Các bệnh nam khoa gây vô sinh có thể xuất hiện âm thầm, không triệu chứng rõ ràng, nhưng hậu quả để lại vô cùng nghiêm trọng. Nếu không được phát hiện sớm và có biện pháp can thiệp kịp thời có thể khiến nam giới đối mặt với nguy cơ mất đi thiên chức làm cha và cả bản lĩnh đàn ông. Vậy những mặt bệnh này là gì? Các dấu hiệu nào nam giới cần chú ý?
Bệnh nam khoa có thể dẫn đến vô sinh nếu không được phát hiện sớm và điều trị kịp thời. ThS.BS Lê Đăng Khoa – Trưởng đơn vị Hỗ trợ sinh sản, BVĐK Tâm Anh – Quận 8 cho biết, vô sinh nam được định nghĩa là tình trạng một người đàn ông không thể khiến bạn tình khỏe mạnh mang thai sau ít nhất một năm quan hệ tình dục đều đặn mà không sử dụng biện pháp tránh thai.
Các nghiên cứu chỉ ra rằng vô sinh không chỉ xuất phát từ yếu tố nữ giới mà trong khoảng ⅓ trường hợp, nguyên nhân đến từ các vấn đề sinh sản ở nam giới, ⅓ từ nữ giới và phần còn lại là do cả hai hoặc không rõ nguyên nhân. (1)
Trong số các trường hợp vô sinh nam, nhiều bằng chứng y khoa cho thấy các bệnh nam khoa có thể làm suy giảm khả năng sinh sản thông qua những ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng sinh tinh, chất lượng và số lượng tinh trùng, cũng như khả năng vận chuyển tinh trùng đến gặp trứng để thụ tinh.
Một trong những nguyên nhân phổ biến được biết đến là giãn tĩnh mạch thừng tinh, xuất hiện ở khoảng 40% nam giới bị vô sinh. Bên cạnh đó, các bệnh viêm nhiễm như viêm tinh hoàn, viêm mào tinh hoàn hoặc các bệnh lây truyền qua đường tình dục có thể gây tổn thương mô sinh tinh, tạo sẹo, dẫn đến tắc nghẽn đường dẫn tinh, cản trở quá trình vận chuyển tinh trùng.
Một số nam giới bị vô sinh do rối loạn nội tiết tố, trong đó sự mất cân bằng hormone có thể làm suy giảm khả năng sản xuất tinh trùng hoặc ảnh hưởng đến chức năng sinh lý. Ngoài ra, một số trường hợp vô sinh nam còn liên quan đến bất thường bẩm sinh như tinh hoàn ẩn, hội chứng Klinefelter…
Mặc dù vẫn có những trường hợp vô sinh nam không xác định được nguyên nhân cụ thể, nhưng rõ ràng rằng nhiều bệnh nam khoa gây vô sinh có thể tác động tiêu cực đến khả năng sinh sản. Việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời các bệnh lý này là yếu tố quan trọng giúp cải thiện khả năng sinh sản, đồng thời ngăn ngừa những biến chứng nghiêm trọng có thể xảy ra. Do đó, nam giới nên chủ động thăm khám nam khoa định kỳ và duy trì lối sống lành mạnh để bảo vệ sức khỏe sinh sản của mình.
Hiện nay nhiều người vẫn cho rằng vấn đề vô sinh chủ yếu là do nữ giới, thế nhưng thực tế đã cho thấy ngày càng nhiều nam giới gặp phải các vấn đề nam khoa tiềm ẩn nguy cơ vô sinh. Các bệnh lý này ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp đến khả năng sinh sản của nam giới, gây khó khăn trong việc thụ thai và làm giảm cơ hội có con tự nhiên.
Rối loạn cương dương là tình trạng nam giới không thể đạt được hoặc duy trì cương cứng đủ lâu để có thể thực hiện quan hệ tình dục. Đây là một trong những vấn đề sức khỏe sinh lý phổ biến, không chỉ ảnh hưởng đến đời sống tình dục mà còn có thể gây ra vô sinh nếu không được điều trị kịp thời. Rối loạn cương dương có thể do nhiều nguyên nhân gây ra, bao gồm các vấn đề về tâm lý, tình trạng bệnh lý như tiểu đường, cao huyết áp, hoặc rối loạn hormone.
Các chấn thương do tai nạn, va đập mạnh vào vùng bìu, tinh hoàn hoặc biến chứng sau phẫu thuật có thể làm tổn thương tinh hoàn, ống dẫn tinh hoặc các mô xung quanh, ảnh hưởng đến khả năng sản xuất và vận chuyển tinh trùng.
Chấn thương có thể dẫn đến tắc nghẽn ống dẫn tinh hoặc làm giảm chất lượng tinh trùng, khiến khả năng thụ thai bị giảm sút. Trong những trường hợp nghiêm trọng, chấn thương có thể khiến người nam mất hoàn toàn khả năng sinh sản.
Tắc nghẽn ống dẫn tinh được xếp vào một trong những bệnh nam khoa gây vô sinh phổ biến. Ống dẫn tinh có vai trò quan trọng trong việc đưa tinh trùng từ tinh hoàn đến niệu đạo để thực hiện quá trình xuất tinh. Khi ống dẫn tinh bị tắc nghẽn, tinh trùng không thể di chuyển ra ngoài cơ thể, dẫn đến tình trạng vô tinh (không có tinh trùng trong tinh dịch). Nguyên nhân có thể do viêm nhiễm, sẹo sau phẫu thuật hoặc các bệnh lý bẩm sinh…
Tình trạng này thường được phát hiện khi nam giới gặp khó khăn trong việc thụ thai mặc dù không có vấn đề bất thường về tinh trùng. Phẫu thuật thông nối ống dẫn tinh là phương pháp điều trị phổ biến giúp khôi phục sự thông thoáng của ống dẫn tinh và người nam có thể có con tự nhiên. Mặt khác, trong một số trường hợp không thể thông nối ống dẫn tinh trở lại, người nam sẽ được thực hiện các thủ thuật trích tinh trùng từ mào tinh hoặc tinh hoàn để làm các chu kỳ hỗ trợ sinh sản.
Giãn tĩnh mạch thừng tinh là tình trạng các đám rối tĩnh mạch trong bìu bị giãn nở, làm tăng nhiệt độ tại khu vực tinh hoàn, ảnh hưởng tiêu cực đến quá trình sinh tinh và làm giảm chất lượng tinh trùng do gia tăng chất kháng oxy hóa (antioxidant). Nam giới có thể nhận biết tình trạng này bằng cách sờ thấy búi tĩnh mạch ngoằn nghèo bên trong bìu khi đứng..
Suy sinh dục nam là tình trạng thường gặp ở nam giới lớn tuổi, đặc trưng bởi sự suy giảm nồng độ androgen trong máu, dẫn đến suy giảm chức năng sinh lý, giảm ham muốn tình dục, rối loạn cương, liệt dương, giảm trí nhớ, dễ cáu giận, tăng mỡ cơ thể và ảnh hưởng đến khả năng sinh sản. Đặc biệt số lượng và chất lượng tinh trùng cũng suy giảm làm ảnh hưởng tới khả năng có con của quý ông.
Vô tinh hay còn gọi là tình trạng không có tinh trùng trong tinh dịch, là bệnh nam khoa gây vô sinh thường gặp có thể xuất phát từ yếu tố bẩm sinh, viêm nhiễm, tắc nghẽn ống dẫn tinh hoặc bệnh lý liên quan đến tinh hoàn ảnh hưởng đến quá trình sinh tinh.
Xuất tinh ngược dòng là tình trạng khi nam giới đạt cực khoái, tinh trùng không được xuất ra ngoài cơ thể mà thay vào đó lại bị chảy ngược vào bàng quang. Tình trạng này có thể gây vô sinh vì tinh trùng không thể đi vào âm đạo gặp trứng để thụ thai. Xuất tinh ngược dòng có thể do chấn thương cột sống, các bệnh lý như đái tháo đường, hoặc do các phẫu thuật liên quan đến tuyến tiền liệt. (2)
Viêm tinh hoàn hoặc viêm mào tinh hoàn có thể do nhiễm trùng, vi khuẩn, biến chứng quai bị, hoặc các bệnh lây truyền qua đường tình dục. Tình trạng viêm nhiễm này ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình sinh tinh và/hoặc gây tắc nghẽn trong hệ thống sinh sản. Điều này có thể dẫn đến vô sinh nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời.
ThS.BS Lê Đăng Khoa cho biết, tinh hoàn ẩn là tình trạng khi một hoặc cả hai tinh hoàn không di chuyển xuống bìu sau khi sinh, thay vào đó lại nằm ở vị trí khác như trong ổ bụng hoặc ống bẹn. Các thống kê cho thấy có khoảng 10% trường hợp tinh hoàn ẩn xảy ra ở cả hai bên.
Tinh hoàn ẩn thường có kích thước nhỏ hơn bình thường, cấu trúc nhu mô mềm nhão, ống sinh tinh phát triển kém dẫn đến xơ hoá cao. Những yếu tố này ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng tinh trùng và khả năng sinh sản của nam giới.
Nếu tinh hoàn ẩn chỉ xảy ra ở một bên, nam giới vẫn có khả năng có con nhưng sẽ đối mặt với một số rủi ro sức khỏe, đặc biệt là nguy cơ ung thư tinh hoàn cao hơn so với người bình thường.
Trong trường hợp tinh hoàn ẩn hai bên, khả năng sinh tinh gần như bị mất hoàn toàn, dẫn đến vô sinh. Kết quả xét nghiệm tinh dịch đồ thường không có tinh trùng, đồng thời nguy cơ ung thư tinh hoàn cũng tăng cao. Gần đây một số báo cáo cho thấy hạ tinh hoàn ẩn vẫn cho thấy được cơ hội phục hồi khả năng sinh tinh của nam giới, ngay cả nam giới trưởng thành.
Xoắn tinh hoàn là tình trạng xảy ra khi tinh hoàn tự xoay quanh trục của nó, làm tắc nghẽn lưu lượng máu đến tinh hoàn. Đây là một tình trạng cấp cứu y tế và nếu không được điều trị kịp thời, có thể dẫn đến hoại tử tinh hoàn và phải cắt bỏ tinh hoàn, khiến người nam mất khả năng sinh sản.
Klinefelter là hội chứng di truyền liên quan đến nhiễm sắc thể giới tính, gây ra tình trạng suy giảm chức năng sinh dục và vô sinh ở nam giới. Ở nam giới bình thường có 23 cặp nhiễm sắc thể, trong đó có một cặp NST xác định giới tính XY. Tuy nhiên, ở những người mắc hội chứng Klinefelter, bộ nhiễm sắc thể sẽ có thêm một nhiễm sắc thể X, tạo thành cấu trúc 47XXY. Điều này dẫn đến một số đặc điểm đặc trưng như tinh hoàn phát triển kém, bộ phận sinh dục nhỏ, sự phát triển bất thường của mô vú và lông cơ thể nhiều hơn so với bình thường.
Trước đây, nam giới mắc hội chứng Klinefelter thường bị cho là không thể có con do không có tinh trùng. Tuy nhiên, với sự tiến bộ của y học hiện đại, phương pháp vi phẫu tinh hoàn micro-TESE đã cho phép khoảng 45-50% bệnh nhân Klinefelter tìm được tinh trùng, mở ra cơ hội có con chính chủ. Việc phát hiện và điều trị sớm sẽ giúp tiên lượng điều trị thành công càng cao, đặc biệt là các trường hợp nam giới dưới 30 tuổi.
AZF (Azoospermia Factor) là một vùng trên nhiễm sắc thể Y, chứa các gen quan trọng cho quá trình sản xuất tinh trùng. Đột biến hoặc mất đoạn trong khu vực AZF có thể gây rối loạn sinh tinh, làm giảm khả năng sinh sản ở nam giới. Tình trạng này có thể dẫn đến vô tinh (không có tinh trùng), thiểu tinh (số lượng tinh trùng ít), thiểu tinh nặng hoặc sự hình thành tinh trùng không bình thường. (3)
>> Xem thêm: Các bệnh nam giới thường gặp
Việc hiểu rõ các dấu hiệu cảnh báo về vô sinh do các bệnh lý nam khoa gây ra giúp nam giới chủ động hơn trong việc thăm khám và điều trị sớm, hạn chế biến chứng nguy hiểm đến khả năng sinh sản sau này. Một số dấu hiệu thường gặp người nam cần chú ý như:
Khi xuất hiện các dấu hiệu này, nam giới cần đến bác sĩ ngay để được thăm khám và điều trị. Việc phát hiện và điều trị sớm các bệnh lý nam khoa sẽ giúp bảo vệ khả năng sinh sản của nam giới và ngăn ngừa vô sinh.
ThS.BS Lê Đăng Khoa khuyến cáo nam giới nên chủ động thăm khám vô sinh ngay khi nhận thấy khó khăn trong việc thụ thai mặc dù có quan hệ tình dục đều đặn trong vòng 12 tháng (hoặc 6 tháng đối với những người trên 35 tuổi). Việc thăm khám sớm giúp phát hiện các bệnh lý tiềm ẩn nguy cơ vô sinh cho người nam, từ đó có xây dựng phác đồ điều trị phù hợp nhất. Ngoài ra, khi có bất cứ những biến đổi tại cơ quan sinh dục (dương vật, bìu, tinh hoàn), quý ông nên đi khám vô sinh ngay để được phát hiện và điều trị kịp thời.
Một trong những bệnh nam khoa có nguy có gây vô sinh cao nhất là giãn tĩnh mạch thừng tinh, xuất hiện ở khoảng 40% nam giới được chẩn đoán vô sinh hiếm muộn. Giãn tĩnh mạch thừng tinh là hiện tượng giãn nở bất thường các đám rối tĩnh mạch ở bìu gây tăng nhiệt độ trong tinh hoàn, ảnh hưởng đến quá trình sinh tinh cũng như chức năng sản xuất hormone của tinh hoàn, từ đó làm giảm chất lượng và số lượng tinh trùng.
Hiện nay, hầu hết các bệnh nam khoa gây vô sinh đều có thể điều trị. Với sự phát triển của y học hiện đại, những phác đồ mới cùng nhiều phương pháp tiên tiến đã được đưa vào điều trị, giúp phần lớn các nguyên nhân gây vô sinh nam hoàn toàn có thể chữa được. Thậm chí nhiều trường hợp nam giới bị vô sinh, vô sinh nhiều năm vẫn có cơ hội có con từ chính tinh trùng của mình.
Đặc biệt, sự tiến bộ trong việc chữa vô sinh cho nam giới phải kể đến kỹ thuật vi phẫu trong lĩnh vực vô sinh nam (cột tĩnh mạch thừng tinh giãn, nối ống dẫn tinh, micro-TESE…). Đây được xem là một kỹ thuật khó, cho phép tiếp cận và can thiệp vào từng góc nhỏ nhất để phục hồi khả năng sinh tinh hoặc tăng cường khả năng truy tìm những tinh binh hiếm hoi nhất cho nam giới vô sinh, từ đó mở ra nhiều hy vọng cho hàng triệu cặp vợ chồng vô sinh do chồng vô tinh.
Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh (IVF Tâm Anh) đã nhận diện hầu hết các mặt bệnh nam khoa gây vô sinh, đồng thời cải tiến phương pháp điều trị và xây dựng nhiều phác đồ tiên tiến. Bên cạnh hệ thống phòng labo đạt chuẩn ISO 5 và hiếm muộn nữ, điều trị hiếm muộn nam được xem là 1 trong 3 mắt xích quan trọng tại IVF Tâm Anh. Trung tâm chú trọng vào việc điều trị toàn diện, giúp nam giới vô sinh có cơ hội được làm cha từ chính tinh trùng của mình và cải thiện chất lượng đời sống chăn gối.
Với sự kết hợp chặt chẽ giữa các chuyên khoa như Hỗ trợ sinh sản, Nội tiết, Nam học – Tiết niệu, BVĐK Tâm Anh đã thành công trong việc điều trị nhiều trường hợp vô sinh nam, bao gồm các bệnh lý như giãn tĩnh mạch thừng tinh, hội chứng Klinefelter, mất đoạn AZFc, vô tinh, tinh trùng dị dạng, bất thường, và không có tinh trùng trong tinh dịch. Ngoài ra, trung tâm còn cung cấp dịch vụ trữ đông tinh trùng hỗ trợ những nam giới bảo tồn khả năng sinh sản trước khi điều trị các bệnh như ung thư.
Khi nhận thấy các dấu hiệu bất thường cảnh báo các vấn đề về sinh lý hoặc sức khỏe sinh sản, nam giới có thể đến trung tâm Hỗ trợ sinh sản để được thăm khám trực tiếp với đội ngũ chuyên gia, bác sĩ Nam khoa giàu kinh nghiệm, hoặc có thể đặt lịch khám qua thông tin sau:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Vô sinh nam không phải là một vấn đề không thể điều trị. Các bệnh nam khoa gây vô sinh, dù có ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng sinh sản, nhưng nếu được phát hiện và điều trị kịp thời, khả năng phục hồi hoàn toàn là khả thi. Việc thăm khám và điều trị sớm các bệnh lý nam khoa sẽ giúp bảo vệ sức khỏe sinh sản của nam giới và nâng cao cơ hội thụ thai cho các cặp đôi. Nam giới cần lưu ý những dấu hiệu cảnh báo và đừng ngần ngại tìm đến các chuyên gia để được tư vấn và điều trị một cách hiệu quả, an toàn.
