Tìm hiểu thông tin về viêm giáp De Quervain

Viêm giáp De Quervain là tình trạng viêm tuyến giáp bán cấp, thường xảy ra sau nhiễm virus và gây đau vùng cổ trước. Bệnh thường gặp ở nữ giới trung niên và có thể tự hồi phục sau một thời gian. Vậy nguyên nhân, dấu hiệu và cách chẩn đoán bệnh ra sao? Bác sĩ sẽ giải đáp thông qua bài viết dưới đây.

Viêm giáp De Quervain là gì?

Viêm giáp De Quervain là dạng viêm bán cấp ở tuyến giáp, đặc trưng của bệnh là tuyến giáp bị sưng và đau, đồng thời sự viêm nhiễm này phá hủy các tế bào tuyến giáp, làm giải phóng ồ ạt hormone tuyến giáp vào máu.

Tình trạng này khiến người bệnh trải qua một chuỗi rối loạn chức năng tuyến giáp: ban đầu là nhiễm độc giáp, sau đó chức năng tuyến giáp dần hồi phục về trạng thái bình thường tạm thời và cuối cùng chuyển sang suy giáp. Bệnh phổ biến ở phụ nữ trong độ tuổi từ 20 đến 50. (1)

Lý do gây ra bệnh viêm tuyến giáp De Quervain

Nguyên nhân gây viêm tuyến giáp De Quervain chưa được xác định chính xác, nhưng các chuyên gia cho rằng bệnh thường xuất hiện sau khi người bệnh bị nhiễm virus, đặc biệt là các virus gây cảm cúm, quai bị, sởi hoặc viêm đường hô hấp trên. Nhiễm virus khiến tuyến giáp bị viêm, sưng đau và hoạt động bất thường trong một thời gian. (2)

Ngoài ra, bệnh cũng được ghi nhận ở phụ nữ sau sinh, do sự thay đổi nội tiết tố và sức đề kháng tạm thời suy yếu. Bệnh cũng có xu hướng xảy ra nhiều hơn vào mùa hè, có thể liên quan đến yếu tố thời tiết hoặc môi trường.

Các triệu chứng của bệnh có thể tự thuyên giảm sau vài tuần hoặc vài tháng. Tuy nhiên, ở một số người, tình trạng viêm kéo dài có thể làm tuyến giáp suy yếu, dẫn đến suy giáp và cần điều trị lâu dài để cân bằng hormone.

Dấu hiệu bệnh viêm tuyến giáp De Quervain

Các triệu chứng của bệnh thường diễn tiến qua 4 giai đoạn, kéo dài tổng cộng khoảng vài tháng đến nửa năm. Mỗi giai đoạn có đặc điểm và biểu hiện khác nhau:

• Giai đoạn cấp tính (cường giáp thoáng qua): Thường kéo dài từ 3-6 tuần. Ở giai đoạn này, tuyến giáp bị viêm và giải phóng quá nhiều hormone vào máu, khiến cơ thể rơi vào tình trạng “cường giáp” (nghĩa là tuyến giáp hoạt động quá mức). Các triệu chứng phổ biến gồm:
  • Đau vùng cổ trước, có thể lan sang tai hoặc hàm.
  • Tuyến giáp sưng to và đau khi chạm vào.
  • Tim đập nhanh, hồi hộp, đổ nhiều mồ hôi.
  • Dễ bị nóng, sợ nóng, mệt mỏi, run tay.
  • Đi ngoài nhiều lần hơn bình thường.
  • Có thể sốt nhẹ hoặc sốt cao.
• Giai đoạn ổn định tạm thời (giai đoạn không triệu chứng): Giai đoạn này thường kéo dài 1-3 tuần. Lúc này, nồng độ hormone tuyến giáp trong máu tạm thời trở lại mức bình thường, nên người bệnh ít hoặc không có triệu chứng rõ rệt. (3)
• Giai đoạn suy giáp (tuyến giáp hoạt động yếu): Sau khi cường giáp thoáng qua, tuyến giáp có thể yếu đi và tiết ít hormone hơn bình thường, còn gọi là suy giáp (hypothyroidism). Giai đoạn này kéo dài vài tuần hoặc tiến triển thành suy giáp mạn tính (khoảng 10% người bệnh gặp tình trạng này). Các dấu hiệu thường gặp gồm:
  • Cơ thể mệt mỏi, thiếu năng lượng.
  • Da khô, tóc dễ rụng.
  • Mắt sưng hoặc có cảm giác nặng mí.
  • Dễ lạnh, nhạy cảm với thời tiết lạnh.
  • Táo bón, ăn uống kém ngon.

Nên chẩn đoán tình trạng này như thế nào?

Việc chẩn đoán viêm bệnh thường dựa trên biểu hiện lâm sàng kết hợp với các kết quả xét nghiệm máu và hình ảnh học, nhằm xác định chính xác tình trạng viêm cũng như loại trừ những bệnh lý tuyến giáp khác có triệu chứng tương tự.

• Bác sĩ thường nghi ngờ người bệnh mắc viêm tuyến giáp De Quervain khi có các dấu hiệu như đau vùng cổ trước, sưng nhẹ tuyến giáp, đôi khi đau lan lên tai hoặc hàm, kèm theo sốt nhẹ và mệt mỏi. Sau đó, để xác nhận chẩn đoán, người bệnh sẽ được chỉ định các xét nghiệm nhằm kiểm tra tình trạng viêm và hoạt động của tuyến giáp.
• Kết quả xét nghiệm thường cho thấy chỉ số viêm tăng cao, đặc biệt là tốc độ lắng máu (ESR – Erythrocyte Sedimentation Rate) và protein phản ứng C (CRP – C-reactive protein). Số lượng bạch cầu trong máu có thể tăng nhẹ, một số trường hợp có biểu hiện thiếu máu nhẹ.
• Khi kiểm tra chức năng tuyến giáp, kết quả thường ghi nhận TSH (hormone kích thích tuyến giáp) giảm, trong khi T3 và T4 (các hormone tuyến giáp chính) tăng trong giai đoạn đầu. Sau đó, các chỉ số này dần trở lại bình thường hoặc giảm nhẹ khi tuyến giáp bước vào giai đoạn hồi phục.
• Siêu âm tuyến giáp giúp bác sĩ quan sát được hình ảnh tuyến giáp to hơn bình thường, giảm âm và không đồng nhất (dấu hiệu đặc trưng của viêm). Ở một số trường hợp, siêu âm Doppler màu cho thấy lưu lượng máu đến tuyến giáp giảm hoặc ở mức bình thường.
• Bên cạnh đó, xạ hình tuyến giáp (sử dụng iod phóng xạ hoặc chất đánh dấu Tc-99m) cho thấy khả năng hấp thu iod của tuyến giáp rất thấp trong giai đoạn viêm cấp, giúp phân biệt với các bệnh lý khác như Basedow.
• Trong những trường hợp khó phân biệt hoặc nghi ngờ có khối bất thường, bác sĩ có thể chỉ định chọc hút tế bào bằng kim nhỏ (sinh thiết kim nhỏ). Kết quả mô bệnh học thường cho thấy các tế bào khổng lồ nhiều nhân, đây là đặc điểm giúp xác định chắc chắn bệnh lý này.

Việc chẩn đoán chính xác rất quan trọng, bởi viêm tuyến giáp De Quervain là bệnh có thể tự hồi phục mà không cần điều trị đặc hiệu như các bệnh tuyến giáp khác. Do đó, chẩn đoán đúng giúp người bệnh tránh dùng sai thuốc kháng giáp hoặc hormone thay thế, đồng thời được hướng dẫn điều trị giảm viêm và theo dõi phù hợp cho đến khi tuyến giáp trở lại hoạt động bình thường.

Khi bị viêm giáp bán cấp De Quervain nên làm gì?

Khi bị viêm giáp bán cấp De Quervain, người bệnh nên nghỉ ngơi, giữ tinh thần thoải mái và tuân thủ hướng dẫn điều trị của bác sĩ. Bệnh thường tự khỏi sau 4-6 tuần, nên mục tiêu chính là giảm đau và kiểm soát triệu chứng.

Trường hợp nhẹ bác sĩ có thể chỉ định dùng thuốc giảm đau, hạ sốt hoặc kháng viêm như paracetamol, ibuprofen hay aspirin. Khi đau nhiều hoặc sốt cao, bác sĩ sẽ chỉ định corticosteroid (như prednisolon) giúp giảm viêm nhanh.

Khi có biểu hiện cường giáp, thuốc chẹn beta (propranolol, atenolol) có thể được sử dụng để kiểm soát triệu chứng tim đập nhanh, run tay. Nếu xuất hiện suy giáp tạm thời, người bệnh có thể được bổ sung hormone levothyroxin trong thời gian ngắn.

Hầu hết các trường hợp đều hồi phục hoàn toàn, không để lại di chứng nếu được theo dõi và điều trị đúng cách. Nếu triệu chứng kéo dài hoặc trở nặng, người bệnh nên đến khám tại khoa Nội tiết – Đái tháo đường để được chẩn đoán và điều trị phù hợp.

Nên ngừa viêm tuyến giáp De Quervain bằng cách nào?

Hiện chưa có biện pháp phòng ngừa đặc hiệu, tuy nhiên có thể giảm nguy cơ mắc bệnh bằng cách duy trì sức khỏe tổng thể và phòng ngừa nhiễm virus đường hô hấp thông qua các biện pháp sau:

• Tiêm phòng đầy đủ các loại vắc xin như cúm, sởi, quai bị, rubella.
• Giữ ấm cơ thể khi thời tiết lạnh, đặc biệt vào giai đoạn chuyển mùa hoặc mưa nhiều.
• Duy trì lối sống lành mạnh, cố gắng ngủ đủ giấc, tránh thức khuya, làm việc quá sức hay căng thẳng kéo dài.
• Tập thể dục thường xuyên như đi bộ, yoga hoặc chơi thể thao ít nhất 30 phút mỗi ngày để tăng cường sức đề kháng.
• Hạn chế rượu bia, thuốc lá và các chất kích thích có hại cho sức khỏe.
• Xây dựng chế độ ăn khoa học: bổ sung thực phẩm giàu vitamin và khoáng chất từ rau củ, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt.
• Tránh thực phẩm nhiều đường, dầu mỡ hoặc chế biến sẵn để hỗ trợ bảo vệ chức năng tuyến giáp và hệ miễn dịch.

Cách chăm sóc người bị viêm giáp De Quervain

Người bệnh cần được chăm sóc đúng cách để giảm triệu chứng, hỗ trợ hồi phục và ngăn ngừa biến chứng. Một số lưu ý trong chăm sóc bao gồm:

• Tránh làm việc quá sức, hạn chế căng thẳng để cơ thể có thời gian phục hồi.
• Tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ, không tự ý ngưng hoặc thay đổi liều thuốc, đặc biệt khi sử dụng thuốc giảm đau hoặc corticosteroid.
• Chườm ấm vùng cổ, giúp giảm đau và khó chịu.
• Nếu thấy sưng đau kéo dài kèm theo sốt cao hoặc mệt mỏi nhiều, cần tái khám sớm.
• Bổ sung rau xanh, trái cây, thực phẩm giàu vitamin C và khoáng chất vào chế độ ăn uống để nâng cao sức đề kháng.
• Hạn chế sử dụng các chất kích thích như rượu, bia, cà phê và thuốc lá vì có thể ảnh hưởng đến quá trình hồi phục.
• Có thể đi bộ, tập hít thở hoặc yoga nhẹ để cải thiện tuần hoàn và giảm triệu chứng mệt mỏi.
• Đến bệnh viện tái khám định kỳ tại khoa Nội tiết – Đái tháo đường để theo dõi chức năng tuyến giáp và điều trị phù hợp theo từng giai đoạn bệnh.

Viêm giáp De Quervain thường có tiên lượng tốt và có thể tự hồi phục sau vài tuần đến vài tháng nếu được chăm sóc, điều trị đúng cách. Người bệnh nên tái khám định kỳ tại khoa Nội tiết – Đái tháo đường để được theo dõi chức năng tuyến giáp và hướng dẫn điều trị phù hợp.