Viêm phúc mạc ruột thừa ở trẻ em: Nguyên nhân và cách điều trị

Viêm phúc mạc ruột thừa là biến chứng nặng của viêm ruột thừa, có thể xảy ra ở bất kỳ người bệnh nào, bao gồm trẻ em. Đây là một tình trạng nguy hiểm, cần được điều trị ngoại khoa ngay nhằm hạn chế tổn thương, biến chứng và nguy cơ tử vong. Vậy viêm phúc mạc ruột thừa ở trẻ em là gì? Nguyên nhân gây bệnh là gì? Điều trị thế nào? Chi tiết sẽ được giải đáp qua bài viết sau đây!

Viêm phúc mạc ruột thừa ở trẻ em là gì?

Viêm phúc mạc ruột thừa ở trẻ em là tình trạng viêm phúc mạc cấp tính, thứ phát sau viêm ruột thừa cấp. Viêm phúc mạc có thể khu trú tại một vùng hoặc lan rộng toàn bộ khoang phúc mạc. Nếu không được chẩn đoán và xử trí kịp thời, bệnh có thể nhanh chóng dẫn đến sốc nhiễm trùng, đe dọa nghiêm trọng đến tính mạng của trẻ. (1)

Các nguyên nhân viêm phúc mạc ruột thừa ở trẻ em

Nguyên nhân gây viêm phúc mạc ruột thừa ở trẻ là do viêm ruột thừa không được can thiệp đúng cách, kịp thời khiến ruột thừa bị vỡ hoặc hoại tử. Lúc này, vi khuẩn, dịch mủ từ vùng ruột thừa bị viêm xâm nhập vào khoang phúc mạc, gây nhiễm trùng lá phúc mạc và các tạng trong ổ bụng.

Triệu chứng viêm phúc mạc ruột thừa ở trẻ em

Các triệu chứng của viêm phúc mạc ruột thừa ở trẻ em:

• Đau bụng: Đau âm ỉ hoặc có thể đau quặn theo từng cơn, bắt đầu từ vùng thượng vị và quanh rốn rồi lan rộng xuống hố chậu phải. Cơn đau có thể giảm đi khi ruột thừa bị vỡ nhưng sau đó sẽ lan tỏa khắp bụng.
• Biểu hiện của ứ tắc đường tiêu hóa: Trẻ có thể cảm thấy buồn nôn, nôn nhưng thường không nôn nhiều, bí trung – đại tiện, chướng bụng hoặc tiêu chảy.
• Mất nước: Tiểu ít, da khô, môi khô…
• Biểu hiện nhiễm trùng, nhiễm độc: Sốt cao, lưỡi đơ, hơi thở hôi, da xanh tái, chân tay đổ mồ hôi lạnh, lơ mơ, tụt huyết áp, mạnh nhanh và nhỏ, cứng cơ thành bụng, hôn mê hoặc bán hôn mê…

Chẩn đoán viêm phúc mạc do ruột thừa ở trẻ em

Trẻ có dấu hiệu viêm phúc mạc ruột thừa cần được đưa đến bệnh viện ngay lập tức để bác sĩ kiểm tra và can thiệp kịp thời:

• Thăm khám lâm sàng: Bác sĩ kiểm tra và đánh giá xem trẻ có các dấu hiệu của nhiễm trùng, viêm phúc mạc ruột thừa hay không? Bên cạnh đó, bác sĩ có thể hỏi bố mẹ về một số thông tin về bệnh sử, triệu chứng của trẻ để chỉ định các cận lâm sàng phù hợp, rút ngắn thời gian chẩn đoán.
• Xét nghiệm máu: Bạch cầu tăng và chuyển trái. Trường hợp nhiễm trùng nặng toàn thân, tiên lượng xấu, bạch cầu tăng.
• Siêu âm bụng: Siêu âm là cận lâm sàng chẩn đoán viêm phúc mạc ruột thừa cho kết quả chính xác đến 72%. Nếu trẻ mắc bệnh, kết quả siêu âm sẽ cho thấy trẻ bị trướng bụng, có dịch tự do bên trong lòng ruột, ổ bụng, quai ruột giãn chứa dịch và hơi. Kích thước ruột thừa tăng, có thể thấy gián đoạn thành ruột thừa.
• Chụp X-quang bụng: X-quang bụng không được chỉ định thường quy. Tuy nhiên, nếu phim X-quang cho thấy quai ruột trướng hoặc có mực nước hơi, trẻ có thể bị liệt ruột. Hoặc nếu phim X-quang cho thấy liềm hơi dưới hoành, trẻ có thể bị thủng tạng rỗng.
• Chụp CT bụng: CT scan bụng trong chẩn đoán viêm phúc mạc ruột thừa cho kết quả chính xác đến 82%, thường được chỉ định khi bệnh chưa thể chẩn đoán trên lâm sàng.

Điều trị viêm phúc mạc ruột thừa ở trẻ em

Viêm phúc mạc ruột thừa, trẻ sẽ được chỉ định phẫu thuật cắt bỏ ruột thừa, làm sạch ổ bụng, dẫn lưu dịch ứ đọng và điều trị hỗ trợ phù hợp (truyền dịch và kháng sinh qua đường tĩnh mạch, đặt sonde dạ dày, sonde tiểu…). Trẻ thường lưu trú tại bệnh viện trong khoảng vài ngày để bác sĩ theo dõi và xử trí kịp thời nếu có dấu hiệu bất thường.

Biến chứng viêm phúc mạc ruột thừa ở trẻ

Viêm phúc mạc ruột thừa ở trẻ nhỏ có thể tiến triển nhanh, gây biến chứng nguy hiểm nếu không được can thiệp kịp thời, đúng cách:

• Nhiễm trùng huyết: Vi khuẩn có thể xâm nhập vào tuần hoàn máu, gây nhiễm trùng máu.
• Áp xe ổ bụng: Một số trường hợp, viêm phúc mạc ruột thừa ở trẻ có thể hình thành ổ áp xe bên trong khoang phúc mạc, tích tụ đầy dịch mủ và vi khuẩn.
• Suy đa cơ quan: Vi khuẩn lan rộng, gây nhiễm trùng huyết và các cơ quan bên trong ổ bụng, dẫn đến suy đa cơ quan.
• Tử vong: Viêm phúc mạc ruột thừa gây nhiễm trùng nghiêm trọng ở ổ bụng, sốc nhiễm trùng, nhiễm độc máu và toàn thân, cuối cùng là gây tử vong.

Cách phòng ngừa viêm phúc mạc ruột thừa ở trẻ

Phòng ngừa viêm phúc mạc do ruột thừa ở trẻ em chủ yếu là phát hiện và điều trị kịp thời viêm ruột thừa trước khi bệnh tiến triển thành biến chứng. Ngoài ra, bố mẹ nên duy trì chế độ dinh dưỡng cân bằng, khoa học, khuyến khích trẻ uống đủ nước và cho trẻ thăm khám sức khỏe định kỳ nhằm phòng ngừa và phát hiện sớm các bệnh lý về tiêu hóa.

Câu hỏi liên quan

Một số câu hỏi về viêm phúc mạc ruột thừa ở trẻ em:

1. Viêm phúc mạc ruột thừa ở trẻ em nguy hiểm như thế nào?

Viêm phúc mạc ruột thừa là biến chứng của viêm ruột thừa cấp, diễn tiến nhanh, dễ dẫn đến sốc nhiễm trùng, gây tử vong ở trẻ. Khi ruột thừa bị vỡ, vi khuẩn, dịch mủ và các chất độc hại bên trong tràn vào khoang bụng gây viêm phúc mạc, nhiễm khuẩn ổ bụng và các cơ quan bên trong khoang bụng, nhiễm trùng máu, nhiễm độc toàn thân và cuối cùng là tử vong.

2. Viêm phúc mạc ruột thừa ở trẻ bao lâu thì khỏi?

Thời gian hồi phục của viêm phúc mạc ruột thừa ở trẻ nhỏ phụ thuộc nhiều yếu tố như mức độ nặng của bệnh, thời điểm can thiệp y tế, tình trạng sức khỏe tổng thể của trẻ, cách chăm sóc sau điều trị… Thông thường, trẻ có thể hồi phục trong khoảng 1-2 tuần nếu được can thiệp kịp thời và chăm sóc đúng cách. Nhưng nếu viêm phúc mạc nặng, kèm theo các biến chứng khác như áp xe, nhiễm trùng huyết, thời gian điều trị và hồi phục có thể kéo lâu hơn.

3. Khi nào cần gặp bác sĩ?

Bố mẹ theo dõi tình trạng sức khỏe của trẻ, cần đến bệnh viện ngay lập tức khi trẻ có dấu hiệu viêm ruột thừa như đau bụng vùng quanh rốn lan dần xuống hố chậu phải, sốt, buồn nôn, nôn, biếng ăn, lờ đờ…

Hy vọng với những thông tin trên, quý phụ huynh đã hiểu rõ hơn về viêm phúc mạc ruột thừa ở trẻ em cũng như mức độ nguy hiểm của nó. Trẻ em chưa thể tự mô tả chính xác được tình trạng sức khỏe của bản thân, do đó, bố mẹ cần quan sát kỹ các biểu hiện của trẻ và đưa trẻ đến bệnh viện để được bác sĩ kiểm tra, tư vấn phù hợp khi có bất thường.