Cảm giác xót ruột: Dấu hiệu bình thường hay bệnh lý tiêu hóa?

Cảm giác xót ruột xảy ra khá phổ biến, bất kỳ ai cũng có thể gặp phải. Nguyên nhân có thể đến từ bệnh lý, thói quen ăn uống, sinh hoạt… Vậy, cách hết xót ruột là gì, triệu chứng nhận biết.

Xót ruột là gì?

Xót ruột là thuật ngữ chỉ cảm giác cồn cào trong bụng, các triệu chứng xót ruột có thể bao gồm:

• Cảm thấy bụng cồn cào, xót ruột khi đói, bị xót ruột sau khi ăn no xong
• Cảm thấy đau, nóng bỏng rát tại vùng thượng vị
• Xót ruột ợ hơi, ợ chua
• Bị xót ruột buồn nôn, có thể nôn…

Bản chất của cảm giác xót ruột về cơ bản là sự mẫn cảm của niêm mạc dạ dày khi bị mất đi lớp chất nhờn bảo vệ trước tác động của acid tiêu hóa, dịch vị…

Nguyên nhân gây xót ruột

Xót ruột có thể xảy ra do một số tác nhân như:

• Bệnh lý, nội tiết và thuốc:
  • Viêm loét dạ dày là nguyên nhân bệnh lý phổ biến gây ra tình trạng bụng cồn cào xót ruột. Người mắc bệnh có thể gặp một số triệu chứng khác như cồn cào dù mới ăn no; đau âm ỉ, nóng rát kéo dài ở vùng thượng vị; hay ợ hơi, ợ chua; chán ăn, mệt mỏi; buồn nôn, dễ bị nôn; rối loạn tiêu hóa như đại tiện phân sống, táo bón và tiêu chảy đan xen…
  • Người mắc bệnh tiểu đường đôi khi cũng cảm thấy bụng xót ruột do sự thay đổi của đường huyết làm gia tăng cảm giác đói.
  • Đói bụng cũng có thể gây xót ruột. Một số người cảm thấy đói ngay cả khi cơ thể không có nhu cầu nạp thêm calo. Điều này là do sự tương tác giữa nội tiết tố insulin và ghrelin. Khi nồng độ insulin thấp, hormone báo hiệu cơn đói sẽ gia tăng.
  • Nội tiết tố thay đổi trong thời kỳ mang thai cũng có thể dẫn đến bị xót ruột khó chịu.
  • Một số loại thuốc như thuốc chống trầm cảm có thể ‘can thiệp’ vào não bộ, kích thích giải phóng thêm hormone đói ghrelin dẫn đến cảm giác xót ruột.
• Tâm lý căng thẳng: Trạng thái lo lắng, căng thẳng có thể khiến cơ thể “muốn” dung nạp thức ăn, dù dạ dày đang không có nhu cầu. Điều này có thể gây ra tình trạng xót ruột lo lắng, do sự nhầm lẫn giữa cảm giác đói bụng với tín hiệu từ não.
• Do thực phẩm:
  • Sử dụng thực phẩm đóng gói chứa carbohydrate đơn và có hàm lượng đường cao khi còn nóng có thể làm tăng insulin tức thời nhưng lại giảm đột ngột ngay sau đó. Điều này khiến não bộ sản xuất hormone đói ghrelin gây cảm giác bị xót ruột dù mới ăn trước đó chưa lâu.
  • Ăn nhiều thực phẩm cay nóng, chua cũng có thể gặp tình trạng cồn cào, xót ruột sau đó.
  • Dùng rượu bia, chất kích thích quá nhiều có thể dẫn đến xót ruột.
• Thiếu nước: Nhiều người cảm thấy xót ruột, bụng cồn cào khi khát nước. Cơ thể thiếu nước cũng có thể gây ra các triệu chứng đi kèm như cáu gắt, run rẩy, đau dạ dày, chóng mặt…
• Sinh hoạt chưa khoa học như ngủ không đủ giấc, bỏ bữa… cũng có thể gây ra tình trạng cồn cào xót ruột.
• Do tác động từ môi trường:
  • Ô nhiễm môi trường có thể tác động tiêu cực đến sức khỏe, gây viêm nhiễm, kích thích dạ dày.
  • Xem những chương trình nấu ăn hấp dẫn, ngửi mùi hương của thức ăn có thể dẫn đến cảm giác cồn cào, xót ruột dù đang không thật sự đói.

Chẩn đoán và xét nghiệm khi bị xót ruột kéo dài

Để chẩn đoán chứng xót ruột kéo dài, bác sĩ có thể đặt một số câu hỏi để nắm rõ hơn về tình trạng sức khỏe hiện tại của người bệnh. Chẳng hạn như tiền sử bệnh lý của bản thân và gia đình; vị trí, mức độ, triệu chứng khác kèm theo…; thói quen ăn uống, sinh hoạt; tâm lý; tình trạng dùng thuốc… Tùy vào từng ca bệnh, bác sĩ có thể xem xét chỉ định người bệnh thực hiện các kỹ thuật cận lâm sàng phù hợp như nội soi thực quản dạ dày, siêu âm bụng, chụp X-quang, chụp CT, chụp MRI bụng…

Cách hết xót ruột hiệu quả

Một số biện pháp giúp cải thiện, điều trị triệu chứng xót ruột có thể bao gồm:

1. Dùng thuốc điều trị

Xót ruột có thể là biểu hiện của một số bệnh lý, vấn đề sức khỏe, bao gồm bệnh liên quan đến dạ dày. Nếu tình trạng này kéo dài, diễn ra nghiêm trọng, kèm theo các dấu hiệu bất thường…, người bệnh nên sớm đến cơ sở y tế uy tín thăm khám. Tùy vào nguyên nhân bệnh lý gây triệu chứng xót ruột, bác sĩ sẽ cân nhắc chỉ định áp dụng phác đồ điều trị phù hợp, dùng thuốc hay chỉ cần điều chỉnh thói quen ăn uống, sinh hoạt hoặc kết hợp cả hai.

Lưu ý, người bệnh gặp bất kỳ tình trạng xót ruột nào như bị xót ruột ban đêm, đau bụng xót ruột, ăn đồ chua bị xót ruột… đều không được tự ý dùng thuốc khi chưa có chỉ định của bác sĩ để tránh gặp phản ứng bất lợi.

2. Cách hỗ trợ trị xót ruột tại nhà

• Ăn uống đúng khoa học: Mỗi người cần ăn uống đúng giờ, không bỏ bữa, nhai kỹ khi ăn, tránh ăn quá no hoặc quá đói, tránh dùng món chua và cay…
• Bổ sung các loại thực phẩm giảm xót ruột: Một số loại thực phẩm có thể hỗ trợ làm giảm cảm giác xót ruột như cơm gạo trắng, khoai lang, bánh mì, khoai tây, đu đủ, gừng…
• Uống đủ nước: Dung nạp đủ lượng nước cần thiết mỗi ngày hỗ trợ hệ tiêu hóa hoạt động tốt hơn, hấp thụ dưỡng chất hiệu quả hơn.
• Ngủ đủ giấc: Sắp xếp thời gian nghỉ ngơi, sinh hoạt hợp lý, ngủ đủ giấc góp phần giúp hoạt động của các cơ quan trong cơ thể được cân bằng, qua đó hỗ trợ nâng cao sức khỏe cho hệ tiêu hóa, cải thiện triệu chứng xót ruột.
• Thực hiện các biện pháp thư giãn: Hãy tránh để bản thân bị stress, kích thích quá mức thông qua các biện pháp giúp thư giãn tinh thần (như nghỉ ngơi, nghe nhạc nhẹ, đọc sách…), qua đó hỗ trợ làm giảm triệu chứng xót ruột.

Xót ruột kéo dài có dẫn đến ung thư dạ dày không?

Triệu chứng xót ruột kéo dài không trực tiếp dẫn đến ung thư dạ dày, nhưng có thể là dấu hiệu gợi ý của những bệnh lý nghiêm trọng hơn như viêm loét dạ dày kéo dài… Chứng viêm loét dạ dày kéo dài có thể tiến triển thành ung thư dạ dày nếu không được chẩn đoán, điều trị hiệu quả. Nếu tình trạng xót ruột đi kèm với những triệu chứng khác như đột ngột sụt cân không rõ lý do, buồn nôn và nôn ra máu…, người bệnh cần đến bệnh viện thăm khám càng sớm càng tốt. (1)

Tóm lại, xót ruột có thể xảy ra do nhiều nguyên nhân khác nhau. Ngay khi gặp tình trạng xót ruột kéo dài, tăng nặng, kèm theo dấu hiệu bất thường, người bệnh nên sớm đến cơ sở y tế uy tín thăm khám để được bác sĩ chẩn đoán, điều trị kịp thời.