Em Chenda, 11 tuổi, không thể đi lại do chỏm xương đùi trượt ra khỏi ổ cối ở khớp háng, được chuyển từ Campuchia sang Việt Nam phẫu thuật.

“Trượt chỏm xương đùi không phải là hiếm gặp nhưng trượt nặng như trường hợp em Chenda thì rất hy hữu”,ThS.BS.CKI Nguyễn Xuân Trường, Trung tâm Chấn thương Chỉnh hình, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết, thêm rằng đây cũng là lần đầu tiên Bệnh viện tiếp nhận trường hợp trượt chỏm xương đùi nghiêm trọng như vậy.

Chenda bắt đầu đau khớp háng bên trái vào hai tuần trước nhưng vẫn đi lại bình thường. Khi cơn đau trở nên nghiêm trọng, em nằm bất động, không thể giạng chân hay thực hiện bất kỳ cử động nào, gia đình đưa đi khám và chuyển viện sang Việt Nam. Kết quả chụp CT tại Bệnh viện Tâm Anh cho thấy chỏm xương đùi của bệnh nhi gần trượt hẳn ra ngoài.

Bác sĩ Trường cho biết trượt chỏm xương đùi là tình trạng chỏm xương đùi trượt ra khỏi cổ xương đùi, thường gặp ở trẻ trong giai đoạn dậy thì. Hiện vẫn chưa xác định được chính xác nguyên nhân gây trượt chỏm xương đùi ở trẻ em.

Tuy nhiên, tình trạng này có thể liên quan đến các yếu tố như mất vững bẩm sinh ở sụn, chấn thương… Nếu phát hiện sớm, khi mức độ trượt còn nhẹ, có thể nắn chỉnh bằng phương pháp bắt vít kín qua da. Tuy nhiên, ở mức độ nhẹ, dù đau nhưng trẻ không gặp khó khăn trong sinh hoạt nên phụ huynh dễ chủ quan như trường hợp của em Chenda.

Em Chenda cần được phẫu thuật càng sớm càng tốt. Nếu không điều trị đúng cách, phần xương bị trượt hoặc các mô xương mới mọc ra có thể chèn ép mạch máu nuôi, dẫn đến hoại tử chỏm xương đùi. Về lâu dài, em buộc phải thay khớp háng để bảo tồn khả năng vận động.

Bác sĩ chỉ định phẫu thuật cho em Chenda bằng kỹ thuật bóc tách vạt chứa mạch máu nuôi cổ xương đùi với đường mổ làm trật khớp háng. “Đây là kỹ thuật rất khó, đòi hỏi sự tỉ mỉ và tập trung cao độ vì vạt da chứa mạch máu dính rất chắc vào xương, chỉ với một sai sót cực nhỏ cũng có thể làm tổn thương mạch máu nuôi, tăng nguy cơ hoại tử chỏm xương đùi lên gấp nhiều lần” bác sĩ Trường cho hay.

Với đường mổ làm trật khớp háng, cho phép bác sĩ làm trật khớp háng ra ngoài nhưng vẫn bảo tồn mạch máu nuôi. Điều này tạo điều kiện cho bác sĩ quan sát rõ vùng chỏm xương đùi để thực hiện chính xác thao tác bóc tách và loại bỏ các mảnh xương gãy vỡ. Ca phẫu thuật kết thúc sau 5 tiếng, các mảng xương thừa được loại bỏ hoàn toàn, đảm bảo không tì đè làm tổn thương mạch máu. Chỏm xương đùi của bệnh nhi cũng được nắn chỉnh lại đúng vị trí và cố định bằng 2 đinh ốc, thêm 2 đinh ốc cố định mấu chuyển lớn.

Nắn chỉnh trượt chỏm xương đùi nặng là một ca đại phẫu. Ba ngày đầu sau mổ, bệnh nhi được yêu cầu hạn chế vận động, thực hiện tất cả các sinh hoạt tại giường. Bệnh nhi xuất viện sau 2 ngày tiếp theo trong tình trạng có thể đi lại với nạng. Tiên lượng, bệnh nhi có thể đi lại bình thường sau 1 tháng.

Phụ huynh nên đưa trẻ đi khám nếu phát hiện các dấu hiệu cảnh báo trượt chỏm xương đùi, nhất là sau khi gặp chấn thương, như cảm giác căng cứng vùng hông, có thể giảm khi nghỉ ngơi, đi khập khiễng; đau xương đùi, có thể lan xuống bắp đùi và gối; hạn chế các vận động ở hông như giạng, xoay, gấp…