Thơ, 13 tuổi, màng nhĩ thủng rộng sau 10 năm tái phát viêm tai giữa thường xuyên, vừa được bác sĩ nội soi tái tạo màng nhĩ bằng cân cơ thái dương.

Thơ (ngụ tại Quảng Ngãi) mắc viêm tai giữa từ năm lên 2 tuổi, với các triệu chứng thường xuyên đau tai, chảy dịch tai, sốt, bỏ ăn. Khám tại cơ sở y tế địa phương, bé được điều trị nội khoa, giảm triệu chứng nhưng bệnh hay tái phát. Cách đây 3 tháng, các triệu chứng trên kèm dịch tai có mùi hôi và ù tai nghiêm trọng hơn. Điều trị nội khoa không đáp ứng, Thơ được đưa đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM khám.

ThS.BS.CKI Phạm Thị Phương, Trung tâm Tai Mũi Họng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết kết quả nội soi tai ghi nhận màng nhĩ tai phải của Thơ thủng rộng, sát rìa do biến chứng của viêm tai giữa không điều trị kịp thời, đúng cách, tái phát nhiều lần. Bác sĩ Phương chẩn đoán Thơ viêm tai giữa thủng nhĩ. Nguyên nhân thủng màng nhĩ do nhiễm trùng tai và tụ dịch trong hòm nhĩ (khoang tai giữa) làm tăng áp lực lên màng nhĩ. Màng nhĩ thủng để mủ thoát ra ngoài, giải phóng áp lực trong tai giữa.

“Khả năng Thơ đã thủng màng nhĩ trong thời gian dài, không thể tự lành theo thời gian hoặc điều trị nội khoa”, bác sĩ Phương nhận định, thêm rằng màng nhĩ thủng chỉ tự lành nếu vết thủng nhỏ, phát hiện sớm, điều trị phù hợp và kịp thời, không nhiễm trùng nặng. Màng nhĩ thủng dễ nhiễm trùng tai, nếu không vá nhĩ, thính lực sẽ suy giảm, viêm nhiễm gây biến chứng hình thành khối cholesteatoma trong tai giữa, ăn mòn xương chũm, lan bệnh tích lên não, chuỗi xương con bị phá hủy, liệt mặt do tổn thương dây thần kinh số 7.

Thơ cần phải phẫu thuật vá nhĩ để đóng kín màng nhĩ, loại bỏ viêm và phục hồi sức nghe. Trước tiên, bác sĩ vệ sinh tai cho Thơ, kê toa thuốc điều trị nhiễm trùng. Sau 4 tuần, tình trạng nhiễm trùng, chảy dịch tai cải thiện. Bác sĩ Phương tiến hành phẫu thuật nội soi vá nhĩ cho Thơ với sự hỗ trợ của hệ thống phẫu thuật nội soi hiện đại Karl-Storz chuyên dụng cho tai mũi họng, giúp bác sĩ có tầm nhìn rộng, tăng độ phóng đại và hình ảnh rõ nét, quan sát và thao tác chuẩn xác. Đây là phương pháp phẫu thuật ít xâm lấn, ít chảy máu, đảm bảo thẩm mỹ.

Đầu tiên, bác sĩ xử lý vùng thủng bằng cách làm sạch mô viêm và chỉnh gọn rìa màng nhĩ. Sau đó, lấy một mảnh cân cơ mỏng sau tai đặt vào vị trí thủng để tái tạo lại màng nhĩ. Cuối cùng, mảnh vá được cố định bằng thuốc tự tan đặt trong hòm nhĩ và ống tai, giúp màng nhĩ mới bám chắc.

Sau hơn 60 phút, ca mổ kết thúc. Thơ được nhét merocel (một vật liệu xốp mềm như bông gạc) vào trong tai để cố định tai mổ. Sức khỏe ổn định, bé Thơ được xuất viện sau 2 ngày hậu phẫu.

Bác sĩ Phương hướng dẫn ba mẹ chăm sóc Thơ sau mổ. Bệnh nhi cần ăn uống đầy đủ dinh dưỡng, nghỉ ngơi hợp lý, tránh xì mũi mạnh, giữ tai khô ráo, tránh nằm nghiêng đè lên vết mổ, tránh nơi có âm thanh lớn, không vận động mạnh, không bơi lội, không đi máy bay trong 3-6 tháng. Cần uống thuốc theo toa, tái khám theo lịch hẹn.

Tái khám sau 1 tuần, bác sĩ lấy merocel ra, vết mổ lành thương tốt, không còn sưng đau, chảy dịch. Sau 3 tuần, mảnh vá trong tai đã bám chắc, hình thành màng nhĩ mới lành hoàn toàn, tai khô, không còn chảy dịch.

Bác sĩ Phương cho biết, nhiễm trùng tai nếu không được chữa dứt điểm, tái phát nhiều lần gây biến chứng thủng nhĩ, suy giảm thính lực, khó khăn giao tiếp về sau.

Trẻ dễ viêm tai giữa hơn người lớn do cấu trúc vòi nhĩ (ống Eustachian) ở trẻ ngắn, hẹp và nằm ngang hơn so với người lớn. Khi trẻ viêm mũi họng, vi khuẩn và dịch dễ dàng di chuyển lên tai giữa, hệ miễn dịch của trẻ còn non nớt, chưa phát triển đầy đủ để chống lại các tác nhân gây bệnh, gây viêm tai giữa.

Trẻ bị viêm tai giữa sẽ có triệu chứng như đau tai, chảy dịch tai, chảy mủ tai, tai có mùi hôi, sốt, đau đầu, bỏ ăn; trẻ sơ sinh thì bú kém, khó ngủ, khóc nhiều. Nếu trẻ đau tai, sốt, chảy dịch tai…, ba mẹ nên đưa trẻ đi khám cơ sở y tế có chuyên khoa Tai Mũi Họng để bác sĩ nội soi, chẩn đoán, điều trị, kịp thời, hạn chế biến chứng.

Để phòng ngừa viêm tai giữa, bác sĩ Phương khuyến cáo nên rửa tay cho trẻ thường xuyên bằng xà phòng, không dùng chung dụng cụ ăn uống, cho trẻ bú mẹ ít nhất trong 6 tháng đầu đời, hạn chế cho trẻ ngậm bình sữa hoặc núm vú giả, tránh để trẻ bị sặc. Cho trẻ tiêm vaccine phòng nhiễm trùng tai do phế cầu khuẩn, cúm… Giữ ấm cơ thể trẻ khi trời lạnh. Ngoài ra cần có chế độ dinh dưỡng hợp lý tăng sức đề kháng. Tránh để trẻ tiếp xúc với người bị viêm đường hô hấp và khói thuốc lá.