Áp xe vú ở trẻ nhỏ có ngăn ngừa từ sớm được không?

Áp xe vú ở trẻ nhỏ là tình trạng nhiễm trùng tại mô tuyến vú, tạo thành ổ mủ gây sưng, đỏ, đau và có thể kèm sốt. Bệnh thường gặp ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời có thể làm nhiễm trùng lan rộng hoặc ảnh hưởng đến mô tuyến vú đang phát triển. Vậy áp xe vú ở trẻ nhỏ có nguy hiểm không, nguyên nhân do đâu, dấu hiệu nhận biết và cách điều trị như thế nào? Bài viết dưới đây sẽ giúp phụ huynh hiểu rõ hơn về tình trạng này.

Áp xe vú ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ có phổ biến không?

Áp xe vú ở trẻ nhỏ, trẻ sơ sinh là bệnh lý nhiễm trùng nghiêm trọng ở trẻ nhỏ và trẻ sơ sinh, với sự tích tụ mủ trong vú, có thể gây ra những di chứng lâu dài, ví dụ như phá hủy tuyến vú, hai vú bất đối xứng… Bệnh rất ít khi xảy ra ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Tại Việt Nam, trẻ nhỏ là trẻ từ khi được sinh ra đến 24 tháng tuổi, theo quy định tại khoản 4 Điều 2 Nghị định 100/2014/NĐ-CP. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), trẻ sơ sinh là trẻ trong vòng 28 ngày đầu đời.

Nguyên nhân nào gây áp xe vú ở trẻ nhỏ và trẻ sơ sinh?

Nguyên nhân gây áp xe vú ở trẻ nhỏ, trẻ sơ sinh có thể bao gồm:

• Phì đại tuyến vú sinh lý: Nguyên nhân thường gặp là do sự giảm nồng độ estrogen của mẹ vào cuối thai kỳ, kích thích giải phóng prolactin từ tuyến yên của trẻ, gây phì đại tuyến vú sinh lý. Chứng phì đại tuyến vú sinh lý ở trẻ thường xảy ra ở trẻ dưới 5 tuần tuổi (đặc biệt là khoảng 3 tuần tuổi), thường biết mất sau 6 tháng tuổi. Nếu bệnh phì đại tuyến vú sinh lý không tự thoái lui, có thể dẫn đến viêm vú, áp xe vú.
• Viêm tuyến vú: Vi khuẩn xâm nhập vào tuyến vú qua lỗ chân lông, da bị tổn thương dẫn đến viêm tuyến vú. Tình trạng viêm nghiêm trọng, không được điều trị dẫn đến áp xe tuyến vú.
• U vú lành tính, ung thư vú ở trẻ em: Khối u lành tính hoặc u ác tính (ung thư) ở vùng quanh vú có thể gây áp xe vú. Tuy nhiên rất hiếm gặp

Một số yếu tố góp phần làm gia tăng nguy cơ áp xe vú ở trẻ nhỏ, trẻ sơ sinh có thể bao gồm:

• Không giữ vệ sinh cho trẻ sạch sẽ, trùm trẻ quá kín, đặc biệt là vùng ngực dễ tích tụ mồ hôi, qua đó tạo điều kiện cho vi khuẩn có thể xâm nhập qua da dẫn đến nhiễm trùng.
• Xoa bóp vú, nặn “sữa non” cho trẻ… có thể dẫn đến tổn thương, viêm nhiễm ở vú, gia tăng nguy cơ áp xe vú.
• Dùng những sản phẩm chăm sóc da, sữa tắm, xà phòng giặt có chứa chất tẩy rửa quá mạnh khiến da của trẻ bị tổn thương.
• Mẹ bầu áp dụng chế độ dinh dưỡng chưa khoa học, sức khỏe của mẹ trong thai kỳ không được chăm sóc tốt có thể dẫn đến một số bất thường ở trẻ khi ra đời.
• Một số nghiên cứu cho thấy, nguy cơ mắc bệnh áp xe vú cao hơn ở bé gái do thời gian phát triển vú kéo dài hơn.

Mức độ ảnh hưởng của áp xe vú đối với sức khỏe trẻ nhỏ

Áp xe vú ở trẻ nhỏ, trẻ sơ sinh không được điều trị đúng cách, kịp thời có thể dẫn đến những biến chứng đáng ngại như áp xe lan rộng đến lồng ngực, nhiễm khuẩn huyết, viêm mô tế bào, viêm tủy xương, áp xe não thứ phát…

Dấu hiệu nhận biết trẻ mắc bệnh

Một số dấu hiệu gợi ý tình trạng áp xe vú ở trẻ nhỏ, trẻ sơ sinh có thể bao gồm:

• Vú sưng to bất thường, vùng da quanh vú bóng, tím tái hoặc đỏ
• Sau vài tuần, cục cứng ở vùng vú không thuyên giảm hoặc có xu hướng to dần
• Thấy dưới da vùng vú có mủ hoặc có dịch mủ máu chảy ra từ cục bất thường ở vùng vú
• Triệu chứng ở vùng vú thường xuất hiện ở một bên vú
• Trẻ bỏ bú, quấy khóc nhiều, sốt cao liên tục.

Tham khảo cách chẩn đoán và hướng điều trị

Áp xe vú ở trẻ nhỏ, trẻ sơ sinh có thể được chẩn đoán, điều trị như sau (thông tin mang tính tham khảo):

1. Phương pháp chẩn đoán

Bác sĩ cần khám lâm sàng, xem xét triệu chứng trẻ đang gặp phải, trao đổi với phụ huynh về tiền sử bệnh lý của trẻ… Để xác định chẩn đoán, bác sĩ có thể chỉ định cho trẻ siêu âm tuyến vú, làm xét nghiệm máu…

2. Cách điều trị áp xe vú ở trẻ nhỏ

Bác sĩ cần lập phác đồ phù hợp để điều trị áp xe vú ở trẻ nhỏ, trẻ sơ sinh, có thể bao gồm:

Bác sĩ có thể chỉ định cho trẻ dùng thuốc kháng sinh. Nếu trẻ có khối áp xe lớn, bác sĩ có thể phẫu thuật nhằm dẫn lưu mủ ra ngoài và can thiệp tích cực bằng kháng sinh, tránh để vi khuẩn xâm nhập vào các cơ quan khác trong cơ thể. Việc điều trị kháng sinh cần dựa trên kháng sinh đồ của mẫu mủ lấy từ khối áp xe vú đã gửi đi nuôi cấy.

Cơ thể của trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ còn non yếu nên quá trình dùng kháng sinh cần được bác sĩ theo dõi sát. Trẻ cần được cho dùng kháng sinh đúng liều lượng, đúng thời gian. Vết dẫn lưu áp xe cần đảm bảo vô khuẩn, thường xuyên thay băng. Qua đó giúp trẻ tránh gặp tình trạng kháng thuốc, nhiễm trùng tái diễn. Bác sĩ có thể chỉ định cho trẻ dùng thuốc điều trị triệu chứng (nếu cần).

Chăm sóc và phòng ngừa tái phát như thế nào?

Để chăm sóc trẻ đúng cách và phòng ngừa nguy cơ tái phát, phụ huynh nên lưu ý:

• Giữ vệ sinh vùng vú của trẻ sạch sẽ, chăm sóc vết thương sau can thiệp ngoại khoa đúng cách, theo hướng dẫn của bác sĩ.
• Giúp trẻ tuân thủ phác đồ dùng thuốc do bác sĩ chỉ định, tránh tự ý thay đổi liều lượng.
• Nếu thấy có dấu hiệu gợi ý tái phát bệnh, phụ huynh cần sớm đưa trẻ đến bệnh viện thăm khám.
• Bổ sung dinh dưỡng và cho trẻ bú đầy đủ để tăng cường sức đề kháng.
• Tránh tự ý nặn áp xe.
• Tránh xoa bóp ngực của trẻ, đặc biệt là xoa bóp bằng các loại dầu chưa rõ nguồn gốc.
• Không nặn “sữa non” cho trẻ.
• Chọn sản phẩm chăm sóc da, vệ sinh da dịu nhẹ, phù hợp với trẻ.

Tóm lại, áp xe vú ở trẻ nhỏ, trẻ sơ sinh dù ít gặp nhưng phụ huynh không nên chủ quan. Ngay khi gặp dấu hiệu gợi ý, phụ huynh cần sớm đưa trẻ đến cơ sở y tế uy tín thăm khám, chẩn đoán, điều trị hiệu quả để tránh xảy ra tình trạng nhiễm trùng lan rộng, dẫn đến biến chứng nguy hiểm.