Bà Mùi, 70 tuổi, đau đầu chóng mặt dữ dội sau nửa tháng tự ngưng thuốc huyết áp, nhập viện được chẩn đoán xuất huyết não hai bên, nguy cơ tổn thương não nghiêm trọng.

Bà Mùi bị tăng huyết áp nhiều năm nay, uống thuốc thấy bệnh được kiểm soát nên tự ngưng thuốc từ nửa tháng trước. Cách nhập viện ba ngày, bà đau đầu nhiều vùng đỉnh, chẩm, vai gáy kèm chóng mặt. Điều trị tại bệnh viện tỉnh không thuyên giảm, bà được chuyển đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM.

Ngày 19/9, BS.CKI Hoàng Thị Bình, khoa Nội tim mạch, Trung tâm Tim mạch, cho biết chỉ số huyết áp của bà Mùi thời điểm nhập viện lên đến 200/110 mmHg. Bà than đau đầu, choáng váng rất nhiều. Kết quả chụp MRI não ghi nhận bà bị xuất huyết (chảy máu) dưới nhện hai bên bán cầu não. Đây là một dạng xuất huyết não, xảy ra khi máu bị rò rỉ chảy vào khoảng trống giữa não và màng bao quanh (màng não). Nếu không được cấp cứu kịp thời, bệnh nhân có thể gặp các tổn thương nghiêm trọng tại não, nhanh chóng dẫn đến hôn mê thậm chí tử vong.

Khoảng 85% các trường hợp chảy máu dưới nhện là do vỡ phình động mạch não. Một số yếu tố nguy cơ khác bao gồm chấn thương, dị dạng động mạch hoặc tĩnh mạch, viêm mạch, bóc tách động mạch nội sọ, thiếu máu hồng cầu hình liềm, rối loạn chống đông máu, lạm dụng chất kích thích, chất gây nghiện…

“Trường hợp bà Mùi, việc tự ý ngưng thuốc đã khiến bệnh nhân vào đợt tăng huyết áp cấp cứu. Khi huyết áp tăng cao, đặc biệt là tăng đột ngột, sẽ tác động lên túi phình động mạch khiến chúng vỡ ra, dẫn tới xuất huyết dưới nhện”, ThS.BS.CKII Huỳnh Thanh Kiều, Trưởng khoa Nội tim mạch 1, Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM nhận định, thêm rằng chỉ cần chậm điều trị một vài ngày nữa, người bệnh sẽ đối mặt với nguy cơ tổn thương não, để lại di chứng về thể chất (yếu liệt tay chân, giảm khả năng vận động), về nhận thức (rối loạn chức năng nhận thức, giảm trí nhớ, giảm tập trung), về tinh thần (trầm cảm, lo âu, rối loạn căng thẳng sau chấn thương), khó nói (líu lưỡi, khó chọn lọc từ ngữ để diễn đạt ý muốn nói).

Các bác sĩ tim mạch và nội thần kinh hội chẩn, quyết định cho bệnh nhân dùng thuốc hạ áp khẩn cấp kèm các loại thuốc giúp giảm phù não, thuốc ngừa co thắt động mạch, thuốc giảm đau… Vài giờ sau bà Mùi khỏe lên, giảm chóng mặt, đau đầu, huyết áp về mức bình thường 110-120/80 mmHg, không để lại di chứng sau xuất huyết não. Bà tiếp tục dùng thuốc theo chỉ định, xuất viện sau ba ngày điều trị.

Theo bác sĩ Kiều, phần lớn các trường hợp xuất huyết dưới nhện là do vỡ túi phình động mạch não hoặc chấn thương ở vùng đầu. Do đó, kiểm soát tốt hai yếu tố nguy cơ này là biện pháp phòng ngừa hiệu quả nhất. Mỗi người nên thăm khám sức khỏe tổng quát hằng năm, đặc biệt ở người cao tuổi, có bệnh tăng huyết áp cần khám tầm soát đột quỵ tim và não. Chủ động kiểm soát tình trạng huyết áp cao bằng cách dùng thuốc theo chỉ định, thay đổi lối sống, ăn nhạt…

Tập thể dục thường xuyên, tránh làm việc, tập luyện gắng sức hay nâng vật nặng quá mức để tránh phình vỡ động mạch não. Ăn uống lành mạnh, cân bằng dinh dưỡng, bỏ uống rượu bia, thuốc lá, các chất gây nghiện, chất kích thích… Đội mũ bảo hiểm khi tham gia giao thông hoặc chơi các môn thể thao có nguy cơ cao xảy ra va chạm, té ngã. Thiết kế không gian sống an toàn để tránh té ngã ở người lớn tuổi.

Đối với những bệnh nhân có tiền căn tăng huyết áp, cần uống thuốc đúng liều lượng theo chỉ dẫn của bác sĩ. Các loại thuốc tăng huyết áp nhằm kiểm soát huyết áp trong giới hạn mục tiêu, không phải điều trị dứt điểm căn bệnh này.

Ngay cả khi bệnh đã ổn định, nếu ngừng điều trị, huyết áp có thể tăng đột ngột và gây ra những biến chứng nguy hiểm như tai biến mạch máu não, có thể để lại di chứng liệt nửa người… Vì vậy, bệnh nhân không được tự ý ngưng hoặc thay đổi thuốc khi chưa có ý kiến của bác sĩ. Ngoài ra, cần tái khám định kỳ để được điều chỉnh loại thuốc hoặc tăng giảm liều lượng thuốc cho phù hợp với tình trạng bệnh ở từng thời điểm.

*Tên bệnh nhân đã được thay đổi