Vi khuẩn lao tấn công màng ngoài tim khiến anh Tú, 33 tuổi, chán ăn, tiêu lỏng, sụt hơn 3 kg chỉ trong 10 ngày.

ThS.BS.CKII Huỳnh Thanh Kiều, Trưởng khoa Nội tim mạch 1, Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cho biết, vi khuẩn lao không chỉ tấn công phổi mà còn có thể xâm nhập màng ngoài tim – lớp màng bao bọc tim – gây nên một thể lao hiếm gặp nhưng dẫn tới nhiều biến chứng nặng nề.

Anh Tú, 33 tuổi, xuất hiện triệu chứng sốt, rét run về chiều, tiêu lỏng, chán ăn kèm cảm giác ớn lạnh suốt 10 ngày. Trước nhập viện 4 ngày, trong lúc chơi đá bóng, anh đột ngột mệt nhiều, khó thở, vã mồ hôi nên được đưa đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM thăm khám.

Qua siêu âm tim, bác sĩ phát hiện bệnh nhân bị tràn dịch màng ngoài tim lượng trung bình. “Nguyên nhân gây nên tình trạng này khá đa dạng, có thể do lao, ung thư hoặc một số bệnh lý tim mạch”, bác sĩ Kiều nhận định.

Tuy nhiên, kết quả chụp CT ngực – bụng không ghi nhận tổn thương rõ ràng. Bệnh nhân được chọc hút dịch màng ngoài tim để làm xét nghiệm, kết quả dương tính với vi khuẩn lao. Bác sĩ chẩn đoán anh Tú mắc lao màng ngoài tim.

BS.CKI Đỗ Anh Tuấn, khoa Nội tim mạch 1, Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM thông tin, bệnh lao được chia thành hai nhóm chính là lao phổi (phổ biến nhất) và lao ngoài phổi. Lao phổi xảy ra khi vi khuẩn lao gây tổn thương ở phổi và đường hô hấp, trong đó có lao kê. Còn lao ngoài phổi là tình trạng vi khuẩn lao xâm nhập và gây bệnh ở các cơ quan khác như màng phổi, hạch, hệ thần kinh, màng bụng, cơ quan sinh dục – tiết niệu, da, xương khớp, màng não và màng tim.

Lao màng ngoài tim xảy ra khi lớp màng bao quanh tim bị vi khuẩn Mycobacterium tuberculosis xâm nhập gây viêm. Bệnh có thể xuất hiện đơn độc hoặc đi kèm với các thể lao khác như lao màng phổi, lao màng bụng. Theo bác sĩ Kiều, chỉ khoảng 1% người mắc lao tiến triển thành lao màng ngoài tim. Dù hiếm gặp, nhưng bệnh tiềm ẩn nhiều biến chứng nguy hiểm như tràn dịch màng tim, chèn ép tim cấp, viêm màng ngoài tim co thắt, suy tim, thậm chí tử vong nếu không được điều trị kịp thời.

Bác sĩ Kiều cho biết thêm, khoảng 30% bệnh nhân lao màng ngoài tim có nguy cơ tiến triển thành viêm màng ngoài tim co thắt nếu chẩn đoán muộn hoặc điều trị không đúng phác đồ. Trường hợp của anh Tú phát hiện ở giai đoạn sớm, khi chưa xuất hiện biến chứng nặng. Bệnh nhân được điều trị bằng chọc hút dịch màng ngoài tim kết hợp dùng thuốc kháng lao theo phác đồ chuẩn. Sau một tuần, các triệu chứng mệt, khó thở, sốt cải thiện rõ rệt, ăn uống tốt hơn. Người bệnh cần tiếp tục tuân thủ điều trị thuốc kháng lao ít nhất 6 tháng theo chỉ định của bác sĩ.

Lao màng ngoài tim là bệnh lý nguy hiểm nhưng dễ bị bỏ sót do triệu chứng không điển hình và diễn tiến âm thầm. Biểu hiện thường gặp nhất là tràn dịch màng tim, gây đau ngực, khó thở, sốt nhẹ kéo dài, tim đập nhanh, mệt mỏi, sụt cân. “Vì vậy, mọi trường hợp tràn dịch màng tim không rõ nguyên nhân đều cần được tầm soát và loại trừ lao màng ngoài tim”, bác sĩ Kiều nhấn mạnh.

Nguy cơ vi khuẩn lao lan đến màng ngoài tim tăng cao ở những người có hệ miễn dịch suy yếu, đặc biệt là bệnh nhân nhiễm HIV/AIDS, người dùng thuốc ức chế miễn dịch kéo dài như corticoid hoặc hóa trị, người đang mắc lao phổi hoặc có tiền sử lao, suy dinh dưỡng, hoặc mắc các bệnh mạn tính.

Khả năng tái phát lao màng ngoài tim sau điều trị là thấp nếu người bệnh tuân thủ đầy đủ phác đồ và tái khám định kỳ. Tuy nhiên, bệnh có thể tái phát khi hệ miễn dịch suy giảm hoặc tiếp xúc với nguồn lây mới. Để phòng ngừa lao, mỗi người cần tiêm vaccine BCG đầy đủ, xét nghiệm tầm soát lao tiềm ẩn ở nhóm nguy cơ cao, đồng thời duy trì lối sống lành mạnh: ăn uống đủ chất, đa dạng 4 nhóm thực phẩm, bổ sung vitamin và khoáng chất, tập thể dục đều đặn, ngủ đủ giấc và tránh thức khuya sau 23h.

*Tên bệnh nhân đã được thay đổi