Bà Lan, 80 tuổi, đau nửa đầu bên trái, lan ra vùng sau gáy và ống tai trái, kèm khó thở, nhập cấp cứu, bác sĩ chẩn đoán viêm xoang do nấm đã biến chứng.

Trước đó, bà Lan đau nhức đầu hơn 1 tháng, chưa từng đi khám. Gần đây, triệu chứng trở nặng sau 2 ngày, bà cấp cứu tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh.

ThS.BS.CKII Trần Thị Thúy Hằng, Trưởng khoa Tai Mũi Họng, Trung tâm Tai Mũi Họng nội soi tai mũi họng ghi nhận tình trạng mũi xuất tiết nhầy đục, chẩn đoán viêm mũi xoang. Kết quả chụp CT-scan thấy dày niêm mạc các xoang kèm xơ dày thành xoang, tắc lỗ thông xoang hàm phải và xoang bướm trái, vẹo vách ngăn, khí hóa cuốn mũi. Xoang hàm phải có cấu trúc đậm độ cao, khả năng người bệnh bị viêm xoang do nấm. Bác sĩ Hằng chỉ định phẫu thuật loại bỏ tổn thương và ngăn viêm xoang do nấm gây biến chứng.

Qua nội soi, bác sĩ Hằng mở xoang bướm trái, mở lỗ thông xoang hàm phải. Bác sĩ quan sát thấy lòng xoang chứa đầy dịch mủ và mô nghi nấm, khe giữa mũi và cấu trúc xương, niêm mạc xoang sàng phù nề, thoái hóa. Bác sĩ tiến hành lấy sạch mô gửi giải phẫu bệnh, hút sạch nhầy mủ, bơm rửa lòng xoang đồng thời chỉnh hình cuốn mũi. Kết quả giải phẫu bệnh là nấm Aspergillus.

Bác sĩ Hằng giải thích, nấm Aspergillus thường đặc, khô, gây tắc hoàn toàn dẫn lưu xoang. Xoang bướm là xoang sâu, nằm sát nền sọ và các cấu trúc thần kinh quan trọng (dây thần kinh thị giác, xoang hang, tuyến yên). Khi lòng xoang bị lấp đầy bởi mô nấm và mủ, dịch viêm không thoát được gây ứ mủ kéo dài, tạo áp lực lên thành xoang và các mô lân cận, kích thích trực tiếp các thụ thể đau và các nhánh thần kinh sọ, gây đau đầu dữ dội, cơn đau kéo dài và tăng dần.

Nấm Aspergillus cũng gây viêm mạn tính kéo dài, khiến niêm mạc xoang dày, thoái hóa, kém đáp ứng thuốc điều trị, tăng nhạy cảm với đau. Vì vậy, người bệnh thường đau đầu nhiều so với viêm xoang do vi khuẩn thông thường.

Hậu phẫu, bà Lan sức khỏe ổn định, xuất viện sau 2 ngày. Tái khám, vết mổ lành thương tốt. Bà Lan hết các triệu chứng đau nhức đầu, không còn đau vùng sau gáy, nghẹt mũi, chảy mũi cải thiện rõ.

Theo bác sĩ Hằng, viêm xoang do nấm là tình trạng viêm xoang với sự hiện diện của nấm sinh sôi và phát triển trong các hốc mũi xoang, gây viêm nhiễm kéo dài. Hai loại nấm chính gây ra viêm xoang do nấm là Aspergillus sp. và Zygomycetes sp. Trong đó, Aspergillus sp. phổ biến hơn. Viêm xoang do nấm thường gây nghẹt mũi, chảy nước mũi, suy giảm khứu giác, chảy mũi hôi, đau nhức vùng xoang, sốt; kém đáp ứng với điều trị nội khoa.

Bệnh có thể gây nhiều biến chứng nguy hiểm nếu không điều trị kịp thời. Nấm có thể phát triển thành khối đầy trong xoang, phá hủy các xoang, sau đó xâm lấn các cơ quan lân cận như hốc mắt, sọ não. Ở người lớn tuổi, các biến chứng viêm xoang do nấm diễn tiến nặng vì hệ miễn dịch suy yếu, khả năng nhận diện và tiêu diệt vi sinh vật giảm, nhiễm trùng dễ lan rộng và khó kiểm soát. Niêm mạc và cấu trúc xoang của người lớn tuổi cũng thoái hóa, giảm tiết nhầy, giảm vận động lông chuyển, làm dẫn lưu xoang kém, dịch viêm dễ ứ đọng, tạo điều kiện hình thành ổ nấm và mủ. Phẫu thuật nội soi mũi xoang lấy nấm là phương pháp cần thiết và hiệu quả khi điều trị viêm xoang do nấm.

Bác sĩ Hằng khuyến cáo, khi xuất hiện những triệu chứng nghẹt mũi, sổ mũi kéo dài, đau nhức vùng xoang, kém đáp ứng thuốc, người bệnh nên đi khám bác sĩ Tai Mũi Họng để chẩn đoán, điều trị sớm, ngăn biến chứng nguy hiểm đặc biệt ở người lớn tuổi, nhiều bệnh nền.

Để phòng ngừa bệnh, mọi người nên đeo khẩu trang khi ra ngoài, vệ sinh nhà cửa, tránh để môi trường ẩm mốc, súc họng rửa mũi hàng ngày, tăng sức đề kháng, điều trị triệt để các đợt viêm mũi họng.

*Tên bệnh nhân đã được thay đổi.