Viêm da tiếp xúc ở trẻ em: Cha mẹ bé cần lưu ý điều gì?

Viêm da tiếp xúc ở trẻ em là một trong những bệnh da liễu phổ biến hiện nay, thường xuất hiện do da bé nhạy cảm với các yếu tố môi trường hoặc hóa chất sinh hoạt hằng ngày. Bệnh tuy không quá nguy hiểm nhưng dễ tái phát, gây ngứa ngáy, khó chịu và ảnh hưởng đến giấc ngủ cũng như sinh hoạt của trẻ nếu cha mẹ không biết cách chăm sóc đúng.

Viêm da tiếp xúc ở trẻ em là gì?

Viêm da tiếp xúc ở trẻ em là tình trạng viêm, đỏ hoặc nổi mẩn trên da khi da bé tiếp xúc trực tiếp với 1 tác nhân gây kích ứng hoặc dị ứng. Đây là phản ứng của hệ miễn dịch khi da bị tấn công bởi yếu tố lạ, thường gặp ở các vùng da hở, ma sát nhiều như mặt, cổ, tay, chân, mông hoặc vùng bẹn sinh dục của trẻ.

Bé bị viêm da tiếp xúc có thể được chia làm 2 loại chính, gồm: (1)

• Viêm da tiếp xúc kích ứng ở trẻ: dạng này xảy ra khi da bé tiếp xúc với hóa chất mạnh như xà phòng, nước rửa tay, chất tẩy rửa hoặc dịch trong tã bẩn,… Da bé vốn mỏng manh, lớp hàng rào bảo vệ còn yếu nên dễ bị tổn thương chỉ sau vài lần tiếp xúc.
• Viêm da tiếp xúc dị ứng ở trẻ: đây là phản ứng của hệ miễn dịch với các tác nhân như phấn hoa, niken trong đồ chơi kim loại, chất tạo mùi hoặc sữa tắm có hương liệu. Tình trạng này thường xuất hiện sau vài giờ đến vài ngày tiếp xúc và dễ tái phát nếu không loại bỏ nguyên nhân.

Nguyên nhân trẻ bị viêm da tiếp xúc

Các nguyên nhân trẻ bị viêm da tiếp xúc bao gồm:

• Di truyền: nếu cha mẹ có tiền sử mắc bệnh viêm da cơ địa, dị ứng hoặc hen suyễn, trẻ có nguy cơ cao bị viêm da tiếp xúc.
• Cơ địa và giới tính: bé có làn da khô, da nhạy cảm hoặc hệ miễn dịch yếu dễ bị kích ứng. Bệnh có thể gặp ở mọi độ tuổi, kể cả trẻ sơ sinh. Nhiều nghiên cứu cho thấy bé gái có xu hướng mắc bệnh cao hơn bé trai.
• Tiếp xúc với hóa chất trong sinh hoạt: xà phòng, sữa tắm, nước giặt, dung dịch vệ sinh chứa chất tẩy rửa mạnh có thể làm tổn thương lớp bảo vệ da, gây khô rát, bong tróc, ngứa đỏ.
• Tiếp xúc với các vật dụng xung quanh: quần áo, bỉm tã, drap giường, vỏ gối không được giặt sạch hoặc làm từ chất liệu tổng hợp gây bí da, kích ứng và viêm.
• Dị nguyên từ môi trường: phấn hoa, nấm mốc, bụi mịn, lông thú, côn trùng hoặc khí ô nhiễm đều có thể kích hoạt phản ứng viêm da ở trẻ.
• Thực phẩm và chất phụ gia: đồ ăn chứa chất bảo quản, phẩm màu, hương liệu (tôm, cua, sữa bò, snack, nước ngọt có gas,…) có thể gây dị ứng toàn thân, bao gồm viêm da.
• Quần áo, đồ chơi, kim loại: nút áo, dây chuyền, đồ chơi chứa bạc, inox, niken là những yếu tố gây kích ứng thường gặp ở vùng cổ, tay, bụng của trẻ.

Dấu hiệu nhận biết bé bị viêm da tiếp xúc

Các triệu chứng nhận biết bé bị viêm da tiếp xúc gồm:

• Da đỏ, sưng, rát nhẹ hoặc nổi mụn nước nhỏ li ti.
• Bé ngứa nhiều, gãi liên tục, quấy khóc hoặc mất ngủ.
• Vùng da tổn thương khô, bong tróc, tiết dịch nếu nặng.
• Có thể xuất hiện sốt nhẹ hoặc nổi hạch nhỏ quanh cổ khi viêm lan rộng.

Các vị trí thường thường gặp:

• Mặt, cổ, tay, chân, vùng quanh miệng hoặc khu vực mặc tã.
• Các vùng da cọ xát thường xuyên với quần áo, chăn mền, đồ chơi.

Viêm da tiếp xúc ở trẻ có nguy hiểm không?

Viêm da tiếp xúc ở trẻ em thường không nguy hiểm. Phần lớn các trường hợp bé mắc bệnh đều nhẹ và có thể hồi phục sau vài ngày nếu chăm sóc đúng cách. Tuy nhiên, nếu cha mẹ để bé gãi nhiều hoặc tự ý cho trẻ thuốc chứa corticoid mạnh, da trẻ có thể bị nhiễm trùng, sưng viêm lan rộng hoặc để lại sẹo thâm. Trẻ bị ngứa kéo dài dễ mất ngủ, mệt mỏi, biếng ăn, ảnh hưởng đến phát triển thể chất và tinh thần.

Phương pháp chẩn đoán

Bác sĩ thường tiến hành chẩn đoán viêm da tiếp xúc ở trẻ em theo các bước sau:

• Khai thác tiền sử bệnh, các yếu tố mà trẻ tiếp xúc gần đây (hóa chất, đồ dùng, môi trường).
• Khám da lâm sàng, đánh giá đặc điểm vùng tổn thương.
• Trường hợp nghi ngờ dị ứng, có thể làm thêm các xét nghiệm máu như IgE, Panel 60 yếu tố dị nguyên… để tìm tác nhân gây bệnh.
• Kết quả chẩn đoán giúp bác sĩ đưa ra phác đồ điều trị hiệu quả và an toàn cho từng độ tuổi.

Cách điều trị viêm da tiếp xúc ở trẻ an toàn, hiệu quả

Khi nghi ngờ hoặc phát hiện trẻ bị viêm da tiếp xúc, ba mẹ có thể xử lý ban đầu bằng các phương pháp sau:

• Cho trẻ ngừng tiếp xúc ngay với yếu tố nghi ngờ gây kích ứng hay dị ứng.
• Rửa da bằng nước sạch hoặc nước muối sinh lý, lau khô nhẹ nhàng.
• Mặc quần áo rộng, chất liệu cotton mềm mại, thoáng khí.
• Thoa kem dưỡng ẩm dịu nhẹ, không hương liệu để phục hồi hàng rào bảo vệ da.
• Không tự ý dùng thuốc bôi có corticoid nếu chưa có chỉ định bác sĩ.

Nếu các triệu chứng không thuyên giảm, cần đưa trẻ đến thăm khám với bác sĩ Nhi khoa hoặc Da liễu:

• Bác sĩ có thể chỉ định kem bôi kháng viêm, thuốc kháng histamin giúp giảm ngứa, sưng đỏ.
• Trường hợp viêm lan rộng, có thể dùng thuốc kháng sinh hoặc kháng viêm ngắn ngày.
• Xác định và loại bỏ dị nguyên là bước quan trọng để ngăn tái phát.
• Với trẻ sơ sinh, cần được điều trị và theo dõi tại chuyên khoa Nhi – Sơ sinh kết hợp với Da liễu để đảm bảo an toàn tuyệt đối.

Hướng dẫn chăm sóc và phòng ngừa bệnh

Cách chăm sóc trẻ bị viêm da tiếp xúc:

• Tắm cho bé bằng nước ấm vừa phải, không quá nóng.
• Dùng sữa tắm dành cho da nhạy cảm, không sulfate, không hương liệu.
• Giữ da bé luôn khô ráo, thay tã thường xuyên.
• Không để trẻ gãi – có thể đeo bao tay cotton để hạn chế tổn thương da.
• Dưỡng ẩm mỗi ngày giúp da nhanh phục hồi.
• Bổ sung rau xanh, trái cây, nước lọc để tăng sức đề kháng da.

Để phòng ngừa bệnh tái phát, có thể áp dụng các phương pháp sau:

• Giặt riêng quần áo, drap, khăn tắm của bé bằng nước giặt trung tính.
• Tránh tiếp xúc bụi, khói thuốc, côn trùng, phấn hoa.
• Không dùng sản phẩm tạo mùi, nước hoa, dung dịch xịt phòng gần nơi bé ở.
• Thử phản ứng da trước khi cho bé sử dụng sản phẩm mới.
• Tái khám định kỳ nếu trẻ có cơ địa dễ dị ứng hoặc từng viêm da tái phát.

Ngoài ra, các bậc phụ huynh cần lưu ý một số điều sau đây:

• Không nên tự ý điều trị hoặc trì hoãn khám.
• Luôn quan sát và ghi nhận sự thay đổi trên da bé mỗi ngày.
• Kết hợp điều trị – chăm sóc – dinh dưỡng là chìa khóa giúp da bé khỏe mạnh lâu dài.

Khi trẻ có dấu hiệu viêm da nặng, sưng đỏ lan rộng hoặc tái phát nhiều lần, ba mẹ có thể đưa trẻ đến thăm khám tại Hệ thống BVĐK Tâm Anh để được bác sĩ da liễu và nhi khoa chẩn đoán chính xác, điều trị an toàn và hướng dẫn chăm sóc phù hợp cho từng độ tuổi.

Để đặt lịch thăm khám, tư vấn, điều trị các vấn đề da liễu tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Quý khách hàng có thể liên hệ theo thông tin:

Viêm da tiếp xúc ở trẻ em tuy phổ biến nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu được phát hiện sớm và chăm sóc đúng cách. Cha mẹ cần hiểu rõ nguyên nhân, dấu hiệu và hướng xử lý để bảo vệ làn da nhạy cảm của con khỏi các yếu tố gây kích ứng.