Tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm gây ra do virus, phổ biến ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ dưới 5 tuổi. Thông thường bệnh có thể tự khỏi sau 7-10 ngày, tuy nhiên một số trường hợp chăm sóc không đúng cách khiến bệnh diễn tiến nhanh, trở nặng và gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng. Vậy bệnh tay chân miệng trẻ em có nguy hiểm không? Bố mẹ cần làm gì để phòng ngừa bệnh cho bé?
Bệnh tay chân miệng trẻ em có thể gây ra các biến chứng nguy hiểm như viêm não, viêm cơ tim, suy hô hấp, suy tuần hoàn, thậm chí tử vong nếu không được điều trị kịp thời.
Bệnh tay chân miệng gây ra do 2 nhóm virus chính là Coxsackie virus A16 (CA16) và Enterovirus 71 (EV71). Thông thường, trẻ nhiễm CA16 có triệu chứng nhẹ, bố mẹ có thể chăm sóc bé tại nhà. Trong khi đó EV71 ít gặp hơn nhưng có khả năng gây biến chứng khi trẻ bị tay chân miệng.
Trẻ em mắc tay chân miệng thường gặp các triệu chứng như sốt (1-3 ngày), đau họng, sổ mũi, chảy nước mắt, xuất hiện các vết loét trong miệng, nổi phát ban trên da,… Đa số các dấu hiệu này không đáng lo ngại, trẻ có thể được điều trị tại nhà và bệnh có thể tự hết sau 7-10 ngày.
Trong một số trường hợp trẻ sốt cao kéo dài đến ngày thứ 4, trẻ không đáp ứng tốt với thuốc hạ sốt hoặc gặp các tình trạng co giật, khó thở, giật mình chới với, đau đầu dữ dội,… cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay.
Bệnh tay chân miệng do EV71 có thể gây biến chứng nghiêm trọng, đe doạ tính mạng trẻ, một số biến chứng như:
Các biến chứng thần kinh liên quan đến bệnh tay chân miệng thường thấy ở trẻ như viêm não, viêm màng não, liệt mềm cấp tính. Một số trường hợp bệnh có thể tiến triển thành suy tim phổi, nguy cơ tử vong cao.
Theo Pubmed, dựa trên 15 nghiên cứu với tổng số 1043 trẻ mắc bệnh tay chân miệng tại 6 quốc gia (trong đó có Việt Nam), biến chứng thần kinh chiếm phần lớn, trong đó viêm não, viêm màng não chiếm tỷ lệ đến 70%. (1)
Các triệu chứng thường thấy nhất đối với biến chứng thần kinh ở trẻ là thời gian sốt từ 3 ngày trở lên, trẻ yếu chân tay, hôn mê, ngủ li bì, nôn ói, co giật, ảnh hưởng đến hệ thần kinh tự chủ. Vì vậy, khi trẻ bị tay chân miệng và gặp phải tình trạng này, bố mẹ cần nhanh chóng đưa trẻ đến bệnh viện để được thăm khám, chẩn đoán chính xác và điều trị kịp thời. (2)
Bệnh tay chân miệng ở trẻ có thể dẫn đến những biến chứng tim mạch nghiêm trọng, gây viêm cơ tim trong các trường hợp nhiễm trùng nặng. Tổn thương này có thể gây ra trực tiếp do virus hoặc trong quá trình cơ thể phản ứng chống lại nhiễm trùng. Viêm cơ tim khiến cơ tim trở nên dày và sưng, nguy hiểm hơn có thể dẫn đến suy tim. (3)
Dấu hiệu của biến chứng viêm cơ tim thường thấy là nhịp tim nhanh, khó thở, tay chân lạnh, uể oải,… Biến chứng tim mạch do tay chân miệng phổ biến hơn ở trẻ trên 2 tuổi và người lớn. Tuy nhiên sẽ nguy hiểm hơn nếu xảy ra ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ.
Virus tay chân miệng ảnh hưởng đến hô hấp, gây tổn thương trực tiếp đến phổi của bé, dẫn đến một số biến chứng nguy hiểm như viêm phổi, phù phổi, xuất huyết phổi,… Một số biểu hiện ở trẻ như sốt, xung huyết hầu họng, khó thở, khò khè, ho, buồn nôn, ho ra máu, co giật, viêm amidan to, đau đầu, buồn ngủ,… có thể là dấu hiệu cảnh báo biến chứng hô hấp. (4)
Virus EV71 xâm nhập qua đường hầu họng hoặc ruột, sau đó tấn công tuần hoàn máu, mô lưới, hạch bạch huyết sâu, gan, lách và các cơ quan khác, gây ra tình trạng nhiễm virus thứ phát. Ngoài ra, hệ miễn dịch của cơ thể suy giảm sau khi nhiễm EV71, ảnh hưởng đến mô phế quản và phổi.
Hiện chưa có cơ chế rõ ràng của tình trạng phù phổi do bệnh tay chân miệng gây ra. Nhiều nghiên cứu được thực hiện để làm rõ tình trạng này. Trong đó, chỉ ra biểu hiện mRNA của nitric oxide synthase (iNOS) làm giãn mạch máu, mạch phổi và làm tăng thể tích máu phổi. Các nghiên cứu khác đi đến kết luận phù phổi gây ra từ tổn thương thần kinh tim.
Khoảng 43% bệnh nhi mắc tay chân miệng gây ra do EV71 có thể bị xuất huyết phổi và đối mặt với nguy cơ tử vong cao trong vòng 1 ngày. Xuất huyết phổi có biểu hiện lâm sàng như sốt, ho, buồn nôn. Khi bệnh tiến triển trẻ sẽ cảm thấy khó thở, nhịp tim nhanh, co giật, ho ra máu, lờ đờ, mất ý thức, sốc,…
Biến chứng nhiễm trùng thường liên quan đến các vết loét ở miệng, lưỡi, cổ họng; phát ban bóng nước hay gặp ở lòng bàn tay, chân, mông, gối. Nhiễm trùng do tay chân miệng được chia thành 5 mức độ: không triệu chứng, nhẹ, nặng, nguy kịch và tử vong. Các triệu chứng nhiễm trùng nhẹ sẽ hồi phục trong 1-2 tuần. (5)
Trẻ bị tay chân miệng nhẹ có thể được chăm sóc tại nhà, không cần nhập viện. Tuy nhiên, khi chăm sóc trẻ bị tay chân miệng tại nhà, bố mẹ cần chú ý đến một số vấn đề như:
Hiện nay vẫn chưa có thuốc đặc trị bệnh tay chân miệng. Vì vậy việc chủ động phòng ngừa bệnh ở trẻ là rất cần thiết. Trong đó tiêm vắc xin phòng bệnh tay chân miệng được đánh giá đem đến hiệu quả bảo vệ tối ưu cho trẻ. Vừa qua, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC đã tiến hành hợp tác cùng Công ty Substipharm Biologics (Thụy Sĩ), mục tiêu sớm đưa vắc xin phòng bệnh tay chân miệng về Việt Nam. Qua đó, nâng cao miễn dịch cho trẻ, giảm thiểu nguy cơ biến chứng và tỷ lệ tử vong do virus tay chân miệng gây ra.
Bên cạnh đó, để phòng ngừa bệnh tay chân miệng cho bé, bố mẹ hãy khuyến khích bé thực hiện các biện pháp bảo vệ như giữ vệ sinh cá nhân, thường xuyên rửa tay bằng xà phòng khi trở về nhà, trước khi ăn hoặc khi ho, hắt hơi. Đồng thời nên đeo khẩu trang cho trẻ khi ra ngoài, tránh tiếp xúc nơi đông người khi xuất hiện dịch tay chân miệng.
Khi gặp một trong các triệu chứng bất thường dưới đây, bố mẹ cần đưa trẻ đến bệnh viện để được thăm khám và điều trị kịp thời:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Trên đây là các thông tin giải đáp vấn đề bệnh tay chân miệng trẻ em có nguy hiểm không. Thông thường tình trạng bệnh nhẹ có thể tự khỏi sau 7-10 ngày, tuy nhiên một số trường hợp có thể dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng như biến chứng thần kinh, tim mạch, hô hấp, nhiễm trùng. Vì vậy, việc bố mẹ hiểu đúng về bệnh và cách chăm sóc trẻ là một trong những yếu tố quan trọng giúp trẻ mau chóng hồi phục.
![Trẻ bị tay chân miệng có nên uống nước cam không? [Bác sĩ giải đáp]](https://tamanhhospital.vn/wp-content/uploads/2025/03/tre-bi-tay-chan-mieng-co-nen-uong-nuoc-cam.jpg)
