Sau xạ trị có ăn yến được không? Chưng cất cũng được?

Câu hỏi: Chào bác sĩ, mẹ em đang điều trị xạ trị ung thư tuyến giáp, sức khỏe sau mỗi đợt xạ trị khá mệt mỏi và ăn uống kém. Gia đình muốn bồi bổ cho mẹ bằng yến sào nhưng còn băn khoăn không biết có phù hợp không. Xin hỏi bác sĩ, xạ trị có ăn yến được không, và nếu được thì nên dùng với liều lượng như thế nào để tốt cho sức khỏe?

Trong quá trình điều trị xạ trị ung thư tuyến giáp, cơ thể người bệnh thường mệt mỏi, chán ăn do tác dụng phụ của tia xạ. Việc bồi bổ dinh dưỡng là rất quan trọng để giúp hồi phục sức khỏe và tăng sức đề kháng. Thạc sĩ, bác sĩ Phan Thị Hồng Đáng, khoa Xạ trị, BVĐK Tâm Anh TP.HCM sẽ tư vấn giải đáp thắc mắc giúp bạn.

Xạ trị có ăn yến được không?

Câu trả lời là: Có, người bệnh ung thư đang trong quá trình xạ trị hoàn toàn có thể sử dụng yến sào. Thậm chí, yến sào còn được xem là một nguồn thực phẩm bổ dưỡng rất tốt cho người bệnh ung thư, đặc biệt là những người đang trải qua các liệu pháp điều trị như xạ trị hay hóa trị.

Yến sào chứa nhiều dưỡng chất quý giá, gồm 18 acid amin, trong đó có 8 loại thiết yếu (Leu, Ile, Lys, Val, Met, Phe, Thr, Trp) và đã được chứng minh có tác dụng hỗ trợ sức khỏe như:

• Yến chứa Peptide nhỏ dễ hấp thu: Giúp kích thích tái tạo mô, tăng tổng hợp collagen, tăng sinh tế bào miễn dịch, giúp chống suy nhược, tăng sức đề kháng, giảm độc tính của tia xạ.
• Acid sialic (N-acetylneuraminic acid – Neu5Ac): Chiếm khoảng 8 – 10% trọng lượng khô, là hợp chất đặc trưng nhất của yến. Giúp bảo vệ tế bào khỏi tổn thương do tia xạ, tăng miễn dịch, nuôi dưỡng thần kinh, chống viêm và virus.
• Acid amin thiết yếu và không thiết yếu có tác dụng phục hồi năng lượng, giảm stress, tăng sức đề kháng, như:
  • Aspartic acid, Glutamic acid: Tăng năng lượng tế bào.
  • Arginine: Phục hồi mô tổn thương.
  • Cysteine, Methionine: Chống oxy hóa mạnh.
  • Tryptophan: Cải thiện giấc ngủ, giảm lo âu.
  • Proline, Glycine: Thành phần của collagen.
• Khoáng chất và nguyên tố vi lượng giúp ổn định chuyển hóa, giảm viêm, phục hồi mô, như:
  • Fe: Tạo hồng cầu.
  • Zn: Tổng hợp DNA, làm lành vết thương.
  • Ca: Phục hồi xương.
  • Mg, K: Ổn định nhịp tim, giảm mệt mỏi.
  • Cu: Tăng enzyme chống oxy hóa.
• Chất béo tốt (Unsaturated Fatty Acids) như: Omega-6 (linoleic acid), omega-9 (oleic acid), palmitic acid, giúp giảm cholesterol xấu, tăng đàn hồi màng tế bào, bảo vệ tim mạch.
• Hormone tự nhiên (estradiol, testosterone, progesterone): Cân bằng nội tiết.
• Yếu tố tăng trưởng (EGF, VEGF): Kích thích tăng sinh mô, phục hồi mạch máu.
• Peptide <3 kDa: Chống oxy hóa mạnh.

Với những giá trị dinh dưỡng trên, người đang xạ trị có thể ăn yến sào, nhưng nên coi đây là nguồn bổ sung dinh dưỡng, không phải “thuốc chữa bệnh”.

Liều lượng phù hợp cho người đang xạ trị ung thư

Nhìn chung, người bệnh xạ trị ung thư nên ăn lượng yến phù hợp với tình trạng sức khỏe của mình. Liều lượng khuyến nghị có thể tham khảo:

• Liều lượng khuyến nghị: 5-7g yến tinh chế (tương đương 1 chén yến chưng) mỗi lần.
• Tần suất: 2-3 lần/tuần là hợp lý, tránh lạm dụng vì ăn quá nhiều có thể gây đầy bụng, khó tiêu.
• Thời điểm dùng tốt: Buổi sáng khi bụng đói hoặc buổi tối trước khi ngủ khoảng 1 giờ, để cơ thể hấp thu dưỡng chất tối ưu.

Lưu ý: Tùy thuộc vào thể trạng của mẹ bạn, liều lượng có thể cần điều chỉnh. Điều quan trọng là phải theo dõi sát sao phản ứng của cơ thể sau khi sử dụng yến.

Một số lưu ý khi sử dụng yến cho người xạ trị

Mặc dù yến sào rất tốt, nhưng để đảm bảo an toàn và hiệu quả tối đa, bạn cần lưu ý một số điểm sau:

1. Hỏi ý kiến bác sĩ điều trị

Trước khi cho mẹ sử dụng yến sào hoặc bất kỳ loại thực phẩm chức năng nào khác, hãy thảo luận và hỏi ý kiến bác sĩ điều trị. Bác sĩ là người hiểu rõ nhất về tình trạng bệnh, phác đồ điều trị và có thể đưa ra lời khuyên cụ thể, phù hợp nhất cho mẹ bạn, tránh các tương tác không mong muốn với thuốc hoặc ảnh hưởng đến quá trình điều trị.

2. Chế biến yến đúng cách

Chế biến yến sào đúng cách không chỉ giúp giữ trọn vẹn dưỡng chất mà còn đảm bảo vệ sinh và dễ tiêu hóa cho người bệnh. Yến nên được chưng cách thủy với đường phèn, hoặc kết hợp cùng hạt sen, táo đỏ, kỷ tử để dễ ăn và bổ sung thêm dưỡng chất. Tránh chế biến quá ngọt hoặc dùng kèm những thực phẩm khó tiêu.

3. Chỉ nên sử dụng yến chất lượng

Hãy chọn yến sào tinh chế, có nguồn gốc rõ ràng, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm. Tránh mua sản phẩm trôi nổi, kém chất lượng vì có thể chứa hóa chất, gây hại cho sức khỏe người bệnh.

Nếu gia đình còn đang thắc mắc trong quá trình điều trị xạ trị có ăn yến được không, bạn nên đưa mẹ đến khoa Xạ trị, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM. Tại đây, đội ngũ bác sĩ chuyên khoa ung bướu, xạ trị phối hợp với các bác sĩ dinh dưỡng sẽ thăm khám trực tiếp, đánh giá tình trạng sức khỏe và tư vấn chế độ ăn uống, nghỉ ngơi phù hợp để hỗ trợ tối đa hiệu quả điều trị và phục hồi sức khỏe.

Hy vọng những thông tin trên sẽ giúp bạn và gia đình có thêm kiến thức để chăm sóc sức khỏe cho mẹ tốt nhất. Chúc mẹ bạn sớm phục hồi sức khỏe!