Sau hơn 20 năm không điều trị tăng huyết áp, anh Tuấn, 46 tuổi, gặp biến chứng suy tim, suy thận, tổn thương đáy mắt, nguy cơ đột quỵ, nhồi máu cơ tim.

ThS.BS.CKII Huỳnh Thanh Kiều, Trưởng khoa Nội tim mạch 1, Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cho biết, tăng huyết áp xuất hiện trước tuổi 40 được xếp vào nhóm tăng huyết áp ở người trẻ. Khác với người lớn tuổi chủ yếu tăng huyết áp nguyên phát, tăng huyết áp ở người trẻ thường liên quan đến các nguyên nhân thứ phát như lối sống ít vận động, thừa cân – béo phì, hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia, ngưng thở khi ngủ, hẹp động mạch thận, viêm cầu thận, u tuyến thượng thận, cường giáp, hội chứng Cushing, hẹp eo động mạch chủ, viêm động mạch Takayasu… Một số trường hợp không tìm được nguyên nhân cụ thể.

Anh Tuấn có cha và bà nội bị tăng huyết áp, cha mất sớm do đột quỵ. Anh tình cờ phát hiện bệnh từ năm 25 tuổi, khi chỉ số dao động 130-140/90 mmHg, chưa có triệu chứng. Dù được bác sĩ kê đơn điều trị, anh chỉ uống thuốc trong thời gian ngắn rồi tự ý ngưng và không tái khám. “Lúc đó tôi nghĩ mình còn trẻ, huyết áp chỉ hơi cao, chắc không nguy hiểm”, anh Tuấn chia sẻ.

Trong suốt hơn 20 năm, anh không kiểm tra huyết áp, không tuân thủ khuyến cáo thay đổi lối sống. Anh hút khoảng nửa gói thuốc lá mỗi ngày, thường xuyên uống rượu bia, ít vận động và chịu nhiều áp lực công việc. “Đây là những yếu tố làm tăng nguy cơ tim mạch và khiến tăng huyết áp tiến triển nặng hơn”, bác sĩ Kiều nhận định.

Một tháng nay anh Tuấn khó thở khi gắng sức, ngộp thở khi nằm, nặng đầu vùng sau gáy, nhiều lúc xây xẩm phải nghỉ ngơi mới hết. Anh đo kiểm tra chỉ số huyết áp lên đến 200-220/110 mmHg, đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM khám.

BS.CKI Phạm Phong Luân, khoa Nội tim mạch, Trung tâm Tim mạch cho biết, bệnh nhân nhập viện trong tình trạng tăng huyết áp nặng kèm tổn thương đa cơ quan: suy tim nặng với phân suất tống máu (EF) chỉ còn 37%, suy thận mạn giai đoạn 3b, tổn thương đáy mắt độ 3. Điều này cho thấy huyết áp đã ở mức cao kéo dài nhưng không được kiểm soát, âm thầm phá hủy các cơ quan đích như tim, thận và mắt.

“Nếu tiếp tục bỏ điều trị, người bệnh có nguy cơ phải chạy thận định kỳ, suy tim tiến triển, mù lòa do tổn thương võng mạc không hồi phục, thậm chí đột quỵ hoặc nhồi máu cơ tim”, bác sĩ Luân cảnh báo.

Bệnh nhân được chữa trị tích cực bằng thuốc hạ áp, lợi tiểu và các thuốc trị suy tim. Sau vài ngày, huyết áp ổn định ở mức 130-140/80 mmHg, triệu chứng khó thở và nặng đầu cải thiện rõ. Anh xuất viện sau 5 ngày, tiếp tục điều trị ngoại trú để cải thiện chức năng tim và thận.

Bác sĩ Kiều cho biết, tăng huyết áp là bệnh lý phổ biến nhưng diễn tiến âm thầm. Theo ước tính có 46% người bị tăng huyết áp không biết mình mắc bệnh, do hầu như không có triệu chứng ở giai đoạn đầu. Trong đó có nhiều người trẻ như trường hợp anh Tuấn, dễ bỏ thuốc điều trị hoặc không tái khám vì thấy sức khỏe vẫn ổn, không có bất thường. Đến khi có biến chứng, di chứng hoặc tử vong, bệnh nhân mới đến viện thì đã qua thời gian vàng chữa trị.

Suy tim là một trong những biến chứng thường gặp nhất của tăng huyết áp không kiểm soát. Huyết áp cao buộc tim phải làm việc nhiều hơn, lâu ngày khiến cơ tim dày lên, cứng và suy yếu. Ngoài ra, tăng huyết áp còn gây suy thận, bệnh động mạch ngoại biên, phình và bóc tách động mạch chủ, tổn thương võng mạc; nguy hiểm nhất là đột quỵ và nhồi máu cơ tim.

Vì giai đoạn đầu của tăng huyết áp thường không có triệu chứng, Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ (AHA) khuyến cáo tất cả người lớn từ 20 tuổi trở lên nên kiểm tra huyết áp mỗi năm một lần. Hiện các gói khám, tầm soát tăng huyết áp rất đa dạng. Tùy thuộc độ tuổi, triệu chứng, yếu tố nguy cơ, mỗi người có thể chọn gói phù hợp, bác sĩ Kiều cho biết.

Để ngăn ngừa và phát hiện sớm biến chứng của tăng huyết áp, người bệnh cần uống thuốc đều đặn, theo dõi mức huyết áp khi điều trị. Mức huyết áp mục tiêu thông thường là ≤ 130/80 mmHg, trừ một số trường hợp đặc biệt có mức mục tiêu khác sẽ được bác sĩ thông báo. Kiểm tra sức khỏe ít nhất mỗi năm 1 lần; đồng thời duy trì chế độ sinh hoạt lành mạnh như tập thể dục đều đặn, không hút thuốc lá, hạn chế rượu bia, kiểm soát cân nặng, ăn uống hợp lý, giảm căng thẳng… cũng góp phần phòng ngừa các biến chứng tăng huyết áp.

*Tên bệnh nhân đã được thay đổi