Đoàn các bác sĩ Khoa Hô hấp, BVĐK Tâm Anh Hà Nội góp mặt trong Hội nghị Hô hấp toàn quốc 2025 với vai trò ban tổ chức, chủ tọa nhiều phiên hội nghị đồng thời chia sẻ nhiều chủ đề nghiên cứu khoa học với giá trị ứng dụng thực tiễn cao.

Hội nghị Hô hấp toàn quốc 2025 lấy chủ đề “Hợp tác vì sức khỏe phổi” cập nhật nhiều thông tin, kiến thức mới về các bệnh lý hô hấp phổ biến như viêm phổi cộng đồng, ung thư phổi, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, hen suyễn… Trong đó, chủ đề kháng kháng sinh nhận được nhiều chú ý và bàn luận. TS. Jaslyn Doshi – Đại học Sydney (Úc) chia sẻ Việt Nam có mức tiêu thụ kháng sinh cao nhất trong 67 quốc gia được khảo sát năm 2023, theo báo cáo xu hướng tiêu thụ kháng sinh toàn cầu trong giai đoạn 2016–2023.

Nghiên cứu tổng hợp xu hướng sử dụng kháng sinh tại 67 quốc gia từ năm 2016 – 2023, tập trung vào những thay đổi tiêu thụ kháng sinh trong đại dịch COVID-19. Theo nghiên cứu này, mức tăng tiêu thụ kháng sinh đáng kể nhất ở các nước thu nhập thấp và trung bình, đứng đầu là Việt Nam. Trước đó, Việt Nam xếp hạng 11 thế giới về tổng lượng sử dụng thuốc kháng sinh giai đoạn 2000 – 2015.

Kháng kháng sinh xảy ra khi các vi sinh vật (vi khuẩn, virus, nấm, ký sinh trùng) tiến hóa để chống lại tác dụng của các thuốc kháng sinh. Việt Nam là một trong những nước có tỷ lệ kháng kháng sinh cao nhất trên thế giới. Với ghi nhận về xu hướng tiêu thụ kháng sinh theo nghiên cứu trên, tình trạng kháng kháng sinh được dự báo sẽ diễn tiến nghiêm trọng hơn. Điều này tăng gánh nặng lên hệ thống y tế và sức khỏe cộng đồng, người bệnh nhiễm khuẩn dai dẳng, nguy cơ lây nhiễm cao hơn khiến tỷ lệ mắc và tử vong cao hơn, tăng chi phí điều trị.

Theo TS Jaslyn Doshi, các bệnh nhiễm khuẩn đường hô hấp là một trong những chỉ định dùng kháng sinh phổ biến trên thế giới. Do đó, tình trạng kháng kháng sinh xuất hiện nhiều ở nhóm các vi khuẩn gây bệnh đường hô hấp, ví dụ như khuẩn S. pneumoniae và H. influenzae, hai tác nhân phổ biến nhất gây viêm phổi ở người lớn và trẻ em. Klebsiella pneumoniae và Pseudomonas aeruginosa là các vi khuẩn gram âm gây nhiều bệnh nhiễm trùng  cũng cho thấy tình trạng đề kháng nhiều loại kháng sinh khác nhau.

TTƯT.PGS.TS.BS Chu Thị Hạnh – Trưởng khoa Hô hấp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, Phó Chủ tịch Hội Hô hấp Việt Nam dẫn chứng trường hợp người bệnh điều trị tại Bệnh viện Tâm Anh. Cụ ông 72 tuổi viêm phổi, suy hô hấp nghiêm trọng, nguyên nhân được xác định do vi khuẩn Klebsiella pneumoniae đa kháng, tức là kháng ít nhất 2 loại kháng sinh trở lên.

Tình trạng kháng kháng sinh trên nền người bệnh cao tuổi, có bệnh nền khiến quá trình điều trị khó khăn, kéo dài gần 2 tháng, trong đó có thời gian cụ ông phải thở máy, điều trị hồi sức tích cực.

Yếu tố chính thúc đẩy tình trạng kháng kháng sinh tới từ việc lạm dụng kháng sinh, chỉ định thuốc không phù hợp đối với cả điều trị nội trú và ngoại trú. Theo WHO, kháng sinh chiếm hơn 50% các thuốc dùng cho con người và được phân phối tại các nhà thuốc cộng đồng, ở Việt Nam người bệnh có thể dễ dàng mua kháng sinh ngay cả khi không có đơn của bác sĩ.

Các kháng sinh mới là giải pháp để điều trị hữu hiệu cho những người bệnh nặng, nhưng phát triển kháng sinh ngày càng khó khăn. Tốc độ phát minh thuốc kháng sinh mới không kịp với tốc độ vi khuẩn kháng kháng sinh. Trung bình thời gian phát triển thuốc khoảng 10–15 năm với chi phí đầu tư lớn, tỷ lệ thất bại cao. Trong khi đó, các vi khuẩn liên tục biến đổi không ngừng với nhiều cơ chế đề kháng kháng sinh đa dạng giúp chúng lẩn trốn tác động của kháng sinh.

Cần nhiều giải pháp từ cấp quản lý để kiểm soát tình trạng sử dụng kháng sinh và kháng kháng sinh. Hiện, một số giải pháp đã được đưa ra như thử nghiệm mô hình quản lý sử dụng kháng sinh tại các cơ sở y tế, tăng cường cập nhật khuyến cáo sử dụng thuốc mới, xây dựng và cập nhật các hướng dẫn chẩn đoán và điều trị…

“Chủ động phòng bệnh, sử dụng kháng sinh đúng cách và tiêm vaccine là ba trụ cột để bảo vệ sức khỏe cộng đồng trước nguy cơ kháng kháng sinh leo thang”, PGS Hạnh nhấn mạnh.

Để phòng ngừa kháng kháng sinh, người dân cần chủ động hạn chế việc lạm dụng kháng sinh. Không sử dụng kháng sinh khi không có kê đơn của bác sĩ, uống thuốc đúng và đủ liều, không sử dụng lại đơn thuốc cũ. Ngoài ra, nên chủ động tiêm chủng các vaccine theo khuyến cáo. Một số nghiên cứu gần đây đã nhấn mạnh vaccine nâng cao hệ miễn dịch, hạn chế nguy cơ mắc bệnh và tránh biến chứng nặng khi nhiễm bệnh, từ đó có thể ngăn ngừa việc kê đơn kháng sinh, giúp hạn chế tình trạng kháng kháng sinh.

Cùng xem thêm 1 số hình ảnh từ Hội nghị Hô hấp toàn quốc 2025: