Rau cần là loại rau quen thuộc trong bữa ăn hằng ngày, giàu chất xơ và có mùi thơm đặc trưng. Tuy nhiên, với phụ nữ mang thai, việc lựa chọn thực phẩm luôn cần sự cân nhắc kỹ lưỡng để đảm bảo an toàn cho cả mẹ và bé. Một số ý kiến cho rằng rau cần có thể gây ảnh hưởng không tốt trong thai kỳ, khiến nhiều mẹ bầu băn khoăn: bầu ăn rau cần được không? Để hiểu rõ hơn về lợi ích, rủi ro và cách sử dụng rau cần đúng cách trong thai kỳ, mời bạn cùng theo dõi bài viết sau.
Bà bầu có thể ăn rau cần (cả rau cần nước và cần tây) với lượng vừa phải, nếu không dị ứng hay có chống chỉ định từ bác sĩ. Rau cần chứa nhiều chất xơ, vitamin C, A, K và khoáng chất, nhưng cần tránh ăn quá nhiều hoặc dùng nước ép đậm đặc để hạn chế nguy cơ co bóp tử cung hoặc tương tác thuốc.
Rau cần ta còn có các tên gọi khác là rau cần nước, rau cần ống hay rau cần cơm, có tên khoa học là Oenanthe javanica, thuộc họ Hoa tán – Apiaceae. Cần ta là loại cây thảo sống dai, mọc nổi hoặc nằm rồi đứng lên, thân nhẵn và rỗng, có rễ dạng sợi, có đốt và khía dọc, dài khoảng 0.3-1m. Cây ưa nhiệt độ thấp, thường được trồng ở ao sau khi đã tát cạn nước bắt cá hoặc ở ruộng ngập nước, có nhiều bùn.
Trung bình mỗi 100g rau cần ta chứa 17 kcal, năng lượng này đến từ 1.68g protein, 2.77g carbohydrate và 0.08g chất béo. Sở dĩ rau cần ta chứa hàm lượng calo thấp bởi tỷ trọng nước trong rau rất cao, chiếm đến 88-93% khối lượng. Điều này giúp cần ta trở thành một lựa chọn dinh dưỡng nhẹ nhàng, phù hợp sử dụng hầu hết các bữa ăn trong ngày.
Bên cạnh đó, rau cần ta còn sở hữu hàm lượng chất xơ cao là 2.1g, cùng nhiều vitamin và khoáng chất, nổi bật nhất là lượng lớn vitamin A, folate (vitamin B9), vitamin C, vitamin K cùng canxi, sắt, kali, đồng, mangan. Cụ thể như sau:
| Dưỡng chất nổi bật | Hàm lượng trong 100g rau cần ta | Mức đáp ứng (%) nhu cầu hàng ngày của cơ thể |
| Vitamin | ||
| Vitamin A | 134.4 mcg | 15% |
| Vitamin K | 134.4 mcg | 112% |
| Vitamin E | 0.59 mg | 4% |
| Vitamin B1 | 0.03 mg | 2% |
| Vitamin B2 | 0.11 mg | 8% |
| Vitamin B3 | 1.01 mg | 6% |
| Vitamin B5 | 0.35 mg | 7% |
| Vitamin C | 16.8 mg | 19% |
| Folate (vitamin B9) | 92.4 mcg | 23% |
| Khoáng chất | ||
| Canxi | 28.56 mg | 3% |
| Natri | 15.96 mg | 1% |
| Kali | 344.4 mg | 7% |
| Magie | 20.16 mg | 5% |
| Photpho | 42.84 mg | 4% |
| Sắt | 1.34 mg | 7% |
| Kẽm | 0.25 mg | 2% |
| Đồng | 0.13 mg | 14% |
| Mangan | 1.04 mg | 52% |
Rau cần ta (cần nước) tính mát, giàu vitamin và khoáng chất, không có báo cáo gây hại cho thai kỳ khi ăn chín và ăn lượng vừa phải. Rau cần nước đã được nghiên cứu về mức độ an toàn trên động vật, cho thấy không gây ảnh hưởng bất lợi đến gan, thận hay chỉ số huyết học khi dùng với liều cao trong 14 tuần. Tuy nhiên, các dữ liệu hiện tại chủ yếu dựa trên thử nghiệm ở chuột, nên vẫn cần thận trọng khi áp dụng cho phụ nữ mang thai. (1)
Một số khảo sát cũng ghi nhận rằng việc tiêu thụ loại rau này ở liều thấp không làm thay đổi hành vi, cân nặng hay gây độc tính di truyền trên chuột. Dù chưa ghi nhận tổn thương ở cơ quan nội tạng, việc sử dụng trong thai kỳ vẫn nên tham khảo ý kiến bác sĩ để đảm bảo phù hợp với thể trạng từng người.
Rau cần tây còn được gọi là cần cạn, cần thuốc (dược cần) hay cần thơm (hương cần)…, có tên khoa học là Apium graveolens L, thuộc họ Hoa tán – Apiaceae. Cần tây là loại cây thảo, có thể sống 1-2 năm, thân mọc đứng và có rãnh dọc, cao khoảng 1m. Cây có nguồn gốc ở vùng ôn đới ấm, ưa khí hậu ẩm mát, chỉ chịu được lạnh, không chịu được nắng nóng.
ThS.BS Nguyễn Anh Duy Tùng, khoa Dinh dưỡng – Tiết chế, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cho biết thêm, phụ nữ mang thai nên tránh hạt và tinh dầu cần tây do có chứa các hợp chất có khả năng kích thích gây co thắt tử cung, có thể dẫn đến sảy thai nếu tiêu thụ quá nhiều (2). Một nghiên cứu năm 2017 cho biết cần tây có thể gây phản ứng dị ứng nghiêm trọng ở một số người, với các biểu hiện như sưng, phát ban, khó thở… Bầu có thể ăn rau cần tây, nhưng không nên ăn/ép uống quá nhiều, tốt hơn hết bà bầu nên tránh hoặc hạn chế tiêu thụ cần tây khi mang thai.
Như vậy, với thắc mắc bầu có ăn được rau cần không, bác sĩ Tùng nhấn mạnh bà bầu không nên hoặc hạn chế ăn rau cần tây để tránh những ảnh hưởng đến sức khỏe mẹ và thai nhi. Có thể ăn được rau cần ta, tuy nhiên chỉ nên tiêu thụ ở lượng vừa phải. Tốt hơn hết, khi có bất kỳ lo lắng hoặc băn khoăn nào trong thai kỳ như bà bầu ăn rau cần được không, ăn rau cần bao nhiêu là đủ… bà bầu nên tham khảo ý kiến bác sĩ để được hướng dẫn lượng tiêu thủ đúng cách, đảm bảo thai kỳ khỏe mạnh và an toàn.
Rau cần ta được xem là thực phẩm tốt cho sức khỏe vì chứa đến 19 loại vitamin và khoáng chất thiết yếu, trong đó nổi bật với hàm lượng cao folate (vitamin B9), vitamin A, K, C cùng canxi, sắt, kali, mangan và đồng. Những vitamin và khoáng chất này đều cần thiết cho một thai kỳ khỏe mạnh. Cụ thể là:
Vitamin A là dưỡng chất thiết yếu giúp bà bầu duy trì thị lực tốt, bảo vệ da và niêm mạc, tăng cường hệ miễn dịch. Đồng thời hỗ trợ sự phát triển của hệ thần kinh trung ương, xương, tim, phổi, mắt và thận của thai nhi.
Folate hay còn gọi là vitamin B9 hay axit folic đóng vai trò quan trọng, đặc biệt là giai đoạn đầu của thai kỳ. Dưỡng chất này giúp ngăn ngừa dị tật ống thần kinh ở thai nhi như tật nứt đốt sống hoặc vô sọ, hỗ trợ tối ưu sự phát triển của não bộ và cột sống. Ngoài ra, folate giúp phòng ngừa tình trạng thiếu máu, giảm nguy cơ bệnh thần kinh ngoại biên hoặc các biến chứng trong thai kỳ. Đây chính là lý do bác sĩ khuyến cáo phụ nữ nên bổ sung axit folic mỗi ngày khi có ý định mang thai.
Vitamin C không chỉ giúp bà bầu tăng cường hệ miễn dịch, hỗ trợ quá trình hấp thụ sắt, duy trì sức khỏe của da và mô liên kết mà còn giảm nguy cơ vỡ ối sớm hay sinh non. Ngoài ra, dưỡng chất này còn thúc đẩy sự phát triển của xương, mô cơ, răng, da và mạch máu, bảo vệ các tế bào khỏi sự tổn thương.
Vitamin K đóng vai trò quan trọng trong hỗ trợ quá trình đông máu, ngăn ngừa tình trạng chảy máu quá mức ở bà bầu, đặc biệt là khi sinh nở. Đối với thai nhi, vitamin K hỗ trợ sự phát triển của hệ tuần hoàn, ngăn ngừa các dị tật bẩm sinh ở xương hoặc tình trạng chảy máu bất thường sau sinh.
Canxi là khoáng chất quan trọng đối với quá trình hình thành xương, răng và cần thiết cho sự phát triển của thai nhi. Đối với bà bầu, lượng canxi cần thiết trong cơ thể sẽ được cung cấp cho thai nhi nên nếu không bổ sung đủ canxi, bà bầu có nguy cơ bị loãng xương về sau. Nhiều nghiên cứu cho thấy bổ sung canxi khi mang thai giúp bà bầu ngăn ngừa biến chứng tiền sản giật hay sinh non, đồng thời giảm nguy cơ tử vong hoặc các vấn đề nghiêm trọng liên quan đến tình trạng tăng huyết áp trong thai kỳ.
Kali là khoáng chất thiết yếu giúp bà bầu duy trì cân bằng điện giải, hỗ trợ chức năng thần kinh và cơ bắp, giảm thiểu nguy cơ bị chuột rút – một triệu chứng thường gặp trong thai kỳ. Ngoài ra, kali hỗ trợ sự phát triển của hệ thần kinh và cơ bắp, chức năng tim mạch cũng như duy trì cân bằng điện giải ở thai nhi.
Mangan hỗ trợ chuyển hóa hiệu quả carbohydrate, protein và chất béo, giúp duy trì sức khỏe của xương và các mô liên kết ở bà bầu. Đồng thời thúc đẩy sự phát triển của xương và mô ở thai nhi, ngăn ngừa tình trạng sinh nhẹ cân.
Sắt giữ vai trò vô cùng quan trọng đối với cơ thể bà bầu. Thiếu máu do thiếu sắt xảy ra khi cơ thể mẹ không đủ sắt để đáp ứng quá trình tạo hồng cầu, làm giảm sức đề kháng, tăng nguy cơ nhiễm trùng. Ngoài ra, thai nhi cũng cần sắt cho quá trình trao đổi chất và cung cấp oxy, cũng như để dự trữ lượng sắt sử dụng trong 6 tháng đầu đời sau sinh. Bà bầu cần bổ sung sắt khi mang thai để giảm nguy cơ thiếu máu, nhẹ cân và sinh non.
Ngoài các vitamin và khoáng chất kể trên, rau cần ta còn chứa nhiều flavonoids, coumarin, polyphenols và glycoside flavonoid. Đây là các hợp chất chống oxy hóa giúp tăng cường hệ miễn dịch, chống viêm, chống virus, bảo vệ hệ thần kinh, chống ung thư, chống đông máu, bảo vệ tim mạch, hạ đường huyết và giảm đau.
Chính bởi lợi ích sức khỏe này mà từ lâu rau cần ta đã được sử dụng nhiều trong nền y học dân tộc ở nhiều quốc gia châu Á, đặc biệt là Trung Quốc, Hàn Quốc và Nhật Bản. Rau cần ta được sử dụng trong các bài thuốc điều trị các bệnh lý vàng da, viêm gan mạn tính và cấp tính, rối loạn tiêu hóa, say rượu và các tình trạng viêm.
Bà bầu ăn được rau cần sẽ không đồng nghĩa có thể ăn bao nhiêu tùy thích. Bác sĩ Tùng cho biết, bà bầu ăn quá nhiều rau cần ta (trên 240g/ngày) có thể tiềm ẩn nhiều nguy cơ cho sức khỏe, trong đó phải kể đến:
Rau cần ta có hàm lượng chất xơ cao, do đó nếu ăn quá nhiều sẽ gây đầy bụng, khó tiêu và tiêu chảy. Tình trạng này không chỉ khiến bà bầu cảm thấy khó chịu, mà còn có thể gây suy yếu thể trạng do rối loạn hấp thu dưỡng chất.
Chỉ tiêu thụ rau cần ta mà không kết hợp nhiều loại thực phẩm khác có thể gây mất cân bằng dinh dưỡng, làm tăng nguy cơ các tai biến sản khoa như tiền sản giật, sinh non… do thiếu hụt vi chất thiết yếu. Do đó, bà bầu cần xây dựng chế độ ăn uống đa dạng và cân đối các nhóm thực phẩm.
Rau cần ta chứa 1.480 – 17.00g oxalat trong 100g rau, được xếp vào nhóm thực phẩm có nồng độ oxalat cao theo phân loại của Trung tâm An toàn Thực phẩm Hồng Kông. Vì thế, ăn quá nhiều rau cần ta có thể làm tăng nguy cơ hình thành tinh thể oxalat trong ống thận, dẫn đến bệnh sỏi thận.
Cần lưu ý rằng, bà bầu có ăn được rau cần không, câu trả lời là hoàn toàn có thể ăn được cần ta nhưng không nên ăn quá nhiều. Để đảm bảo an toàn, bà bầu có thể tham khảo ý kiến bác sĩ để được tư vấn lượng rau phù hợp, cũng như hướng dẫn chế độ ăn uống đa dạng và cân đối trong thai kỳ.
Để đảm bảo việc tiêu thụ rau cần ta an toàn và hấp thụ tối đa giá trị dinh dưỡng của loại rau này, bà bầu cần lưu ý những điều sau:
Viện Dinh dưỡng Quốc gia khuyến cáo, lượng rau tổng bà bầu tiêu thụ trong từng giai đoạn thai kỳ bao gồm cả rau cần ta được giới hạn như sau:
Nếu có nhiều hơn một loại rau trong khẩu phần ăn, bà bầu cần cắt giảm lượng rau để đảm bảo tổng lượng các loại rau tiêu thụ trong ngày trong giới hạn trên.
Như đã chia sẻ, rau cần ta ưa nhiệt độ thấp, thường được trồng ở ao sau khi đã tát cạn nước bắt cá hoặc ở ruộng ngập nước, có nhiều bùn nên bà bầu cần ngâm rau trong dung dịch nước muối pha loãng rồi rửa sạch để loại bỏ các vi khuẩn hoặc ký sinh trùng gây ngộ độc thực phẩm như E.coli, Salmonella, Listeria…
Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) nhấn mạnh, bà bầu có nguy cơ nhiễm khuẩn Listeria cao gấp 10 lần so với người khác.
Mặc dù rau cần ta có thể được chế biến thành nhiều món ăn khác nhau, nhưng bà bầu cần đảm bảo tiêu chí ăn chín uống sôi, chỉ nên tiêu thụ các món ăn được nấu chín như hấp, luộc hoặc xào.
Cần nhắc lại rằng, bà bầu ăn rau cần nước được không sẽ không đồng nghĩa có thể ăn bao nhiêu tùy thích. Tốt hơn hết, bà bầu nên tham khảo ý kiến bác sĩ khi bổ sung bất cứ thứ gì trong thai kỳ để được tư vấn liều lượng cụ thể, đảm bảo thai kỳ khỏe mạnh và an toàn.
Rau cần là lựa chọn phổ biến nhờ vị thanh mát, giàu vitamin và khoáng chất. Tuy nhiên, ngay cả với những thực phẩm tưởng chừng lành tính, mẹ bầu vẫn cần đánh giá kỹ mức độ phù hợp với thể trạng riêng. Tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, đội ngũ bác sĩ Sản khoa và chuyên gia Dinh dưỡng sẽ đồng hành cùng bạn xây dựng chế độ ăn an toàn, cá nhân hóa cho từng giai đoạn thai kỳ.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Việc tìm hiểu bầu ăn rau cần được không giúp thai phụ chủ động hơn trong lựa chọn thực phẩm hằng ngày. Rau cần vẫn có thể góp mặt trong chế độ ăn nếu được chế biến chín kỹ, sử dụng với lượng vừa phải và tránh dùng khi có cơ địa nhạy cảm hoặc triệu chứng đường tiêu hóa. Khi ưu tiên an toàn thực phẩm, theo dõi phản ứng của cơ thể và duy trì khẩu phần đa dạng, mẹ bầu sẽ giảm được các rủi ro không mong muốn và đảm bảo dinh dưỡng ổn định cho thai kỳ.
