Bệnh Crohn ở trẻ em điều trị như thế nào?

Bệnh Crohn ở trẻ em có thể âm thầm ảnh hưởng đến tiêu hóa, dinh dưỡng, chiều cao và quá trình dậy thì nếu không được phát hiện sớm. Trẻ có thể đau bụng kéo dài, tiêu chảy, đi ngoài ra máu, chán ăn, sụt cân hoặc tăng trưởng chậm hơn bạn cùng tuổi. Một số trường hợp còn xuất hiện loét miệng, đau khớp hay tổn thương quanh hậu môn. Nhận biết đúng dấu hiệu, thăm khám kịp thời và tuân thủ điều trị giúp kiểm soát viêm, hạn chế biến chứng và bảo vệ sự phát triển lâu dài của trẻ.

Tìm hiểu về bệnh Crohn ở trẻ em

Bệnh Crohn trẻ em là một tình trạng viêm mạn tính của đường tiêu hóa, đặc trưng bởi các vết đỏ, sưng và loét dọc theo đường tiêu hóa. Tình trạng viêm nhiễm thường xảy ra ở hồi tràng và đại tràng, dôi khi có thể ảnh hưởng đến toàn bộ đường tiêu hóa, bao gồm miệng, thực quản, dạ dày, phần đầu của ruột non, ruột thừa và hậu môn.

Hiện tượng viêm trong bệnh Crohn có đặc điểm “vùng lành xen kẽ”, nghĩa là có vùng bị viêm và vùng lành xen kẽ nhau và viêm xuyên qua nhiều lớp của thành ruột. Các triệu chứng có thể xuất hiện và biến mất vào những thời điểm khác nhau trong cuộc đời của trẻ.

Tỷ lệ mắc bệnh Crohn ở trẻ em có xu hướng gia tăng trong những năm gần đây, với tỷ lệ mắc mới khoảng 2,5-11,4/100.000 và tỷ lệ hiện mắc là 58/100.000 trẻ. Khoảng 20-25% bệnh nhân mắc bệnh là trẻ em dưới 18 tuổi và 80% thuộc nhóm tuổi vị thành niên.

Nguyên nhân gây bệnh Crohn ở trẻ em

Bệnh Crohn có thể xảy ra ở bất kỳ độ tuổi nào với tỷ lệ như nhau ở cả nam và nữ. Nguyên nhân gây bệnh Crohn ở trẻ vẫn chưa được xác định cụ thể. Tuy nhiên, bệnh có liên quan đến một số yếu tố như di truyền, miễn dịch và môi trường.

• Tiền sử gia đình: Khoảng 5-20% số người mắc bệnh có người thân trong gia đình (cha mẹ, anh chị em hoặc con cái) cũng mắc bệnh này. (2)
• Môi trường: Nhiều yếu tố môi trường được cho là có thể kích hoạt hoặc làm nặng thêm bệnh Crohn. Chế độ ăn nhiều chất béo, thực phẩm chế biến sẵn, ít chất xơ có thể làm tăng nguy cơ. Bệnh Crohn phổ biến hơn ở các khu vực đô thị hóa, công nghiệp hóa, vùng khí hậu phương Bắc so với vùng nhiệt đới.
• Hút thuốc lá: Ở thanh thiếu niên, việc hút thuốc hoặc tiếp xúc với khói thuốc làm tăng nguy cơ và mức độ nghiêm trọng của bệnh.
• Yếu tố miễn dịch: Sự mất cân bằng trong hệ vi sinh đường ruột (dysbiosis) có thể góp phần gây bệnh. Hệ miễn dịch phản ứng bất thường với vi khuẩn đường ruột vốn vô hại, tấn công các tế bào khỏe mạnh của cơ thể, gây viêm kéo dài.
• Tác dụng phụ của thuốc: Các loại thuốc bao gồm ibuprofen, natri naproxen, natri diclofenac và một số thuốc khác tuy không gây ra bệnh Crohn, nhưng có thể gây viêm ruột và làm trầm trọng thêm các triệu chứng.

Triệu chứng bệnh Crohn ở trẻ em cần nhận biết sớm

Triệu chứng của bệnh Crohn ở trẻ em đa dạng nhưng không đặc hiệu, chủ yếu liên quan đến hệ tiêu hóa, bao gồm:

• Đau bụng mạn tính, thường là đau vùng hạ vị phải hoặc quanh rốn, cơn đau có tính chất co thắt, có thể tái đi tái lại và xu hướng nặng lên sau ăn.
• Trẻ thường xuyên đi ngoài phân lỏng, đôi khi có máu hoặc nhầy. Số lần đi ngoài có thể từ 3-10 lần/ngày hoặc hơn trong giai đoạn cấp.
• Buồn nôn, nôn hoặc có cảm giác đi ngoài gấp.

Các triệu chứng khó chịu cùng tình trạng viêm tái đi tái lại gây ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ, khiến trẻ chậm tăng cân và thấp còi so với bạn bè cùng độ tuổi tuổi. Ở một số trẻ, bệnh Crohn có thể gây dậy thì muộn. Khoảng 30% trẻ bị bệnh Crohn có bệnh lý vùng quanh hậu môn, bao gồm rò hậu môn, áp xe quanh hậu môn, nứt kẽ hậu môn…

Ngoài các triệu chứng xoay quanh hệ tiêu hóa, trẻ bị bệnh Crohn có thể có các triệu chứng khác như viêm khớp hoặc đau khớp, hoại tử da mủ, viêm màng bồ đào, viêm kết mạc, đỏ mắt, loét miệng, viêm nướu.

Một số dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm ở trẻ bị bệnh Crohn:

• Đau bụng dữ dội, liên tục
• Tiêu chảy ra máu nhiều
• Sốt cao trên 39°C
• Dấu hiệu tắc ruột: đau bụng dữ dội, nôn ói, chướng bụng, không đi ngoài
• Giảm cân nhanh (>10% trọng lượng cơ thể)
• Thiếu máu nặng: xanh xao, mệt lả, ngất
• Biểu hiện nhiễm trùng nặng: ớn lạnh, huyết áp thấp

Chẩn đoán bệnh Crohn ở trẻ nhỏ như thế nào?

Để chẩn đoán bệnh Crohn ở trẻ, bác sĩ sẽ kết hợp giữa khám lâm sàng và cận lâm sàng. Trong quá trình khám lâm sàng, bác sĩ sẽ kiểm tra, đánh giá về sự phát triển của trẻ (chiều cao, cân nặng) và các triệu chứng tiêu hóa gồm tần suất, tính chất, màu sắc phấn và phân có lẫn máu, nhầy không… Bác sĩ cũng sẽ hỏi về tiền sử bệnh của gia đình có mắc bệnh viêm ruột không.

Tiếp đó, một số cận lâm sàng có thể được chỉ định như:

• Xét nghiệm máu.
• Xét nghiệm phân.
• Nội soi tiêu hóa.
• Siêu âm ổ bụng.
• Chụp MRI, CT, X-quang.

Crohn là bệnh mạn tính, không thể chữa khỏi hoàn toàn. Trẻ thường trải qua các giai đoạn thuyên giảm xen kẽ với các đợt bùng phát. Việc phát hiện bệnh sớm và có kế hoạch chăm sóc, điều trị phù hợp giúp giảm nhẹ các triệu chứng, ngăn ngừa biến chứng nguy hiểm.

Mục tiêu điều trị bệnh Crohn ở trẻ em là kiểm soát, giảm nhẹ các triệu chứng, thúc đẩy phục hồi niêm mạc ruột, đảm bảo tăng trưởng và phát triển bình thường, đồng thời giảm thiểu tác dụng phụ của thuốc, ngăn ngừa biến chứng. Phác đồ điều trị sẽ được “cá thể hóa” theo từng trường hợp cụ thể.

Bên cạnh thuốc và cân chỉnh chế độ dinh dưỡng phù hợp, một số trường hợp sẽ cần phẫu thuật điều trị biến chứng. Các phẫu thuật này có thể là phẫu thuật cắt bỏ đoạn ruột bệnh, nong hẹp ruột, dẫn lưu áp xe, cắt rò…

Biến chứng bệnh Crohn ở trẻ nếu không điều trị tốt

Nếu không được kiểm soát, điều trị tốt, bệnh Crohn có thể dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng, ảnh hưởng sâu sắc đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống của trẻ như tắc ruột, rò, áp xe ổ bụng, thủng ruột, xuất huyết tiêu hóa nặng, phình đại tràng nhiễm độc, suy dinh dưỡng, chậm tăng trưởng, chậm dậy thì, ung thư…

Trẻ bị bệnh Crohn cần chăm sóc và theo dõi ra sao?

Trẻ mắc bệnh Crohn cần tuân thủ đúng chỉ định điều trị của bác sĩ và tái khám định kỳ. Trong những lần tái khám, bác sĩ sẽ đánh giá các triệu chứng và chỉ định thực hiện một số cận lâm sàng như xét nghiệm máu, xét nghiệm phân, nội soi…

Việc duy trì chế độ dinh dưỡng khoa học đóng vai trò quan trọng trong quản lý bệnh Crohn ở trẻ em. Trẻ cần được bổ sung đủ năng lượng, protein, vitamin và khoáng chất. Nêu ưu tiên cho trẻ ăn trái cây, rau xanh và tránh những thực phẩm chế biến sẵn, nhiều đường, chất béo bão hòa. Bố mẹ nên chia nhỏ cữ ăn, tránh để trẻ ăn quá no.

Bệnh Crohn có thể gây tác động đến tâm lý trẻ. Do vậy, bố mẹ nên tránh để trẻ căng thẳng, lo âu; khuyến khích duy trì hoạt động xã hội, tham gia câu lạc bộ, thể thao phù hợp. Bên cạnh đó, bố mẹ nên dành nhiều thời gian tâm sự, giúp trẻ hiểu về bệnh và tầm quan trọng của tuân thủ điều trị

Nếu trẻ thường xuyên đau bụng, tiêu chảy kéo dài, sụt cân hoặc chậm tăng trưởng, phụ huynh nên đưa trẻ thăm khám sớm để được đánh giá nguyên nhân. Chuyên khoa Nhi, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh tiếp nhận thăm khám bệnh crohn trẻ em, phối hợp xét nghiệm, nội soi, chẩn đoán hình ảnh và tư vấn dinh dưỡng khi cần. Việc theo dõi định kỳ và tuân thủ hướng dẫn chuyên môn có thể hỗ trợ kiểm soát triệu chứng, hạn chế biến chứng và bảo vệ quá trình phát triển của trẻ.

Bệnh Crohn ở trẻ em cần được theo dõi lâu dài vì có thể ảnh hưởng đến tiêu hóa, dinh dưỡng, tăng trưởng và quá trình dậy thì. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu như đau bụng kéo dài, tiêu chảy, sụt cân hoặc chậm lớn giúp trẻ được chẩn đoán và điều trị kịp thời. Khi tình trạng viêm được kiểm soát, chế độ dinh dưỡng phù hợp và phác đồ điều trị được tuân thủ, trẻ có thể hạn chế biến chứng, duy trì sinh hoạt ổn định và phát triển tốt hơn.