Bị nhầm với lupus, khối u ở môi bà N. tồn tại hơn 40 năm trước khi được chẩn đoán ung thư da và được kiểm soát bằng thuốc và nitơ lỏng.

Bà T.T.N. (72 tuổi, Kiên Giang) cho biết khối u môi dưới xuất hiện từ năm 1984. Ban đầu môi khô nứt, đôi lúc chảy máu gây khó chịu nhưng do bận chăm lo cho hai con còn nhỏ, thường xuyên đau bệnh nên bà không đi khám mà ráng chịu đựng. Đến khi vùng môi xuất hiện một nốt sẩn nhỏ, hơi cứng, sần, bà mới đi gặp bác sĩ. Thời điểm đó, các bác sĩ chẩn đoán bà bị lupus ban đỏ hệ thống, có nghi ngờ ung thư, kê đơn thuốc uống và bôi để kiểm soát.

“Khối u có lúc sưng to rồi qua 1 – 2 tuần lại lặn. Cứ mỗi lần sưng tôi chỉ có thể dùng muỗng nhỏ múc cháo, cơm làm sao cho không dính môi nhưng lâu dần cũng thành quen, không còn để tâm đến khối u nữa”, bà N. cho biết. Bà chung sống với khối u đã 41 năm.

Thời gian gần đây, khi chăm chồng ở bệnh viện, đúng lúc môi sưng to bất thường nên bà quyết định đến chuyên khoa Da liễu – Thẩm mỹ Da, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM.

TS.BS Đặng Thị Ngọc Bích, Trưởng chuyên khoa Da liễu – Thẩm mỹ Da, BVĐK Tâm Anh TP.HCM, cho biết khối u ở môi dưới của bà N. có kích thước khoảng 2cm, tổn thương loét kéo dài, bờ viền tổn thương thâm nhiễm cứng, bề mặt không đều và có chảy dịch nhẹ. Bác sĩ Bích cho biết tổn thương nghi ngờ cao là ung thư biểu mô tế bào vảy – một dạng ung thư da ác tính thường gặp ở vùng môi.

Theo bác sĩ Bích phương pháp tối ưu nhất để trị ung thư da là phẫu thuật nhưng bà N. không đồng ý, do còn đang chăm chồng bị tai biến. Trước đó 1 năm bà trải qua cuộc mổ lớn thay khớp háng, bị đau nhiều, thời gian lành thương hơn 1 tháng và do đang mang bệnh đái tháo đường nên bà ngại mổ và sợ vết mổ sẽ không lành. Sau khi cân nhắc kỹ nhu cầu của người bệnh, bác sĩ Bích hội chẩn với bác sĩ khoa Ngoại Vú – Đầu Mặt Cổ, quyết định điều trị cho bà bằng phương pháp áp lạnh với nitơ lỏng. Mỗi tuần bà sẽ áp lạnh 1 lần, kết hợp với thuốc uống, thuốc bôi.

Điều trị ung thư da bằng nito lỏng là phương pháp sử dụng nitơ lỏng ở nhiệt độ cực thấp (khoảng -196 độ C) để loại bỏ cấu trúc mô ung thư, bao gồm 1 số loại ung thư da ở giai đoạn sớm. Bác sĩ sẽ phủ nitơ lỏng lên vùng tổn thương để đóng băng phần mô bệnh, gây đông hủy mô nhanh và kích thích quá trình liền thương.

Vùng điều trị sẽ hình thành lớp mài trong 2-4 ngày kế tiếp sau đó sẽ bong tróc mài, mang theo các tế bào chết. Phương pháp này an toàn, ít gây chảy máu, có thể tiếp cận được nhiều vùng da trên cơ thể, tuy nhiên cần thận trọng ở các vùng da non có nhiều mạch máu như bẹn, nách.

Bác sĩ Bích cho biết phương pháp điều trị bằng nitơ lỏng không cần phải sử dụng thuốc tê, thuốc mê trước khi làm thủ thuật, ít xâm lấn, không để lại sẹo nếu tổn thương nhỏ, người bệnh không cần nghỉ dưỡng đặc biệt. Nhược điểm của phương pháp này là cần phải làm nhiều lần, có thể để lại sẹo thâm hoặc sẹo mất sắc tố. Biến chứng thường gặp của phương pháp này là bỏng lạnh gây ra các nốt phỏng bọng nước và đau. Các biến chứng này thường thoáng qua và dễ xử lý.

Bác sĩ Bích cho biết nếu nghi ngờ là khối u ung thư, lựa chọn đầu tiên và tối ưu nhất vẫn là phẫu thuật cắt trọn khối u, phương pháp nitơ lỏng chỉ là phương án điều trị thứ hai, dùng trong trường hợp khối u ở những vị trí không thể cắt bỏ được hoặc người bệnh có bệnh nền ảnh hưởng đến việc liền vết thương hoặc người bệnh không đồng ý phẫu thuật.

Sau khoảng 3 tháng điều trị tích cực, khối u đã được kiểm soát, tổn thương teo nhỏ, không còn sần đỏ hay lan rộng, bề mặt môi bắt đầu tái tạo tương đối đều màu.

Theo bác sĩ Bích, một số loại ung thư da tiến triển rất chậm, đôi khi kéo dài hàng chục năm mà không gây đau, không loét hay sưng viêm rõ ràng, nên người bệnh thường chủ quan. Những tổn thương này có thể chỉ là một mảng da hơi sẫm màu, một nốt sần nhỏ hoặc vùng tróc vảy nhẹ, khiến nhiều người nhầm với tình trạng khô da, dày sừng.

Đặc biệt, nếu khối u xuất hiện ở những vị trí khó quan sát như vùng lưng, gáy hoặc da đầu, việc phát hiện lại càng khó khăn hơn. Chính vì vậy, nên chú ý việc khám da định kỳ và cảnh giác với những thay đổi kéo dài trên da dù rất nhỏ để phát hiện sớm ung thư da và điều trị hiệu quả.