Mỗi tháng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM và Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7 ghi nhận khoảng 200 trường hợp nhiễm ký sinh trùng các loại ở cả trẻ em và người lớn.
Gần 5 năm nay, bà L.T.H.V. (54 tuổi, Bình Định) liên tục chịu đựng cơn ngứa dữ dội kéo dài nhiều giờ của căn bệnh mề đay. Các hồng ban sẩn phù nổi bất cứ lúc nào, rải rác khắp toàn thân làm ảnh hưởng tới công việc, sinh hoạt, giấc ngủ. Bà V. đi khám ở nhiều nơi nhưng không tìm được nguyên nhân nổi mề đay, bệnh tái phát liên tục.
Tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, người bệnh được BSNT.CKI Phan Sơn Long, chuyên khoa Da liễu – Thẩm mỹ da, chỉ định làm tầm soát nguyên nhân nổi mề đay như xét nghiệm ký sinh trùng, xét nghiệm 60 dị nguyên gây dị ứng… Kết quả cho thấy bà V. nhiễm giun đũa chó mèo và giun lươn.
Sau hai tuần điều trị bằng thuốc diệt ký sinh trùng đặc trị, xét nghiệm trong cơ thể người bệnh không còn giun lươn, giun đũa chó mèo. Tình trạng nổi mề đay ở người bệnh giảm dần.
Cũng đến khám vì nổi sẩn hồng ban mụn nước, da tróc vảy, ngứa nhiều nhất là vào ban đêm ở cổ, ngực, vai, nách, tay, vùng kín, anh M.K.Q. (28 tuổi, TP.HCM) bất ngờ nhận chẩn đoán đồng mắc ghẻ và nấm da. Anh cho biết các triệu chứng xuất hiện từ một tuần trước, nghĩ bị côn trùng đốt thông thường, anh không đi khám cho tới khi đêm ngứa không ngủ nổi. Vợ cùng hai con học mẫu giáo của anh Q. cũng xét nghiệm thấy nhiều cái ghẻ trên mẫu bệnh phẩm.
Gia đình người bệnh được hướng dẫn xịt thuốc diệt ghẻ ngoài da, từ cổ tới hết thân mình, lưu lại trên da 8-12 tiếng mỗi ngày trong một tuần. Đồng thời giặt sạch, phơi khô dưới nắng hoặc sấy khô, là ủi và xịt thuốc lên các vật dụng trong nhà, nhất là chăn ga gối nệm, áo quần, mũ bảo hiểm… trong 8 ngày. Riêng anh Q. sau khi điều trị hết ghẻ sẽ điều trị nấm để tránh nguy cơ gây kích ứng da.
Tại Đơn vị Da liễu – Thẩm mỹ da, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cũng liên tục tiếp nhận các ca bệnh nhiễm ký sinh trùng. Như trường hợp ông J.D. (47 tuổi, Canada) đến khám khi chân nổi nhiều vệt ngoằn ngoèo màu đỏ nâu sậm. Khoảng một tháng trước, gia đình ông có kỳ nghỉ hè dài ngày ở vùng biển, thường xuyên tiếp xúc với cát. Về nhà, ông D. ngứa chân nhiều, có tổn thương như nốt muỗi đốt rồi hình thành dải nhỏ vằn vèo dưới da.
Chẩn đoán người bệnh nhiễm ấu trùng di chuyển, tiến sĩ, bác sĩ Đặng Thị Ngọc Bích, Trưởng chuyên khoa Da liễu – Thẩm mỹ da, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM và Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7 kê thuốc uống diệt ký sinh trùng cùng thuốc giảm ngứa trong hai tuần.
Lý giải vì sao người nhiễm ký sinh trùng thường hay nổi mề đay, ngứa nhiều, bác sĩ Bích cho biết hệ miễn dịch nhận diện ký sinh trùng là dị vật nên sẽ phản ứng để tiêu diệt, đào thải ký sinh trùng ra khỏi cơ thể. Quá trình này giải phóng lượng lớn histamin gây viêm, sưng phù mao mạch dưới da dẫn đến viêm đỏ, phát ban, ngứa ngáy và khó chịu. Các chất thải từ ký sinh trùng tích tụ trong da, lâu ngày cũng gây sưng tấy, tổn thương da.
Tuy nhiên, ký sinh trùng chỉ là một trong nhiều nguyên nhân gây nổi mề đay, ngứa da. Do đó, khi có các triệu chứng ngứa, người bệnh nên đi khám để xét nghiệm, tìm nguyên nhân chính xác và có phương án điều trị phù hợp.
Bác sĩ Bích cho biết, có ba loại ký sinh trùng gây bệnh chính ở người, gồm: vi nấm, sinh vật đơn bào (amip, cầu trùng, sốt rét…), giun sán (giun đũa, giun tóc, giun móc, giun đầu gai, giun lươn, sán lá gan, sán phổi, sán dây, sán lợn…) và ngoại ký sinh (bọ chó, chấy, rận, ghẻ, mạt…).
“Ai cũng có thể nhiễm ký sinh trùng, nhiễm nhiều loại, nhiều lần và dễ tái nhiễm nếu sống trong vùng dịch tễ có bệnh lưu hành”, bác sĩ Bích nói.
Theo thạc sĩ, bác sĩ Lê Minh Châu, chuyên khoa Da liễu – Thẩm mỹ da, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, nước ta nằm trong vùng nhiệt đới, đặc biệt khu vực miền Nam thời tiết nóng ẩm quanh năm rất thuận lợi cho sự phát triển và lây nhiễm của các bệnh vi nấm.
Những yếu tố khác khiến nhiều người nhiễm bệnh về ký sinh trùng, trong đó có ghẻ là sống trong môi trường thiếu vệ sinh, sinh hoạt trong môi trường tập thể, dùng chung đồ vệ sinh cá nhân như khăn, quần áo,… Tập quán sinh hoạt của người dân, một số ngành nghề thường xuyên tiếp xúc trực tiếp với đất, nước như nông dân, nuôi trồng thủy hải sản, công nhân vệ sinh môi trường… có tỷ lệ nhiễm giun sán cao hơn.
Các loại ký sinh trùng đơn bào và giun sán (cả dạng trứng, ấu trùng, trưởng thành) thường có trên rau củ quả, các loại động vật như bò, heo, cá, cua, lươn, ếch, chim, rắn. Người có thói quen ăn rau sống, thịt sống, thịt tái, tiết canh, nem chua, thịt muối… có khả năng nhiễm bệnh cao.
Sở thích nuôi, ôm hôn, ngủ cùng chó, mèo nhưng không tẩy giun định kỳ cho vật nuôi, thả rông vật nuôi cũng khiến nhiều người nhiễm ký sinh trùng. Bác sĩ Châu cho biết vật nuôi bị nhiễm giun sán, sau khi ký sinh trong cơ thể vật nuôi, chúng đẻ trứng rồi phóng thích ra môi trường thông qua phân. Hậu môn của chó, mèo chứa nhiều trứng giun. Khi chúng liếm hậu môn sau đó liếm lên thân thể, vật dụng sinh hoạt đã phát tán trứng khắp mọi nơi. Trứng giun bay trong không khí, bám vào thức ăn và xâm nhập vào cơ thể người, bác sĩ Châu cho hay.
Tùy theo loại ký sinh trùng và vị trí ký sinh trong cơ thể người mà có những tác hại khác nhau, bác sĩ Long cho biết. Ký sinh trùng gây viêm da, nổi mề đay, nhiễm trùng; khi chui vào gan, mắt, não, tủy sống gây ra các triệu chứng liên quan như giảm thị lực, mù, đau dây thần kinh, liệt, hôn mê và có thể dẫn đến tử vong.
Để phòng ngừa nhiễm ký sinh trùng, các bác sĩ khuyến cáo nên ăn chín, uống sôi, hạn chế ăn gỏi, đồ tái, tiết canh, rau sống. Người dân nên rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước sạch trước và sau ăn; sau khi tiếp xúc với đất, cát, nguồn nước bẩn, động vật; sau khi đi vệ sinh… Thu gom rác thải đúng nơi quy định, thường xuyên vệ sinh chuồng trại cho chó mèo và tẩy giun định kỳ. Ngoài ra, mỗi người nên chủ động tẩy giun định kỳ mỗi năm ít nhất hai lần.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
