Bệnh Raynaud có nguy hiểm không? Khi nào nên gặp bác sĩ?

Bệnh Raynaud là rối loạn tuần hoàn ảnh hưởng đến các ngón tay, ngón chân, khiến chúng bị tê buốt và đổi màu. Để biết bệnh Raynaud có nguy hiểm không và khi nào nên gặp bác sĩ, người bệnh cần biết nguyên nhân, triệu chứng và những lưu ý quan trọng trong quá trình điều trị. ThS.BS.CKI Trần Nguyễn Anh Thư, Chuyên khoa Da liễu – Thẩm mỹ Da, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM sẽ chia sẻ chi tiết qua bài viết dưới đây.

Hiểu về hội chứng Raynaud

Để hiểu được bệnh Raynaud có nguy hiểm không, trước tiên cần hiểu rõ về hội chứng Raynaud: (1)

1. Nguyên nhân gây bệnh

Đầu tiên, hội chứng Raynaud là một rối loạn ảnh hưởng đến các mạch máu nhỏ ở các ngón tay, và ít xảy ra ở các ngón chân. Hội chứng này cũng có thể ảnh hưởng đến các mạch máu ở mũi, môi hoặc tai. Hội chứng Raynaud, gây ra các cơn co thắt đột ngột, gọi là co thắt mạch máu, xảy ra khi da phản ứng với nhiệt độ lạnh hoặc căng thẳng.

Trong cơn Raynaud, các tiểu động mạch và mao mạch ở ngón tay hoặc ngón chân co lại quá mức. Kết quả làm da ở các khu vực bị ảnh hưởng sẽ chuyển sang màu trắng, sau đó thành xanh kèm cảm giác lạnh, hoặc tê. Sự thay đổi này, xảy ra do máu thiếu oxy. Khi các mạch máu thư giãn và mở ra trở lại, da có thể trở nên đỏ hoặc có cảm giác như kim châm.

Nguyên nhân gây hội chứng Raynaud chủ yếu do các mạch máu phản ứng quá mức với nhiệt độ lạnh hoặc căng thẳng. Một số yếu tố phổ biến bao gồm:

• Tiếp xúc với môi trường lạnh hoặc làm việc trong không gian có nhiệt độ thấp.
• Căng thẳng, lo lắng kéo dài, khiến hệ thần kinh bị tác động, làm tăng phản ứng co thắt.
• Bỏng lạnh – gây tổn thương mạch máu, ảnh hưởng đến tuần hoàn.

2. Dấu hiệu nhận biết

Khi các tiểu động mạch và mao mạch ở ngón tay, ngón chân co thắt hơn mức cần thiết sẽ xuất hiện các triệu chứng đặc trưng như:

• Da ở vùng bị ảnh hưởng chuyển từ trắng sang xanh do thiếu máu, sau đó ửng hồng hoặc đỏ khi máu lưu thông trở lại. Mức độ rõ ràng sẽ tùy thuộc vào màu da của từng người.
• Cảm giác tê cứng, lạnh xuất hiện ở đầu ngón tay hoặc chân. Khi các mạch máu giãn ra, vùng da bị ảnh hưởng có thể nóng, đau nhói hoặc ngứa ran.
• Các cơn co thắt xuất hiện theo từng đợt rồi biến mất, thường 1 cơn kéo dài khoảng 15 phút.
• Một số trường hợp nặng hơn dẫn đến loét da do thiếu máu kéo dài.

Bệnh Raynaud có nguy hiểm không?

Hầu hết các trường hợp bệnh Raynaud không gây nguy hiểm ngoài việc gây đau nhức, tê buốt khó chịu. Tuy nhiên, để xác định bệnh Raynaud có nguy hiểm không còn phụ thuộc vào việc bệnh thuộc dạng nguyên phát hay thứ phát.

• Raynaud nguyên phát (bệnh Raynaud,) xảy ra phổ biến và không rõ nguyên nhân. Các cơn co thắt mạch máu xuất hiện tự phát, không liên quan đến bệnh lý tiềm ẩn. Bệnh Raynaud có triệu chứng nhẹ, như thay đổi màu da, tê da, cảm giác kim châm và không gây loét da hay hoại tử. Bệnh có thể điều trị bằng cách thay đổi lối sống.
• Raynaud thứ phát: Dạng này sẽ nguy hiểm hơn, liên quan đến một số bệnh nền (xơ cứng bì, lupus, viêm khớp dạng thấp,…) hoặc do tác động từ thuốc, lối sống.
• Hội chứng Raynaud thứ phát là kết quả của các bệnh tiềm ẩn, dẫn đến sự thay đổi cả về cấu trúc lẫn chức năng của mạch máu. Mặc dù loại hội chứng này ít phổ biến hơn so với hội chứng Raynaud nguyên phát, nhưng triệu chứng của nó thường nặng nề hơn và có thể dẫn đến những biến chứng nghiêm trọng như loét da hoặc hoại tử. Điều này xảy ra do sự tắc nghẽn lưu thông máu kéo dài, gây ra tổn thương mô.
• Điều trị hội chứng Raynaud thứ phát thường yêu cầu sự can thiệp y tế chuyên sâu. Người bệnh có thể được chỉ định sử dụng các loại thuốc giúp cải thiện lưu thông máu hoặc kiểm soát các triệu chứng. Trong những trường hợp nghiêm trọng, can thiệp bằng các thủ thuật hoặc phẫu thuật có thể được xem xét để khôi phục lại chức năng của mạch máu và ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm.
• Vì vậy, nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời, tình trạng hoại tử tiến triển, buộc phải cắt bỏ mô tổn thương để ngăn ngừa biến chứng lan rộng.

Hội chứng Raynaud nguyên phát không nghiêm trọng, và cũng không làm tổn thương mạch máu. Tình trạng này có thể làm gián đoạn một số hoạt động hàng ngày của bệnh nhân, nhưng không gây nguy hiểm.

Hội chứng Raynaud thứ phát có thể gây loét da và hoại tử mô (hiếm gặp). Tình trạng này gây nguy hiểm, và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của người bệnh.

Khi có hội chứng Raynaud khi nào nên gặp bác sĩ?

Bệnh Raynaud có nguy hiểm không và khi nào cần gặp bác sĩ? Đối với những ai lần đầu gặp phải tình trạng này và chưa hiểu rõ về bệnh, việc thăm khám và chẩn đoán sớm đóng vai trò quan trọng. Điều này giúp xác định nguyên nhân, áp dụng phương pháp điều trị phù hợp và ngăn ngừa biến chứng nguy hiểm. (2)

Bên cạnh đó, người mắc hội chứng Raynaud cũng cần gặp bác sĩ ngay nếu xuất hiện các dấu hiệu sau:

• Cơn đau chỉ xảy ra ở 1 tay hoặc 1 bên cơ thể, thay vì cả 2.
• Mất cảm giác và hoạt động khó khăn ở tay hoặc chân, ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày.
• Nhận thấy các triệu chứng trở nên nghiêm trọng hơn, đặc biệt khi xuất hiện vết loét, nhiễm trùng ở ngón tay hoặc ngón chân.
• Trẻ em dưới 12 tuổi có dấu hiệu mắc bệnh Raynaud.
• Đau khớp, phát ban da hoặc yếu cơ, có thể liên quan đến bệnh nền nguy hiểm như lupus, xơ cứng bì hoặc viêm khớp dạng thấp.

Ảnh hưởng của hội chứng Raynaud đến chất lượng cuộc sống

1. Ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày

Nếu hội chứng Raynaud thứ phát tiến triển nghiêm trọng, nó có thể gây tổn thương mô vĩnh viễn. Tuy nhiên, ngay cả khi ở mức độ nhẹ, các triệu chứng tái diễn liên tục vẫn ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống.

1.1 Hạn chế hoạt động ngoài trời

Do cần hạn chế tiếp xúc với thời tiết lạnh, người mắc hội chứng Raynaud thường gặp khó khăn khi tham gia các hoạt động ngoài trời như leo núi, bơi lội, trượt tuyết hoặc làm việc trong môi trường lạnh. Ngay cả những hoạt động giải trí như dã ngoại hay du lịch cũng trở thành rào cản, ảnh hưởng đến trải nghiệm và sự thoải mái.

1.2 Giảm khả năng làm việc

Khi các cơn co thắt mạch máu xảy ra, ngón tay hoặc ngón chân tê buốt, mất cảm giác, gây khó khăn trong việc cầm nắm, viết, thao tác bàn phím hay di chuyển. Điều này khiến người mắc hội chứng Raynaud gặp trở ngại trong nhiều ngành nghề, đặc biệt là những công việc đòi hỏi sự khéo léo của đôi tay như vẽ, chơi nhạc cụ, sửa chữa…

Ngoài ra, cơ hội làm việc trong môi trường lạnh như xưởng chế biến thực phẩm, siêu thị, kho bảo quản cũng bị hạn chế. Một số công việc đặc thù yêu cầu sử dụng thiết bị điện như máy cưa, máy khoan hoặc thiết bị tạo rung có thể kích thích hội chứng Raynaud, làm tăng nguy cơ tái phát triệu chứng và ảnh hưởng đến hiệu suất làm việc.

2. Ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất

Người mắc hội chứng Raynaud dễ nhạy cảm với nhiệt độ lạnh, những cơn đau tái diễn cũng làm ảnh hưởng đến giấc ngủ, lâu dài dẫn đến suy giảm sức khỏe.

3. Ảnh hưởng đến tâm lý

Ngoài sự thay đổi trên ngón tay, hội chứng Raynaud không phải lúc nào cũng biểu hiện rõ ràng, khiến người mắc khó diễn tả chính xác sự mệt mỏi và đau nhức mà họ phải trải qua. Việc cơn đau xuất hiện đột ngột, không thể đoán trước cũng dễ gây lo lắng, ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần và quá trình điều trị.

Hơn nữa, những thay đổi ở ngón tay hoặc ngón chân đôi khi tạo nên rào cản tâm lý khi giao tiếp, khiến người bệnh ngại tiếp xúc với mọi người xung quanh. Điều này dẫn đến xu hướng né tránh các hoạt động tập thể, làm ảnh hưởng đến mối quan hệ xã hội và khiến họ cảm thấy cô lập, thiếu kết nối.

Hướng điều trị hội chứng Raynaud

Sau khi hiểu rõ về bệnh Raynaud có nguy hiểm không, tiếp theo là tìm hiểu các phương pháp điều trị phù hợp:

1. Thay đổi lối sống

• Học cách kiểm soát căng thẳng và lo lắng để hạn chế các cơn bùng phát bằng cách thử các bài tập thở, thiền hoặc yoga giúp thư giãn tinh thần.
• Dừng việc hút thuốc lá vì nicotine có thể làm co mạch máu, khiến triệu chứng trở nên nghiêm trọng hơn.
• Tập thể dục thường xuyên để cải thiện tuần hoàn máu, giúp kiểm soát sức khỏe tinh thần và cân bằng mức độ căng thẳng.
• Duy trì chế độ ăn uống lành mạnh, cân bằng và xây dựng lối sống thoải mái.
• Mặc quần áo ấm khi trời lạnh và luôn giữ ấm tay chân khi làm việc hoặc sinh hoạt trong môi trường có nhiệt độ thấp để hạn chế các cơn co thắt mạch máu.
• Hạn chế tiêu thụ lượng caffeine có trong trà, cà phê, cola hoặc socola vì chúng làm triệu chứng trở nên trầm trọng hơn. (3)

2. Sử dụng thuốc điều trị triệu chứng

Hội chứng Raynaud có nguy hiểm không phụ thuộc vào nguyên nhân và tình trạng tiến triển của bệnh. Dựa vào mức độ nghiêm trọng, bác sĩ sẽ chỉ định một số loại thuốc giúp hỗ trợ kiểm soát triệu chứng, bao gồm:

• Thuốc chẹn kênh canxi: Những loại thuốc này giúp thư giãn và mở rộng các mạch máu nhỏ ở tay và chân. Đồng thời, hỗ trợ làm lành các vết loét ở ngón tay hoặc ngón chân. Ví dụ bao gồm thuốc nifedipine (Procardia), amlodipine (Norvasc), felodipine và isradipine.
• Thuốc giãn mạch: Những thuốc này làm thư giãn các mạch máu, bao gồm thuốc hạ huyết áp losartan (Cozaar), thuốc điều trị rối loạn cương dương sildenafil (Viagra, Revatio), thuốc chống trầm cảm fluoxetine (Prozac) và một nhóm thuốc gọi là prostaglandins.

3. Điều trị bệnh nền

Với Raynaud thứ phát, các triệu chứng thường liên quan đến một số bệnh nền như:

• Xơ cứng bì.
• Lupus ban đỏ.
• Xơ vữa động mạch.
• Rối loạn thần kinh.
• Hội chứng Sjogren.
• Viêm khớp dạng thấp.

Trong trường hợp này, việc điều trị chủ yếu tập trung vào kiểm soát bệnh nền để làm giảm triệu chứng và ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm.

4. Can thiệp y khoa trong trường hợp nặng

Đối với hội chứng Raynaud ở mức độ nghiêm trọng, bệnh nhân có thể cần phẫu thuật hoặc tiêm để điều trị:

• Phẫu thuật thần kinh: Các dây thần kinh ở tay, chân điều khiển việc mở rộng và co lại của các mạch máu trong da. Việc cắt những dây thần kinh này, sẽ ngăn chặn các phản ứng đó. Thông qua các vết mổ nhỏ ở tay, hoặc chân bị ảnh hưởng. Bác sĩ sẽ tách bỏ các dây thần kinh nhỏ xung quanh các mạch máu. Phẫu thuật này, giúp các cơn đau ngắn lại và ít hơn.
• Tiêm hóa chất: Tiêm thuốc gây tê hoặc OnabotulinumtoxinA (Botox) có thể chặn các dây thần kinh ở tay, hoặc chân bị ảnh hưởng. Một số người có thể cần thực hiện tiêm nhiều lần nếu triệu chứng vẫn còn, hoặc tái phát.

Người bị Raynaud cần lưu ý những gì?

Vì không có cách chữa khỏi hoàn toàn, người mắc bệnh Raynaud cần kiểm soát tình trạng này bằng cách tránh các tác nhân kích thích và duy trì thói quen sinh hoạt hợp lý (4). Dưới đây là một số lưu ý giúp ích cho người mắc bệnh Raynaud:

• Hạn chế tiếp xúc với nhiệt độ quá lạnh hoặc thay đổi môi trường từ ấm sang lạnh đột ngột.
• Xoa bóp và làm ấm tay/chân để giảm cảm giác tê buốt ngay khi xuất hiện triệu chứng.
• Dưỡng ẩm thường xuyên để tránh da khô và nứt nẻ, đặc biệt vào mùa lạnh.
• Bảo vệ tay và chân khi tiếp xúc với nước hoặc ngâm nước trong thời gian dài bằng găng cao su.
• Tránh chạm vào kim loại lạnh hoặc nhúng tay vào nước lạnh.
• Kiểm tra lại thuốc đang sử dụng, một số loại thuốc có tác dụng phụ gây trầm trọng thêm triệu chứng. Hãy trao đổi với bác sĩ để tìm giải pháp thay thế nếu cần.
• Mặc quần áo có chất liệu thấm mồ hôi để giữ cơ thể khô thoáng và tránh mất nhiệt khi tập thể dục.

Mặc dù bệnh Raynaud gây ra nhiều bất tiện, người bệnh vẫn có thể duy trì cuộc sống sinh hoạt bình thường và tận hưởng cuộc sống một cách thoải mái nếu tuân thủ lối sống lành mạnh và kiểm soát tốt các yếu tố kích thích. Điều quan trọng là người bệnh cần theo dõi sát sao các triệu chứng của bệnh.

Nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu bất thường nào hoặc cảm thấy lo lắng về tình trạng sức khỏe, hãy đến ngay Chuyên khoa Da liễu – Thẩm mỹ Da tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM hoặc Đơn vị Da liễu – Thẩm mỹ Da thuộc Trung tâm Khám chữa bệnh Tâm Anh Quận 7 để được thăm khám và điều trị kịp thời.

Tại BVĐK Tâm Anh, bạn sẽ được chăm sóc bởi đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm, chuyên môn cao, cùng với cơ sở hạ tầng hiện đại, trang thiết bị tiên tiến, đảm bảo quá trình chẩn đoán và điều trị diễn ra hiệu quả nhất. Ngoài ra, bạn còn nhận được sự hỗ trợ tận tình, chu đáo từ đội ngũ nhân viên y tế, giúp tiết kiệm thời gian thăm khám và mang lại trải nghiệm thoải mái

Trên đây là những giải đáp cho vấn đề bệnh Raynaud có nguy hiểm không? Khi nào cần gặp bác sĩ và người mắc bệnh nên lưu ý những gì. Hy vọng bài viết đã cung cấp đầy đủ các thông tin hữu ích, để giúp bạn hiểu rõ hơn về căn bệnh này và có hướng chăm sóc sức khỏe phù hợp.