kết quả điều trị. Thay vì lo lắng quá mức, bệnh nhân nên chủ động khám và kiểm soát bệnh lý nền, để có thể sẵn sàng bước vào ca mổ với sự chuẩn bị tốt nhất.
